nummer van 29/04/2015 door

‘Grandma’s Hands’ van Bill Withers

Echte muziek om nooit te vergeten

Bill Withers – Grandma's Hands

De kans is groot dat Bill Withers voor specifieke momenten in je leven het perfecte liedje schreef: een liedje over de ondraaglijke afstand tussen jou en je geliefde (‘Ain’t No Sunshine’), over veel te dichtbij zijn (‘Use Me’), over zich klein voelen in de grote stad (‘Lonely Town, Lonely Street’), over zich vergeten voelen in de grote stad (‘Harlem’), over hoopvol zijn over de toekomst na moeilijke tijden (‘Just The Two Us’), optimistisch zijn over het leven in het algemeen (‘Lovely Day’) – en het lijstje gaat door. Al eerder schreven we op Nummer van de Dag over het vreemde feit dat Withers ondanks al deze meesterwerkjes toch vaak vergeten wordt en minder zichtbaar is dan andere soulgrootheden. Hoe is het mogelijk? Veruit de meeste mensen zullen ‘Ain’t No Sunshine’ kennen, maar Bill Withers’ naam daar niet meteen aan koppelen. Velen zullen de bekende loop-intro van Blackstreets ‘No Diggity’ meteen herkennen, maar niet weten dat het bekende “mmm-mmmm” hoort bij Withers’ ‘Grandma’s Hands’. Withers blijft kalm op de achtergrond en laat de muziek voor zich spreken, lijkt het.

Een specifieke aanleiding hoeft er wat mij betreft niet te zijn, maar het lijkt extra toepasselijk op dit blog weer op Withers terug te komen in de maand dat hij wordt ingehuldigd in de Rock’n Roll Hall of Fame. Ik vlieg voor de gelegenheid door zijn muzikale geschiedenis en leer dat ‘Ain’t No Sunshine’ zijn allereerste single was en dat hij er ook nog eens even op bleef zitten en een platencontract weigerde omdat hij de muziekindustrie vond stinken. Als platenbaas een liedje als ‘Ain’t No Sunshine’ door je vingers zien glijden, is iets waar je volgens mij je leven lang niet meer bovenop komt.

Zelf grijp ik altijd terug naar ‘Grandma’s Hands’, van de bekende ‘No Diggity’-sample. Het bekende “mmm-mmmm” in combinatie met die paar gitaarakkoorden, Withers’ voet die de down-beat aangeeft en die simpele hi-hat maken binnen tien miezerige seconden een geluid waar je je leven lang in zou kunnen zwemmen. Dan begint een lofzang voor een sterke vrouw in Withers’ leven. Zijn zang is ingetogen, maar met een bluesy intensiteit. De lage noten waar Withers in blijft hangen op de woorden “fast” (0:30), “understands” (1:02) en “boy” (1:34) zou ik zonder problemen sensueel noemen, maar omdat het nummer over zijn oma gaat, zal ik dat niet doen. In nog geen twee minuten is het dan gedaan. In de video bovenaan dit stuk kun je zien hoe Withers het nummer live speelt voor een publiek van de BBC in 1973. De stampende voet is er weer, die krakende, lange noten ook. We zien nu ook Withers’ ernstige frons en horen een kleine twist op de woorden “grandma’s hands” die net het verschil maken. Binnen twee minuten is het weer gedaan en zien we hoe Withers het applaus van het publiek kalm en haast plechtig in ontvangst neemt. Hij is met zijn hoofd misschien alweer bij het volgende nummer.

Wanneer ik over Bill Withers en zijn bescheiden houding praat, doe ik dat alsof ik hem ken en natuurlijk is dat niet waar. Maar ik kan het niet helpen allerlei dingen over hem te denken te weten als ik naar hem kijk, of zelfs als ik alleen al naar hem luister. Er schijnt een bescheidenheid in hem door die vertederend is, zo eenvoudig en vriendelijk als hij lijkt te zijn op deze oude video’s. Zo ongelofelijk getalenteerd en muzikaal en tegelijkertijd zo nederig. Het doet me denken aan artiesten als Jacques Brel die dingen zei als “Als ik talent had gehad, was ik geen zanger geworden” en daar tegenover types als Kanye West die verontwaardigd een podium op rennen als ze het niet eens zijn met een prijsuitreiking. Bill Withers zit daar, op een krukje, dat grote lichaam in een eenvoudig t-shirt en een spijkerbroek geperst, te zweten en te werken om zijn liedjes tot leven te laten komen.

Wie naar het hele concert kijkt (dertig minuten, hieronder), ziet dat het geheel flink geregisseerd is. Withers en zijn band spelen een nummer, dan leidt Withers het volgende nummer met een korte, anekdotische intro in, en dat zeven keer achter elkaar. Als Withers zich tijdens zo’n quasi-spontaan verhaal verspreekt, excuseert hij zich en begint hij gewoon opnieuw met vertellen. Heel soulful is dat strak geregisseerde niet, maar het zou volledig irrelevant zijn daar nog iets meer over te zeggen. Het punt is dat het niet uitmaakt, omdat Withers en zijn band vanaf iedere eerste noot van een nummer in dit concert echte muziek maken. Muziek waarin geen ego bestaat, muziek in zijn puurste, eerlijkste, en mooiste vorm. Meer dan dat kun je niet vragen.

Bill Withers – 1973 BBC Concert Complete

Tags: , , , , , , , ,

-->