nummer van 15/04/2015 door

‘Transfigured Night’ van Arnold Schoenberg

Een geluksmoment delen via de radio

Leopold Stokowski conducts Schoenberg's Verklärte Nacht (Transfigured Night)

En raison d’un appel à la grève par plusieurs organisations syndicales portant sur les difficultés budgétaires et la défense de l’emploi à Radio France, nous ne sommes pas en mesure de diffuser l’intégralité de nos programmes habituels.

Deze audioboodschap is al een kleine maand dagelijks op de verschillende zenders van Radio France te horen. Vandaag staakt de Franse publieke omroep voor alweer de 28e dag en het einde is nog niet in zicht. “We vragen u ons te excuseren voor dit ongemak”. Grote financiële ongelijkheden tussen werknemers van de omroep, een enorm budgetair tekort en een onverantwoord gebruik van de beschikbare middelen door de directie hebben de vakbonden de handen ineen doen slaan om op te komen voor werknemers die al lange tijd de dupe zijn van scheefgegroeide prioriteiten. De Cours des Comptes, de Franse Rekenkamer, ziet de toekomst van de omroep somber in en liet twee weken geleden in een moordend rapport weten welke radicale veranderingen de omroep moest ondergaan om zichzelf staande te houden. Zenders moesten fuseren, hele orkesten vertrekken, drama.

Al ruim drie weken verzamelen honderden werknemers zich nu dagelijks bij de befaamde studio 104 van Radio France, waar normaliter de bekende ochtendshow van France Inter opgenomen wordt. Men praat er over de honderden ‘vrijwillige’ ontslagen, noodzakelijke structurele veranderingen, de missie en taken van een publieke omroep in het algemeen. Er wordt gediscussieerd, nagedacht, gehuild, en dagelijks ook geluisterd naar geïmproviseerde concerten van één van de orkesten van de omroep die nog probeert wat sfeer te maken. De toekomst is onzeker, de stemming zwaar, de stilte op de radiogolven groot.

Nu het nog kan, luister ik op zondagochtend trouw naar de uitzending ‘Remèdes à la Mélancholie’. In deze uitzending belicht de altijd enthousiaste gastvrouw Eva Bester samen met haar gast van die week (een schrijver, kunstenaar, filosoof, wiskundige, etc…) manieren om melancholie te bestrijden. De filantropische gast neemt daarvoor een lijstje met trucs mee waarmee hij, als dat nodig is, zijn eigen somberheid tegengaat: een film van Charlie Chaplin, pasta eten op zondagavond, sigaren roken als de zon schijnt, een inspirerende quote, een muziekstuk. Het concept is perfect; luisteraars krijgen de kans een bijzondere gast beter te leren kennen, terwijl de gast in kwestie in de loop van de uitzending steeds enthousiaster wordt door het delen van die dingen die zijn leven een stukje mooier maken. Iedereen wint.

Zelfportret van Gérard Garouste

Afgelopen zondag gaf schilder Gérard Garouste zijn remedies prijs. Het feit dat hij al aan het begin van de uitzending zijn lach niet kon inhouden toen hij begon over de film Fargo van de Coen Brothers, gaf meteen vertrouwen in de rest van zijn lijstje – hij had er zijn best op gedaan. Aan het einde van de uitzending ging het gesprek richting muziek. Wat luisterde Garouste op de koude ochtenden waarop hij begon te werken in zijn grote, kille atelier in Bretagne? Welk muziekstuk kon hem redden van de blues? Op dat moment begon Schoenbergs ‘Transfigured Night’ te spelen, de eerste twee minuten. Ik zag Garoustes atelier voor me, de opkomende zon, een wit doek op een schildersezel en Shoenbergs stuk dat de ruimte fysiek, als een soort wolk, steeds verder vulde.

Garouste begon te vertellen over hoe de compositie zijn atelier leven inblaast, alsof er zich via het stuk een verhaal afspeelt dat hem vergezelt bij het zetten van de eerste werfstrepen van de dag. In die paar minuten waarop Garouste vertelde over het stuk en we samen luisterden naar een korte passage werd zijn geluksmoment even ook dat van mij. Deels lag dat aan de prachtige vioolpartij aan het begin van ‘Transfigured Night’, deels aan Garoustes enthousiasme en deels door het medium dat ons even verbond. Even deelden we deze remedie, ons ‘Nummer van de Dag’. Ik kende Garouste en zijn werk voor de uitzending niet, maar dankzij ‘Remèdes à la Mélancholie’ beleefden we samen live een geluksmoment, via de radio. Het zou eeuwig zonde als dit soort uitzendingen van de Franse omroep zouden verdwijnen. Courage.

-->