nummer van 19/11/2014 door

‘La Bicyclette’ van Yves Montand

Terug op de zandwegen met Paulette

À Bicyclette_Yves Montand á l´Olympia

Fransen kunnen dit zo goed: liedjes schrijven waar nostalgie en kinderlijke romantiek van afdruipt. In ‘La Bicyclette’ zingt een volwassen man over zijn mooiste jeugdherinneringen en het meisje op de fiets dat daarbij hoorde. Het was een zorgeloze tijd, een soort hemel op aarde. Nu lijkt alles misschien mooier dan het in werkelijkheid was, maar wat maakt dat uit. Iedereen kan zich iets bij zo’n herinnering voorstellen, ook al had je vroeger een hekel aan fietsen en meisjes. De staccato piano in ‘La Bicyclette’ klinkt net zo lief, jeugdig en speels als dit mooie droombeeld. We gaan terug naar lange zomerdagen in Frankrijk.

Quand on partait de bon matin
Quand on partait sur les chemins
A bicyclette
Nous étions quelques bons copains
Y avait Fernand y avait Firmin
Y avait Francis et Sebastien
Et puis Paulette

Als we ’s ochtends vroeg vertrokken
Als we ’s ochtends de weg op gingen
Op de fiets
We waren met een paar goede vrienden
Fernand was er, en ook Firmin
Francis was er ook en Sebastien
En dan Paulette

Het zal geen toeval zijn geweest dat Paulette rijmt op bicyclette; Paulettes vader was de postbode van het dorp, die dagelijks op zijn fiets de brieven van de bewoners langs kwam brengen. Paulette was dankzij hem al op jonge leeftijd een pro in fietsen, zelfs op de vervelende zandpaden waar iedereen altijd op wegglipte. De jongens van het dorp (waaronder onze verteller) waren smoorverliefd op haar. In de herinnering van de lange en lome zomerdagen is Paulette als een onbereikbare droom blijven zweven in de gedachten van al die jongens, inmiddels volwassen geworden en ver verwijderd van die onmogelijke zandwegen.

Yves met de iets kleinere Edith

De lieve woorden van ‘La Bicyclette’ hebben een perfecte verteller gevonden in de vriendelijke, ronde stem van Yves Montand. De oorspronkelijk Italiaanse zanger (geboren als Ivo Livi) is een van de grootste sterren van de Franse chansons, maar hij is ook het onderwerp geweest van veel kwade woorden en roddels. In Marseille was hij al vanaf zijn zeventiende bezig met muziek, maar merkte al snel dat hij voor het grote succes naar Parijs moest. In 1944 verhuisde hij op 23-jarige leeftijd naar de Franse hoofdstad en ontmoette daar Edith Piaf; zij was het die Montands grote Franse doorbraak hielp te verwezenlijken. Niet alleen stond hij in haar voorprogramma’s, maar ze was lyrisch over hem en sprak daarover met iedereen – de pers incluis – die dat maar wilde horen. Piafs aandacht voor Montand ging de professionaliteit ver voorbij: de twee kregen een relatie, wat niemand mocht weten, aangezien Piaf in die tijd officieel aan iemand anders gebonden was. Niet iedereen vond Montands klim naar de top fair en de verhouding tussen Piaf en Montand werd ook niet door iedereen gedoogd. In 1946 brak Piaf zelf de relatie af, uit angst dat Montands ster iets te ver boven die van haar zou rijzen. Nog steeds worden de twee namen vaak in één adem genoemd, maar beiden hebben natuurlijk ook zonder elkaar nog een succesvolle carrière gehad. ‘La bicyclette’ is daar voor Yves maar één voorbeeld van, maar wel één die voor mij haast geen gelijke kent. De video die in 1981 in l’Olympia werd opgenomen (bovenaan dit stuk), en bij Montand zelf nog hoge emoties oproept, is goud.

Met een articulation impécable vertelt Montand zijn verhaal, een glimlach tekent van begin tot eind zijn lippen. Al snel lijkt Montand te vergeten waar hij staat. Op 1:47 verdwijnt zijn blik naar de horizon en aan alles in zijn gezicht is te zien dat hij in gedachten terug is op zijn fiets, op die verdomde zandweggetjes, maar gelukkig  naast Paulette. De zon doet op dat moment ongetwijfeld iets onwaarschijnlijk moois met haar haren en haar lach. Montands hand komt langzaam omhoog en hij wijst als het ware naar de beelden die hij op dat moment zo duidelijk voor zich ziet. De tranen die hem aan het eind overmeesteren, willen echter misschien wel zeggen dat er meer achter zit; hij wijst niet, maar zwaait de herinnering van Paulette gedag.

Tags: , , , , , ,

-->