nummer van 22/12/2014 door

‘December’ van Norah Jones

Nog maar tien dagen

DECEMBER ~ NORAH JONES live at Ancienne Belgium 2010

Het is 22 december. Het jaar duurt nog maar tien dagen, een moment dat mij altijd meer benauwt dan het aftellen van de laatste seconden van het jaar, wanneer er toch niks meer te redden valt. Ik stond op met hoofdpijn, kleedde me aan en maakte een wandeling door het stadscentrum. Utrecht is het mooist op een stille ochtend, wanneer de oude gebouwen en broze straten amper zijn bijgekomen van de platgetreden nacht en zich voorzichtig afvragen wat ze overdag zullen moeten verduren. Sommige steden zijn overweldigend, slokken je op. Maar Utrecht is weerloos en op zo’n ochtend zou je de straatstenen het liefst willen aaien en geruststellen. De wind houdt zijn adem in, de gracht ook. Niets behalve een geluidloze, schrijnende kou en het besef dat het jaar nog maar tien dagen duurt.

In De Avonden van Gerard Reve loopt de jonge Frits van Egters ook op 22 december (van 1946 weliswaar, maar toch) wat verdwaasd door de straten (van Amsterdam weliswaar, maar toch). “Een heerlijke, verkwikkende ochtendwandeling.” Hij loopt, maakt wat onbevredigende praatjes, vraagt zich af wat hij met zijn leven moet, klaagt stilletjes over de verstikkende sfeer in Amsterdam net na de oorlog, en loopt verder. Maar helemaal aan het begin van het boek moet hij eerst nog wakker worden. “Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte.” Een lange openingszin, waar ik me ieder jaar op deze datum weer over verwonder. Ieder jaar, of tenminste, de afgelopen vier jaar, probeer ik de tien beschreven dagen in De Avonden live mee te lezen, van 22 tot en met 31 december. Het is nog nooit gelukt. De ene keer was ik het vergeten, de andere keer had ik de griep. Vier jaar geleden was mijn grootmoeder een dag eerder overleden. Ook toen herlas ik De Avonden niet.

Zesenzeventig is ze geworden. Nadat mijn grootvader eerder dat jaar was overleden, werd ze iedere week een beetje zieker. Hij heette ook Frits, en was in 1946 ongeveer even oud als Frits van Egters. Hij leek ook sprekend op hem, althans op Dick Matena’s interpretatie van Frits van Egters in de boekverstripping van De Avonden. Liep hij in het jaar na de Tweede Wereldoorlog ook peinzend rond in de smalle straatjes van zijn dorp, zoals de hoofdpersoon van een boek dat op datzelfde moment werd geschreven in Amsterdam, en zoals ik in Utrecht 68 jaar later? Vond hij het leven toen saai? Wilde hij de straatstenen geruststellen? Was hij weemoedig, schreef hij, dichtte hij, maakte hij muziek, of kwam dat allemaal later pas? Vond hij poëzie in een lege ochtend? Of dacht hij misschien zelf weer aan zijn eigen opa? Het zijn gedachten voor het eind van het jaar, wanneer de straten iedere ochtend ietsje stiller lijken te worden. Ze gieren door mijn hoofd, vandaag, maar sinds een paar jaar eigenlijk iedere december. Vanaf de 22e dan.

Zonet herlas ik het eerste hoofdstuk van De Avonden. Het jaar duurt nog maar tien dagen.

Tags: , , , , , ,

-->