nummer van 03/11/2014 door

‘Iris’ van Goo Goo Dolls

Ken je feelgood jaren 90 poprock

Goo Goo Dolls – "Iris" [Official Music Video]

I’m gonna sing some Third Eye Blind. “Closing time, one last call for alcohol so finish your whiskey or beer.”
– That’s not Third Eye Blind
I’m pretty sure that’s Third Eye Blind!

Ken je feelgood jaren 90 poprock. Justin Timberlake en Mila Kunis blijken er in de film Friends With Benefits (2011) weinig meer van te bakken. De liedjes zijn blijven hangen, maar bij welke inwisselbare band hoorde nu welk liedje? Was ‘Closing Time’ nu van Third Eye Blind of van Goo Goo Dolls? Op het eind van de film weet Timberlake het antwoord: het goede antwoord was eendagsvlieg Semisonic. Goo Goo Dolls hadden natuurlijk ‘Iris’. Maar welke liedje was van Third Eye Blind? ‘Breakfast At Tiffany’s’? Nee, dat was Deep Blue Something. Third Eye Blind kwam in 1997 met ‘Semi-Charmed Life’. Het is ook niet gemakkelijk om al die liedjes met ingehouden, cleane coupletten en voorzichtig rockende op-en-neer-spring-refreinen uit elkaar te houden.

Third Eye Blind – Semi-Charmed Life (HQ) [Official]

Goo Goo Dolls – "Slide" [Official Music Video]

Deep Blue Something – Breakfast At Tiffany's

Semisonic – Closing Time

Naarmate we alsmaar verder van de jaren 90 verwijderd raken, wordt de poprock van deze eendagsvliegen alleen maar effectiever. Niet per se beter of rijper, niet als een goede wijn. Maar effectiever. Als er een gevoel is dat meerwaarde kan geven aan liedjes die vooral bedoeld zijn als feelgood songs, dan is het wel nostalgie. En die nostalgie wordt ieder jaar sterker, daar kun je van op aan. Langzamerhand worden de nineties een vage herinnering van kleren met primaire kleuren, walkmans die discmans werden, blonde jongens met driedagenbaardjes in rockbands die goed verstaanbare liedjes zingen waarop je zowel kunt meedeinen als knuffelen. Je glimlacht als je er aan denkt, en gaat op Spotify op zoek naar een perfecte soundtrack als ‘Breakfast At Tiffany’s’. Deep Blue Something? Het zal wel.

Natuurlijk is ‘Iris’ van de Goo Goo Dolls een uitzondering. Anders dan de meeste liedjes van de band is de ballad voor 90% bedoeld om op te knuffelen en maar 10% om lafjes mee te deinen. Maar, belangrijker: van al deze nummers weet je waarschijnlijk nog wel dat het de Goo Goo Dolls waren die ‘Iris’ schreven en zongen, terwijl de auteurs van ‘Closing Time’ of ‘Semi-Charmed Life’ in een moeilijker bereikbaar hoekje van je geheugen liggen te verstoffen.

De Ostrich Tuning

Wat het ook is dat de Goo Goo Dolls en hun ‘Iris’ memorabeler maakt dan veel van hun tijdgenoten, het liedje zit in ieder geval slimmer in elkaar dan al die andere poprockhits. Twee jaar geleden schreven we over de ostrich tuning, een speciale manier om je gitaar te stemmen die Lou Reed uitvond met zijn eerste bandje The Primitives. Door alle snaren van je gitaar in dezelfde toon te stemmen, bijvoorbeeld D-D-D-D-D-D, krijg je een overweldigend akkoord.

De ostrich tuning

De ostrich tuning

Lou Reed gebruikte het voor The Primitives, voor The Velvet Underground en als soloartiest, en alle liedjes waarin hij zijn gitaar stemde in de ostrich tuning klinken bijzonder. Als een gitaarpartij die met zes gitaren wordt gespeeld in plaats van één, dankzij die alsmaar doorringelende D-klank die in elk akkoord wel ergens verstopt zit. In ‘Iris’ hoor je dat ook; de constant doorklinkende gitaarsnaren strelen het oor en hun klankkleur eist een prominentere rol op dan in andere poprockhits. Dit komt omdat de band voor deze ballad een variant van de ostrich tuning gebruikte; ze stemden hun gitaren in B-D-D-D-D-D. Een soort ostrich plus, met een extra B-snaar als kleine twist. De mandoline die de gitaarpartij ondersteunt maakt dit effect af: je waant je op een wolk van snaren.

Spelen met maatsoorten

Goo Goo Dolls - IrisOpvallender aan ‘Iris’ is echter het gemak waarmee de band speelt met verschillende maatsoorten en de overgangen daartussen. Het grootste deel van het nummer is een driekwartsmaat, een typisch wals-ritme, maar af en toe gaan de Goo Goo Dolls stiekem over naar een normale vierkwartsmaat. Dit valt het meest op vlak voor de solo (luisteren vanaf 1:52). Tijdens de laatste zin van het refrein “I just want you to know who I am” zitten we nog comfortabel in ons walsritme, haken we in aan onze lange biertafel en bewegen we heen-en-weer op de tel van de driekwartsmaat. Vlak na die zin wordt het ritme verstoord door een drumbreak (1:58). Rakketetak, rakketetak, dum dum duuuuum. Het ritme komt weer op gang, maar met een gekke huppel (2:01). Weer die drumbreak, weer het huppelritme, daarna nog een keer. En dan, wanneer de sologitaar invalt (2:13), zitten we ineens in een gewone vierkwartsmaat. Je merkt het als je daar eens op probeert te walsen, dat gaat niet. Ritmewisselingen zijn gevaarlijk. Meestal te storend voor veel luisteraars en vooral gewaardeerd door muzieknerds, maar de Goo Goo Dolls spelen ermee alsof er niets aan de hand is. Na de solo maakt de band ruimte voor een enkele akoestische gitaar, die het laatste refrein inluidt in het vertrouwde walstempo. Wederom zo subtiel en gracieus. En dan heb je nog niet eens gemerkt dat de band na het eerste refrein (1:08) stiekem ook al een vierkwartsmaat inzette, zonder bombastische drumbreak of bruggenslaand huppelritme, maar gewoon, hondsbrutaal, recht onder je neus.

Invloed op andere muzikanten

‘Closing Time’ van Semisonic werd gesampled in drie nummers en gecoverd door één artiest. ‘Breakfast At Tiffany’s van Deep Blue Something werd nooit gesampled, maar wel vier keer gecoverd. ‘Semi-Charmed Life’ van Third Eye Blind deed het dan nog beter: zeven samples en twee covers. Vleiend voor de muzikanten, maar je krijgt nu niet echt het idee dat de bands met hun feelgood poprock een onuitwisbare indruk hebben gemaakt op hun collega’s. ‘Iris’ kreeg daarentegen de eer om ten minste vijftien keer gecoverd te worden, door onder andere New Found Glory, Leona Lewis en, jawel, Boyz II Men. Eerlijk gezegd, het zijn best verschrikkelijke covers. Maar toch. ‘Iris’ wint het van de rest, keer op keer, hoe je het ook bekijkt.

Boyz II Men Perform Iris On Jimmy Fallon

Tags: , , , , , , , ,

-->