nummer van 26/01/2015 door

‘4th Chamber’ van Genius/GZA

Onverklaarbaar en onimiteerbaar

Genius/GZA – 4th Chamber (feat. Ghostface Killah & Killah Priest)

Choose the sword, and you will join me
Choose the ball, and you join your mother… in death
You don’t understand my words, but you must choose

‘4th Chamber’ begint zoals de meeste tracks op Liquid Swords, GZA’s eerste soloalbum sinds hij zich in 1992 bij de Wu-Tang Clan voegde, met een sample uit Shogun Assassin. De door Robert Houston geregisseerde cultklassieker uit 1980 lijmt het album aan elkaar, niet alleen door de vele samples, maar ook door de momenten waarop de rapper refereert aan shaolin, shadowboxing en andere kung fu-symboliek die kenmerkend is voor het hele Wu-Tang oeuvre.

De sample waarmee ‘4th Chamber’ opent is verreweg het meest effectief. De unheimliche muziek tijdens de Shogun Assassin-monoloog kondigt zachtjes aan wat gaat komen, waarschuwt voor de wrange, dystopische beat die op 0:29 wordt ingezet en het hele nummer blijft domineren. De sample stopt en wordt overstemd door een bizar geluid. Onsubtiel en overstuurd, alsof de aardkorst met een oorverdovende scheur opensplijt en de hel zich openbaart. En pas dan komt de beat erin, een kleine verademing die het kabaal vormgeeft, een moment waarop al die geluiden samenkomen en je na de aanvankelijke verbazing niet meer anders kunt dan met grote halen je hoofd op en neer bewegen.

Misschien is het wel de beste beat waar ooit iemand overheen heeft gerapt. Maar hoe kwam die ondefinieerbare sound tot stand? Het lijkt op een stadiontoeter, of meer op een sirene, of op een ander a-muzikaal geluid dat is vervormd tot iets waarvan de oorsprong niet meer te achterhalen valt. Het zou een goed onderwerp zijn voor de jaarlijkse actie Het Geluid van Q-Music.

Als we binnen de kaders van hiphop blijven, kunnen we de hook van ‘4th Chamber’ nog het best vergelijken met de beats die begin jaren 90 vooral aan de andere kant van Amerika werden gemaakt: de portamento zingende zaag-geluiden die Dr. Dre uit een synthesizer toverde voor de west coast g-funk.

Gin and juice – Snoop Doggy Dogg

Maar toch klinkt ‘4th Chamber’ anders. Niet zo glad als de g-funk, maar scheurend als een hard aangezette viool, en overstuurd als een gitaarversterker die over zijn nek gaat. Volgens whosampled.com – meestal een goede raadgever in kwesties als deze – bevat ‘4th Chamber’ maar drie samples, waarvan de schrijnende toeter er geen is. Wel komen we via die site te weten dat de intro naast een monoloog uit Shogun Assasin ook een muzikale sample bevat van de soundtrack van die film. Producer RZA combineerde twee losse elementen uit dezelfde bron en maakte er een onheilspellende opening van. Een ander mooi voorbeeld van RZA’s minutieuze knip-en-plak-werk is de brom op 0:40, die hij speciaal uit een obscure Kalyanji Anandji-plaat haalde.

Kalyanji Anandji – Dharmatma Theme Music (Sad)

Over hét moment dat ‘4th Chamber’ zo goed maakt, wordt echter grotendeels gezwegen. In een interview dat GZA gaf aan Waxpoetics, heeft hij het kort over het effect dat het begin van het nummer steevast op zijn publiek heeft:

Crazy, crazy song. If I ever do a rock album, not saying I would, but if I did, it would have to be on that kind of vibe. It would musically have to sound like “Rock Box” from Run DMC.  (…) This is one of three songs that crowds always go crazy for when we do a Wu show. As soon as they hear the [imitates opening guitar sound] they just explode. It’s not even a GZA song to me—it’s a Wu-Tang song

Waxpoetics heeft het over een opening guitar sound. Uit de mond van GZA zelf komen we echter niets te weten. Wel roemt hij andere aspecten uit het nummer, en dan vooral de momenten waarop gastrapper Ghostface Killah hem in de studio verraste met een van zijn allerbeste coupletten.

Making “4th Chamber” was crazy because I didn’t have a rhyme ready for that one. That’s why I went last on it [laughs]. Plus, Ghost killed it with his verse so I knew I had to come correct. (…) Ghost’s verse is [just] incredible to me. He delivered so well.

“Why is the sky blue? Why is water wet? Why did Judas rat to Romans while Jesus slept?” Dankzij Ghostface heeft het nummer een aantal van die klassieke hiphopzinnen die je zelfs tijdens het passief luisteren altijd even meerapt. Maar we horen nog andere Wu-Tang leden in ‘4th Chamber’: ook RZA en Killah Priest schonken een paar van hun beste rhymes aan het nummer. Samen met Method Man kwamen ze bovendien allemaal opdraven voor de door GZA geregisseerde videoclip, waarin de helft van ‘4th Chamber’ gecombineerd werd met ‘Shadowboxin”. De surrealistische oorlogsvideo begint met die laatste, om halverwege keihard over te gaan in het nummer van vandaag.

GZA – Shadowboxin'4th Chamber (Music Video)

En ook in die gecombineerde videoclip maakt de intro van ‘4th Chamber’ het verschil. Net wanneer je lekker meedeint met de eveneens magniefieke beat van ‘Shadowboxin”, word je op 2:19 bruut wakkergemaakt door die overstuurde alarmtoeter. Waar het geluid precies vandaan komt? Het is vooralsnog niet terug te vinden. Maar eigenlijk maakt juist dat mysterieuze detail deze beat zo ontzettend uniek. Hij is onverklaarbaar, en daardoor onimiteerbaar.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,

-->