nummer van 12/04/2015 door Peter Buurman

‘Lille vakre Anna’ van Alf Prøysen

Het is mooi en tegelijkertijd vreselijk

Meestal lezen we van Peter Buurman hilarische stukken op De Speld. Nadat hij de indrukwekkende film ‘A Pigeon Sat On A Branch Reflecting On Existence’ zag, kon hij er niet omheen zonder satire of ironie over de film en haar minstens zo indrukwekkende soundtrack te schrijven. En dus schreef hij maar een mooi gastblog voor nummer van de dag.

ALF PRÖYSEN – LILLE VACKRE ANNA

In de film A Pigeon Sat On A Branch Reflecting On Existence (2014) kan een man het niet laten keer op keer naar hetzelfde liedje te luisteren. Als de 7-inch single van het Zweedse ‘Lille vakre Anna’ van Alf Prøysen het einde nadert tilt hij de naald op en legt hij hem terug aan het begin. Hij weet zelf ook niet waarom. “Het is mooi en tegelijkertijd vreselijk”, zegt hij tegen een bezorgde vriend.

De oorsprong van het lied ligt in 1824. De Zweedse domineedichter Bengt Henrik Alstermark schreef een ballade over kleine Anna. Alstermark was naast dichter daarmee ook visdiktare, ofwel een verteller van visa, een verhalende dichtvorm die teruggrijpt op de middeleeuwse troubadourtraditie. Ook met de komst van de romantische poëzie van het individuele leed en de naturalistische verzen over de schoonheid van de natuur bleef deze vorm populair in Zweden. Zo vond Nederlander Cornelis Vreeswijk daar zijn heil, en zo kon ook de ballade over kleine Anna in 1955 terugkeren op de fonograaf, in de vorm van Lille vakre Anna.

In het lied zelf verliest de ik-figuur kleine Anna uit het oog. Aanvankelijk spelen ze samen, maar als ze ouder worden moet hij het graan leren dorsen. Hij ziet haar enkel nog met Kerst, of in zijn dromen. Tot aan zijn dood: in de laatste strofe gaan zij samen naar de hemel. Daar ziet hij zijn ouders weer, en is hij voor altijd jong, samen met Anna. In de film tilt de man de naald telkens op voor deze strofe begint. Hij vindt het een vreselijk idee, je ouders onder ogen komen in de hemel. Door de naald eindeloos terug te leggen aan het begin, blijft de ik-figuur ook voor altijd jong. Telkens weer begint het verhaal opnieuw. Ze spelen samen, ze worden ouder, ze verliezen elkaar uit het oog. Er is alleen geen hemel meer.

A pigeon sat on a branch reflecting on existenceBinnen de film is de scène met het lied illustratief voor het ambivalente karakter van A Pigeon Sat On A Branch Reflecting On Existence. De uitspraak “het is mooi en tegelijkertijd vreselijk” is evengoed passend voor deze tragikomedie in het geheel, die de kijker de meest tragische verhalen op komische wijze toont. Bovendien toont het de aantrekkelijkheid van deze ambivalentie. Als kijker zag ik de man namelijk niet alleen keer op keer de naald terugplaatsen, ik veranderde ook in hem.

Toen ik de bioscoopzaal verliet had de herhalende melodie zich in mij genesteld. ‘Lille vakre Anna’ was naar binnen geslopen, en bij thuiskomst zocht ik het lied direct op. Tot op dit moment druk ik nog op de replayknop, terwijl het lied me juist herinnert aan de tragiek van de film, en aan het vreselijke idee dat ik in een eindeloze herhaling aan mooie dingen zal beginnen om ze vreselijk te zien worden.

Maar er is toch nog zeker één verschil tussen de man en mij: Ik luister wel naar de laatste strofe.

Tags: , , , , ,

-->