nummer van 24/10/2014 door

‘Cancer’ van Joe Jackson

Het dodelijke liedje: deel I

Joe Jackson – Cancer (+LYRICS)

Je kunt overal een liedje over schrijven, dus ook over ebola. De ernstige infectieziekte die momenteel op nietsontziende wijze slachtoffers maakt, is geen voor de hand liggend onderwerp om over te zingen of te rappen. Toch zul je versteld staan over de hoeveelheid nummers die over ziektes in het algemeen zijn geschreven, alsof die net als de liefde en de dood óók gewoon bij het leven horen. En toch. Een liedje over depressie is stukken beter behapbaar omdat we de ziekte enigszins kennen en omdat we mensen kennen die aan die ziekte lijden (volgende week in deel II van Het dodelijke liedje). Ebola kennen we maar nauwelijks en omdat het nog niemand die we kennen is ‘overkomen’, lijkt het op het eerste gezicht een onderwerp dat niet makkelijk in woorden of zoiets banaals als beats te vatten is.

Hipco

Het eerste nummer dat ik over de ziekte hoorde, doet evenwel een aardige poging. Het liedje valt onder een muzikaal genre dat binnen de landsgrenzen van Liberia is ontstaan – het West-Afrikaanse land dat de meeste doden betreurt (de teller staat op 2705 doden). Het genre heet Hipco (‘co’ is een afkorting van colloquial – spreektaal): een mix van Amerikaanse hiphop en het door het volk gesproken Liberiaanse (‘Kreyol’) Engels. De muziekstroming, die zich sinds de jaren 80 aan de hand van politieke en sociale thema’s ontwikkelde, is met name populair bij jongeren, al was het maar om zijn catchy beats, Afrikaanse ritmes en strijdvaardige, hoopvolle teksten. De stroming heeft een handjevol populaire artiesten voortgebracht: o.a. Sundaygar Dearboy, Takun J – “If we don’t speak up against the ills in society, who will?” NassemanF.A., Soul Fresh en DenG. Het is dus niet zo gek dat de laatste drie afgelopen zomer de handen ineensloegen en de pakkende hit ‘Ebola Is Real’ uitbrachten. Knowlegde is power: het liedje biedt broodnodige informatie omtrent ebola, informatie die op andere manieren moeilijk de samenleving bereikt, samengevat in drie rake zinnen:

1. “It’s real, it’s time to protect yourself, ebola is here.”
2. “When your monkey want play, don’t play with him.”
3. “The only way you can get Ebola is to get in direct contact with the blood, saliva, urine, stool, sweat, semen of an infected person or infected animal.” [1]

Reële ziekte

Ebola is een vreselijke ziekte en ‘Ebola Is Real’ verkondigt een levensreddende boodschap, maar de ziekte is voor velen van ons iets waarover we (vooralsnog) alleen nog maar lezen of horen. Er zijn ziektes die ‘dichterbij’ komen, waarvoor we een reëele angst koesteren, die net zo goed nietsontziend zijn en waar mogelijk iedereen in dit land al eens mee te maken heeft gehad. Kanker. Ook niet zo’n gezellig onderwerp om over te zingen. En toch. Je kunt er niet omheen, niet om de ziekte en niet om geciteerde wetenschappers in nieuwsberichten die weer eens waarschuwen voor iets waar je de ziekte mogelijk van kunt krijgen. Is er tegenwoordig nog iets waar je géén kanker van krijgt, vragen veel mensen zich dagelijks af, terwijl ze verward hun boodschappenkarretjes door de supermarkt duwen.

‘Cancer’

De Britse muzikant Joe Jackson (1954) is iemand die daar in 1982, hij was toen 28, een beetje cynisch over deed. Er gingen toen nog niet zoveel mensen dood aan kanker als nu, dus laten we de bitterheid die uit het liedje klinkt vooral opvatten als een aanklacht tegen het moderne leven, waarin níets meer veilig lijkt te zijn en álles kankerverwekkend. Het betreffende nummer, met de toepasselijke titel ‘Cancer’, staat op Jacksons vijfde plaat Night and Day, een album dat meer dan een miljoen keer werd verkocht en hem een gouden plaat opleverde. Dat lag vooral aan hits als ‘Steppin’ Out’ en ‘Breaking Us In Two’, maar het zou zonde zijn om dit bol van cynisme staande, spottende liedje in de kast te laten verstoffen. Grappig detail: als je niet naar de tekst luistert, heb je dankzij de met salsa geïnfecteerde pianoklanken nooit door dat het hier over een dodelijke ziekte gaat.

Een klein joch

“This one is all about how everything that’s enjoyable is bad for your health. Do you understand that? It shouldn’t be taken too seriously.” Zo kondigde Joe Jackson zelf zijn liedje aan, te zien op deze live-versie. Alles wat leuk is, mag niet meer. Alles wat lekker is, moet worden verbannen. Jackson klinkt, hoewel doelbewust, als een klein joch waartegen constant ‘nee’ wordt gezegd. Toch voelen we zijn pijn. En híj mag erover zingen, als kunstenaar. Zingen, zeuren en jammeren over iets waar de rest van de wereld zonder begeleidende muziek niet mee wegkomt. ‘Cancer’ redt misschien geen levens zoals F.A., Soul Fresh en DenG dat afgelopen zomer beoogden met ‘Ebola Is Real’, maar het is 32 jaar later nog even actueel en schrijnend dankzij de vele nieuwe manieren waarop de ziekte je leven kan binnendringen.

Everything gives you cancer
There’s no cure, there’s no answer
Everything gives you cancer

Don’t touch that dial
Don’t try to smile
Just take this pill
It’s in your file

Don’t work hard
Don’t play hard
Don’t plan for the graveyard
Remember –

Everything
Everything gives you cancer

  1. [1]Bron.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,

-->