nummer van 01/03/2015 door R.M. van Dobben

‘Losing My Religion’ van R.E.M.

De arkenstone van de popmuziek

Blogger R.M. van Dobben verslond alle muziekbladen in de jaren 90 en is sindsdien geobsedeerd door muziek. Hij leerde gitaar spelen, zingen, maar richtte zich zoals de meeste mislukte muzikanten uiteindelijk op schrijven. Over series, films, van alles, en vandaag op Nummer van de Dag. Uiteraard over een liedje uit de jaren 90.

R.E.M. – Losing My Religion (Official Music Video)

Sommigen duiken al vroeg in de platenkast van hun ouders, anderen krijgen pas op latere leeftijd een cassettebandje van een vriendje te leen. Het precieze moment dat je als kind de popmuziek ontdekt, is voor iedereen anders. Maar wanneer dat ene nummer je vindt, is het hek van de dam.

MTV

MTVMTV stond twee decennia geleden nog voor Music Television, en zond non-stop videoclips uit, waar ik wel eens per ongeluk langs zapte. Meestal stond er iemand in beeld die met een moeilijk gezicht aan het zingen was. Niet interessant, dacht ik dan, en zapte verder. Er waren uitzonderingen. ‘Take On Me’ van A-Ha, bijvoorbeeld, maar dat kwam vooral door de ingenieuze clip, waarin een vrouw een stripverhaal letterlijk werd ingezogen. In zwartwit, waarbij het leek alsof de locaties en figuren ter plekke met de hand werden geschetst, was het meer een tekenfilm, waar toevallig muziek onder stond.

Dat A-Ha een band was, met meerdere nummers en dat je deze kon kopen; hébben, daar had ik als minderjarige zapper geen benul van.

Omslagpunt

Een clip hier, een flard van een nummer uit de radio op een steiger daar, dat was mijn relatie tot de popmuziek. Tot het omslagpunt zich aandiende in de vorm van een saai ogende man, in wit overhemd, met opgestroopte mouwen, in een lege kamer. Hij zong, liep rond, zat, bewoog ongemakkelijk en danste nog ongemakkelijker. Hij had inhammen en moest dus al wat ouder zijn. Uncooler kon haast niet, maar dat maakte het juist ontzettend cool avant la lettre. Iemand die met alle wetten van de hippe, flamboyant uitgedoste zangers op de televisie spotte; in z’n dagelijkse kloffie, met licht wanhopige handgebaren.

De muzikale ontmaagding was een feit.

Losing My Religion

Tussendoor schoten er allerlei beelden voorbij. Bijbelse taferelen, Russische soldaten, een man met een mandoline, een vrouw, dik opgemaakt in de felste kleuren. De zanger, Michael Stipe, fungeerde als rustpunt tussen al deze ongrijpbare, eclectische, kunstzinnige hectiek. Het was een aanslag op al mijn zintuigen en ik vond het fantastisch. Buitenwereldse voorstellingen – die ik toen, en nu nog steeds niet allemaal kan uitleggen – met een doodnormale man als stralend middelpunt.

Bedenker van dit alles was videoclip- en reclameregisseur Tarsem Singh, die tien jaar later het Jennifer-Lopez-vehikel The Cell zou maken. In deze film refereert hij naast beroemde kunstwerken ook aan zijn oude clip.

Kroonjuweel

REM - Losing My ReligionDe man met de mandoline was Peter Buck, de multi-instrumentalist van R.E.M.. Samen met de ‘rasp’ van Stipe, de drums van Bill Berry, en de bas en tweede stem van Mike Mills, werd ‘Losing My Religion’ de som van een muzikale perfect storm.

Het nummer blinkt nog steeds uit in originaliteit. Geen enkele popsong komt qua sound in de buurt. Dat is te danken aan de mandoline, maar niet alleen. Andere nummers, waarin het voor popmuziek allerminst gangbare instrument wordt gebruikt, verbleken bij vergelijking. Niet alleen van bands als The Decemberists, Counting Crows, The Black Crowes, Dave Matthews Band, ook van R.E.M. zelf (zoals de latere nummers ‘Houston’ en ‘Oh My Heart’).

Soms vallen willekeurige stukjes schijnbaar op de juiste plek en ontstaat er een meesterstuk.

‘Losing My Religion’ stond op iets (met dank aan MTV, die dat er altijd keurig bij vermeldde) dat Out Of Time heette, dus dat moest ik hebben. Pas toen ik de cd beluisterde, kwam ik erachter dat er nog veel meer moois op stond. Mijn favoriete nummer wisselde geregeld, en ze zijn het allemaal minimaal één keer geweest, maar ‘Losing My Religion’ bleef het kroonjuweel; de arkenstone van de popmuziek.

Tags: , , , , , ,

-->