nummer van 10/11/2014 door

‘Bored In The USA’ van Father John Misty

Metalaag op metalaag

Father John Misty: "Bored in the USA" – David Letterman

De nieuwe single van ex-Fleet Foxes-drummer Josh Tillman (Father John Misty) werd de afgelopen week op verschillende muzieksites enthousiast onthaald. Tussen al die nieuwe muziek valt de titel dan ook meteen op; wie niet direct aan een parodie op Bruce Springsteens ‘Born In The USA’ moet denken, heeft dat rockanthem uit de jaren 80 waarschijnlijk nog nooit gehoord. Met andere woorden: die mensen bestaan niet. Maar waarom een antwoord op Springsteens stadionhit, verdient deze zo nodig een tegengeluid? Wanneer je alleen naar het refrein luistert, heb je het niet zo snel door, maar het origineel was zélf al een tegengeluid. Kritisch op de zogenaamde American Dream – een protestsong in pure vorm:

Got in a little hometown jam
So they put a rifle in my hand
Sent me off to a foreign land
To go and kill the yellow man
Born in the U.S.A…
Bruce Springsteen – Born In The USA

Father John MistyBovendien, zoals Ian Cohen van Pitchfork eerder deze week al opmerkte toen hij ‘Bored In The USA’ uitriep tot song of the week: “The title itself is sung in a way that doesn’t seem to mock Bruce Springsteen — it sounds like Tillman’s mocking those who would go after that low-hanging fruit, ignoring the Boss’ complexities to show their shallow disaffectedness with the American Dream.”

Broadwayschwung

Maar wat is ‘Bored In The USA’ dan wel? Is het een semi-sarcastische protestsong? Theater, zoals Tillmans vele grimassen samen met de zelfspelende piano op bovenstaande (weergaloze!) uitvoering bij Letterman doen vermoeden? Hij brengt een verontrustende zin als “I’ve grown more disappointing to you as my beauty warps and fades” met een Rufus Wainwright-achtige Broadwayschwung. De tekst zit vol met dat soort eerste-wereld-problemen, die Tillman doen bidden tot zijn “white Jesus”:

They gave me useless education
And a sub-prime loan on a craftsman home
Keep my prescriptions filled
And now I can’t get off
But I can kind of deal
 with being bored in the USA

Lachband

Met je ogen dicht geloof je hem: hij is de zoveelste westerse zanger die zijn cocktail van weltschmerz, apathie en een stuk of wat existentiële crisissen in een liedje giet. Soms zelfs vol overgave. Maar ergens wringt er iets. Precies wanneer hij begint over zijn “useless education” heb je het door: Misty’s stem breekt een beetje wanneer hij hem probeert te verheffen, zijn zelfmedelijden heeft een hoogtepunt bereikt. Maar dan wordt de muziek meteen overstemd door de meest originele productie-ingreep van 2014: een lachband. Bij het Letterman-optreden lijkt het een spontane reactie van het publiek, maar in de studioversie hoor je het ook: de father maakt het toppunt van zijn geklaag direct weer belachelijk met de opname van een schaterend publiek.

Father John Misty (Josh Tillman)

Father John Misty (Josh Tillman)

Metalagen

Zijn die westerse problemen dan niets meer dan een slechte sitcom? Is het tijd om te stoppen met zeuren en te beginnen met kijken naar andere plekken in de wereld, waar ze veel te druk zijn met échte rotzooi om te zwelgen in zelfmedelijden? Misschien, maar waarom dan de intieme piano, de dramatische strijkers, de bloedserieuze toon waarmee hij niet alleen ‘Bored In The USA’ maar ook zoveel andere melancholieke liedjes vertolkt? Wat aan dit liedje is gemeend, en wat is sarcastisch? Met zoveel metalagen weet je het niet meer. Father John Misty lijkt zijn eigen gezwelg zo beu, dat het gezwelg zelf hoofdonderwerp is geworden om weer over te zwelgen.

Zoals de gemiddelde singer-songwriter verdrinkt in zelfmedelijden, verdrinkt ‘Bored In The USA’ in zelfreferenties. Van de bovenste laag, een ironische knipoog naar Springsteens ‘Born In The USA’, via een laag dieper waarin Tillman zijn eigen desillusie van de vrije wereld beschrijft, tot de onderste laag waarin dit alles weer met een lachband op de hak wordt genomen. Je kunt blijven afdalen van deze meta-trap, tot je zelf niet meer snapt waar je staat en wat je voelt. Een kunst die niet veel artiesten verstaan – meester John Misty wel.

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

-->