nummer van 10/10/2014 door

‘Jóga’ van Björk

Onvermurwbaar natuurschoon

Komende maandag zendt de VPRO de laatste aflevering uit van Top of the Lake, de zesdelige miniserie uit 2013 die in datzelfde jaar al werd uitgezonden door de BBC. De serie speelt zich af in Laketop, een plaatsje aan een groot meer op het Nieuw-Zeelandse Zuidereiland, omgeven door immense bergen en lege heidevlaktes. Het verhaal begint op het moment dat we de twaalfjarige Tui Mitcham het ijskoude water in zien lopen. Nadat ze is gered, wordt ze onderzocht en blijkt ze al vijf maanden zwanger te zijn. Ondertussen is Robin Griffin, een politieagente uit Sydney, op bezoek bij haar zieke moeder in Laketop. Ze krijgt Tui aan het praten, maar kort daarna verdwijnt het meisje. Robin (een mooie rol van Elizabeth Moss, Peggy Olson in Mad Men) stort zich vol overgave op de zaak en duikt en passant nog wat pijnlijke geheimen op uit haar verleden. Het beklijvende misdaaddrama, zoals de serie van regisseur Jane Campion (The Piano, 1993) werd genoemd, zit vol boeiende thema’s, waarvan de archetypische krachtmeting tussen de mannelijke en vrouwelijke psyche een van de meest interessante is.

Muziek speelt ook een bijzondere rol in de serie. Over het geheel genomen zijn de scènes uitgerust met soundscapes, die in het verlengde staan van het uitgestrekte landschap; de diepte van het meer, de oneindige bossen, de overweldigende bergtoppen die alle gebeurtenissen overzien. Als er al een instrument klinkt, of een stem, dan hoort deze bij één van de personages. Bij Melissa, meer specifiek, de dochter van de vrouw die een stuk land kocht aan het meer, genaamd ‘Paradise’, en daar met een Amerikaanse goeroe en een stel beschadigde vrouwen bivakeert. Hoewel het gezelschap eigenaardig overkomt, en iets representeert wat je nooit eerder op televisie zag, werkt Melissa’s aanwezigheid, rondzwervend met haar elektrische gitaar en versterker, vreemd genoeg ontnuchterend. Toch wordt het meest dramatische moment van de serie – in de aflevering die afgelopen maandag uitgezonden werd door de VPRO – ingelijst door Melissa’s prachtige spel en zang. Wat ze doet klinkt zo goed dat je je afvraagt of het meisje dat Melissa speelt daadwerkelijk een muzikant is. En jawel: Melissa wordt gespeeld door de 21-jarige Georgi Kay, een Australische singer-songwriter. Het liedje dat ze covert is een van Björks meest aangrijpende nummers, ‘Jóga’, en het is vooral de samenzang vanaf 00:34 waarmee Georgi indruk maakt en die zo mooi aansluit bij de mysterieuze sfeer van Top of the Lake (niet kijken als je niet van spoilers houdt).

Homogenic, het vierde studioalbum van Björk uit 1997.

Björk schreef ‘Jóga’ als ode aan IJsland, zoals Homogenic (1997), het album waar het nummer op staat, eigenlijk een complete ode is aan haar thuisland. Net als Nieuw-Zeeland ook zo’n land dat wordt gekenmerkt door onvermurwbaar natuurschoon. De bizarre mix van elektronische beats – het ritme van het vulkanische IJsland – en het klassieke strijkarrangement biedt de perfecte ondersteuning voor Björks stem, nog altijd een mengeling van dat gekke accent, totaal inlevingsvermogen en onmiskenbaar krachtige uithalen. Het zijn die uithalen die onder je huid kruipen, waar je voor buigt, die in combinatie met de tekst –”Emotional landscapes, they puzzle me, then the riddle gets solved, and you push me up to this” – de dynamiek en schoonheid van het liedje bepalen. Hoe goed juist dit nummer, qua tekst en muziek, zeker ook in de versie van Georgi Kay, past bij het drama in het Nieuw-Zeelandse Laketop, moet je vooral met eigen ogen zien.

Tags: , , , , , , , , ,

-->