nummer van 02/05/2015 door

‘Girl From The North Country’ van Bob Dylan

De totstandkoming van een volmaakt couplet duurt eeuwen

Elston Gunn . Girl From The North Country

If you’re traveling to the north country fair
Where the winds hit heavy on the borderline
Remember me to one who lives there
For she once was a true love of mine

Wie zo’n perfect couplet hoort, vier zinnen die met zo weinig woorden zoveel zeggen, zal er niet van opkijken dat er ruim drie eeuwen overheen zijn gegaan voordat het uiteindelijk deze vorm kreeg. Het eerste couplet van Bob Dylans ‘Girl From The North Country’ draagt een hele wereld met zich mee. En elke keer als ik er naar luister kan ik me niet herinneren ooit vier mooiere zinnen achter elkaar te hebben gehoord.

Om te beginnen is er dat magische noorden. Het geldt voor Nederland, Duitsland, Italië, voor heel Europa en ook voor Amerika: in het zuiden is het gezellig en temperamentvol, in het noorden is het meer behouden, nuchterder, kouder. Ook qua temperatuur. Het tempo van het noorden ligt anders, je neemt er de tijd voor. Wie wil feesten had de andere kant op moeten reizen, naar de carnaval in Brabant en Limburg, naar de Oktoberfesten in München of op vakantie naar de Spaanse zuidkust. Maar wie iets wezenlijkers in zichzelf wil ontdekken, gaat naar het noorden. Hoe dichterbij je komt, hoe minder mensen je per vierkante kilometer ontmoet. Iedere boom lijkt iets meer verdord dan de vorige, tot er helemaal geen bomen meer zijn, maar alleen maar kale vlaktes met af en toe een huis of een boerderij in de verte. Plat land, zonder obstakels. Een suizende leegte, schreef Gerard Reve in 1966. Where the winds hit heavy on the borderline, vond Bob Dylan al drie jaar eerder.

Drenthe, 1926

In die suizende leegte moet je van Dylan op zoek naar one who lives there. Misschien woont er maar één persoon en is de zoektocht niet moeilijk. Misschien moet je verder naar het noorden dan je dacht dat mogelijk was, over wadden, of via schiereilanden die maar via één smalle en gevaarlijke weg bereikbaar zijn. Of misschien moet je telkens kilometers afreizen naar de volgende boerderij, om daar met steeds iets minder hoop op de deur te bonzen. Maar eigenlijk heeft Bob het niet specifiek over een zoektocht, lijkt hij er zeker van dat je het meisje vanzelf wel tegenkomt. Je hebt geen verdere hints nodig. Geen naam, geen haarkleur, geen opvallende gezichtstrekjes. Als je haar ziet dan weet je wel wie ik bedoel. Ik stel me voor dat ze beeldschoon is, met de sneeuwwitte huid van een noorderling en ijzige, opengesperde ogen die je tegelijk beducht en nieuwsgierig aankijken. Ogen die ook niks weggeven behalve zo’n tegenstrijdige mix van emoties. Ogen waar je in wil springen en in wil rondzwemmen tot je de geheimen van al hun oevers hebt verkend.

Zo’n meisje moet het zijn, Bob is er nog steeds van onder de indruk, anders kreeg je deze opdracht niet. She once was a true love of mine.

Bob DylanMet de laatste twee zinnen kwam Dylan niet zelf. Voor de auteur van het wonderlijke remember me to one who lives there en het eindstatement for she once was a true love of mine, moeten we naar het Schotland van de vroege zeventiende eeuw, waar het liedje ‘The Elfin Knight’ mondeling werd doorgegeven. Van oor tot oor, van straat tot straat, dorp tot dorp en zelfs land tot land werd de tekst en melodie steeds verder verbasterd, kreeg iedere streek zijn eigen variant van het verhaal: een elf geeft een jonge vrouw een aantal onmogelijke taken die ze moet uitvoeren als ze niet zijn gedwongen minnaar wil worden. Een kledingstuk maken zonder naden, bijvoorbeeld:

For thou must shape a sark to me,
Without any cut or heme,” quoth he

Een eeuw later waren er zoveel vertakkingen van ‘The Elfin Knight’ dat er in veel versies helemaal geen elf meer voorkwam. Een populaire variant in Engeland werd ‘Scarborough Fair’, over een meisje in de noordelijke stad Scarborough, die van haar vroegere minnaar wederom een aantal onmogelijke opdrachten krijgt. Dit keer doet ze het niet om te ontsnappen aan een bezitterige elf, maar juist om weer een true love van haar ex te worden.

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Without any seam or needlework
Then she shall be a true love of mine

Maar opmerkelijker is dat het begin van het liedje is veranderd naar iets dat akelig veel op het eerste couplet van ‘Girl From The North Country’ lijkt:

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Remember me to the one who lives there
For once she was a true love of mine

Toen Dylan in december 1962 door Engeland reisde en veel lokale muzikanten ontmoette, leerde hij ‘Scarborough Fair’ van folkzanger Martin Carthy. Dylan reisde door, nam het liedje mee in zijn hoofd, en maakte uiteindelijk in de goede traditie van het oude liedje zijn eigen verbastering. De onhaalbare opdracht laat hij gelukkig achterwege; Dylan heeft het beter met het meisje voor.

If you go when the snowflakes storm
When the rivers freeze and summer ends
Please see if she has a coat so warm
To keep her from the howlin’ winds.

Bob Dylan en Suze Rotolo

Bob Dylan en Suze Rotolo

Zoals met zoveel Dylanliedjes is er een hoop discussie over welke true love hem uiteindelijk inspireerde. Ex-vriendinnetjes Echo Helstrom en Bonnie Beecher, of was het toch de Italiaanse Suze Rotolo, die hij vanuit Engeland ging opzoeken in haar thuisland om er achter te komen dat ze naar New York was verhuisd. De zoektocht naar Suze lijkt het meest op de onmogelijke zoektocht van de hoofdpersoon in ‘Girl From The North Country’, en als je bedenkt dat hij het liedje schreef tijdens zijn nutteloze verblijf in Italië, kun je je niet voorstellen dat er een andere muze in het spel is geweest.

Wat het ook was, Dylans redactie op het oude eerste couplet van ‘Scarborough Fair’ maakte het tot vier perfecte zinnen. Hoeveel mooier is het om een meisje te gaan zoeken in the north country dan in een plaats als Scarborough? De stad is even groot als Doetinchem, een setting die de hele zoektocht toch een stuk minder romantisch maakt. En dan is er die rare tweede zin, Parsley, sage, rosemary, and thyme, die werd verruild voor het poëtische where the wind hits heavy on the borderline. De totstandkoming van een volmaakt couplet duurt eeuwen, in dit geval letterlijk.

Zoals de tekst van ‘Girl From The North Country’ veel varianten heeft gekend, maakte Dylan ook telkens nieuwe muzikale uitvoeringen. Zo nam hij het nummer in 1969 opnieuw op als duet met Johnny Cash.

Tags: , , , , , ,

-->