nummer van 31/01/2015 door

‘Mean Song’ van Calamity Jane

Kurt Cobain vs 50.000 Argentijnen

Calamity Jane "Mean Song" ‌‌ – Bohemia Afterdark

Deze week dook Dangerous Minds beelden op van Nirvana tijdens een concert in Argentinië in 1992. Het waren onstuimige tijden voor de grungeband: ze waren zo populair dat ze het José Amalfitani Stadium in Buenos Aires, dat ruimte biedt aan vijftigduizend mensen, nagenoeg uitverkochten. Maar Kurt Cobain zou al snel walgen van de duizenden Argentijnen in het publiek: het door hem zorgvuldig uitgekozen voorprogramma, meidengroep Calamity Jane, werd bekogeld met alles wat er op dat moment voor handen was. Geld, modder, stenen zelfs. Als de mannen in het publiek hun piemel uit hun broek trekken en ermee beginnen te zwaaien, is het seksistische feest compleet.

Gekste show ooit

Kurt Cobain ziet het allemaal gebeuren; ook hoe de vrouwen van Calamity Jane het opgeven en het podium huilend verlaten. Hij kookt van woede en staat op het punt hun eigen optreden helemaal af te zeggen. Maar bassist Krist Novoselic praat op hem in, Cobains opvliegende kant kennede, wetende waartoe hij in staat is. Uiteindelijk spelen ze toch. Slordig en nonchalant weliswaar – dát zal die Argentijnen leren. Nirvana speelt op 30 oktober 1992 een set vol onbekende liedjes, waarvan zelfs een paar onuitgebrachte, die het Argentijnse publiek onmogelijk kan kennen. Een professionele filmcrew maakt opnames van de gekste show die de band vermoedelijk ooit gaf. Wat gebeurde er precies?

Nirvana – Estadio José Amalfitani, Buenos Aires 1992

Calamity Jane

Calamity Jane werd opgericht in Olympia, Washington, rond 1988. Van 1989 tot 1992 zou het een van de grotere all-female punkbands zijn in de regio. De groep bestond uit gitariste Gilly Ann Hanner, drummer Lisa Koening en basgitariste Ronna Era. Die laatste stapte over naar de band Treehouse, waarna Gilly Ann haar zus Megan erbij haalde. Calamity Jane was de enige bandnaam waarover iedereen het eens werd. Toen ze er later achterkwamen wie Calamity Jane echt was, leek er zelfs geen betere bandnaam te bestaan. In een aardig interview van Punkglobe met Gilly Ann in 2010, naar aanleiding van een reünieshow van Calamity Jane, wordt de fantastische set van de band tijdens Fugazi’s Repeater tour in 1990 aangehaald. Er volgden indertijd vier singles en een album: Martha Jane Cannary.

Rock trekt de aandacht

Als kind speelde Gilly Ann nog fluit en wilde ze klassiek muzikant worden. Maar wanneer ze op de middelbare school voor het eerst The Police’ album Reggatta de Blanc hoort, besluit ze zich te verdiepen in haar vaders gigantische platencollectie. Vanaf dan trekt alleen rock nog haar aandacht: Jimi Hendrix, The CarsRush. “I talked about having an all female band before I could even play guitar”, zegt ze tegen Özgür Çokyüce van Punkglobe. Ze was 16 toen ze een goedkope gitaar kocht, lessen volgde en haar eerste band oprichtte. Alle bands waarin ze eind jaren tachtig, begin jaren negentig zat, waren onderdeel van een in die contreien grotere beweging: riot grrl.

Tobi, Kurt en feminisme

Tobi Vail en Kurt Cobain

Tobi Vail en Kurt Cobain

De term ‘grrl’ werd destijds verzonnen door Tobi Vail, de meest centrale figuur in de riot grrl-scene. Haar band Bikini Kill, waarin ze drumde, stond aan het voorfront van de beweging, en was bekend om haar radicaal feministische teksten en uitbundige optredens. Vail ontmoette Kurt Cobain in 1986 en zou in 1990 een korte relatie met hem krijgen. Het was Tobi die Kurt wist te interesseren voor feminisme, en haar aanstekelijke engagement opende zijn ogen voor het onverholen seksisme waar vrouwen dagelijks mee te maken krijgen.

Rond dezelfde tijd, nadat Dave Grohl zich bij Nirvana had gevoegd, begonnen Bikini Kill-zangeres Kathleen Hanna en Grohl ook te daten. Twee koppels uit twee populaire grungebands: een kleffe boel. Aldus Hanna, die Kurt vond ruiken naar Vails deodorant – ‘Teen Spirit’ genaamd – en hem daarmee plaagde. Met spuitlak spoot ze op Cobains slaapkamermuur de zin ‘Kurt smells like Teen Spirit’. Cobain, die nooit aandacht had geschonken aan de deodorantbus van zijn vriendin, zag er een diepere betekenis in en schreef, wel nu, historie.

Protest

Historisch was ook het concert in Argentinië in 1992, waar Nirvana een bewust slechte set speelde en Cobain na ieder nummer plagend ‘Smells Like Teen Spirit’ inzette, om het vervolgens na een paar seconden alweer af te kappen. Hij gunde het zijn publiek niet meer, nadat voorprogramma Calamity Jane van het podium was verdreven. Terugblikkend op de show, kan Cobain niet anders dan erom lachen:

During their entire set, the whole audience – it was a huge show with like sixty thousand people – was throwing money and everything out of their pockets, mud and rocks, just pelting them. Eventually the girls stormed off crying. It was terrible, one of the worst things I’ve ever seen, such a mass of sexism all at once. Krist, knowing my attitude about things like that, tried to talk me out of at least setting myself on fire or refusing to play. We ended up having fun, laughing at them (the audience). Before every song, I’d play the intro to ‘Smells Like Teen Spirit’ and then stop. They didn’t realize that we were protesting against what they’d done.
– Nirvana: The Chosen Rejects (2004)

Calamity Jane

Calamity Jane

Bittere pil

Gilly Ann kan er inmiddels weer over praten, en deelt in interviews ook haar herinneringen aan het voorval in Buenos Aires. Het was een tijd waarin Nirvana veel succes had en de riot grrl-beweging met bands als Babes in Toyland en L7 steeds meer bekenheid genoot. “We all believed we were about to become rock stars”, aldus Gilly Ann, die zichzelf met trots terughoorde op de radio. Een bittere pil dus, om, nadat je door chauffeurs in Buenos Aires bent rondgereden, in een groot stadion te worden uitgejoeld.

They were just throwing stuff at us and yelling and we were basically pelted with dirt clods, spit, ice cubes, whatever. Three songs into our set, we left the stage. Courtney [Love] came out and said, ‘No, no, no go back out there. They love you!’ We’re like, ‘They do not love us, they think we suck!’ We went back out and played one more song. It was too much. Dudes were getting up on each other’s shoulders and pulling out their penises and flipping us off. Yelling. We weren’t prepared. It sort of broke us. (…) We were gonna be rock stars and we got booed off the stage. That sucks!
Interview op Willamette Week, 2010

Inmiddels heeft Gilly Ann weer plezier in het maken van muziek. Calamity Jane kwam in 2010 weer samen voor wat reïnieshows, na bijna zeventien jaar. Een helend moment, volgens Gilly Ann, die vooral werd gemotiveerd weer te spelen zodat haar dochter kon zien wat een rockster haar moeder was én is. Haar oude vriend Cobain, die het voor haar opnam in Argentinië, keek met trots terug op zijn actie en noemde het concert waar hij het publiek afzeikt een van de beste ervaringen uit zijn leven: “We wound up playing the secret noise song (‘Endless, Nameless’) that’s at the end of Nevermind, and because we were so in a rage and were just so pissed off about this whole situation, that song and whole set were one of the greatest experiences I’ve ever had.”

Tags: , , , , , , , , , ,

-->