nummer van 05/10/2014 door Jelle Agema

‘Were you of Silver, Were you of Gold II’ van The moon lay hidden beneath a Cloud

Volksliederen, zoals ze vroeger gemaakt werden

Jelle Agema is freelance marketeer in de cultuursector en al vijf jaar werkzaam bij het Tilburgse muziekfestival Incubate. Nu de tiende editie van het festival net voorbij is, heeft hij weer tijd om rustig naar muziek te luisteren en maakte hij van de gelegenheid gebruik hierover te schrijven voor Nummer van de Dag. De tijd die daarna overblijft gaat naar zijn bands Terzij de Horde en Nihill.

Na een overweldigend optreden van Trepaneringsritualen op Incubate 2014 spreek ik de zanger over een nummer in zijn set. Er zit een vervormd orgelstukje in dat me bekend voorkomt. De tekst en de melodie klinken oud; niet Beatles-oud, maar Middeleeuwen-oud. Het zou dus kunnen dat Trepaneringsritualen zich baseert op een oud volksliedje. Maar nee: het is een cover van het tweede nummer van het album Were You of Silver, Were You of Gold van de Oostenrijkse act The Moon lay hidden beneath a Cloud.

Alsbeth en Alvin

Alzbeth en Albin

Onduidelijkheden en eigen interpretaties

The Moon lay hidden beneath a Cloud is een band omgeven door mysterie. De bandnaam hoor je op deze manier te schrijven, met kapitalen bij de woorden Moon en Cloud. Op uitgaven van de band staan geen songtitels, geen bandleden en geen uitleg van symbolen of teksten. Er wordt zo veel aan de interpretatie van de luisteraar overgelaten. Alle platen werden gedistribueerd door World Serpent, een distributeur die ook andere post-industrialmuziek als Current 93, Col Invictus, Death in June, Coil en Chris & Cosey verspreidde, en in 2004 failliet ging.

Wanneer je online meer info over TMlhbaC zoekt, kom je terecht in een schimmig web vol occultisme, occidentalisme en onduidelijkheid. En wanneer je interviews leest, kom je complottheorieën tegen die gelukkig weinig mensen serieus nemen. Als ik het goed begrijp beantwoordde zangeres Alzbeth altijd de vragen in de spaarzame bandinterviews en gaf zij daarin haar persoonlijke mening en interpretatie over onder meer het Westen, religie en de geschiedenis. Dat zijn geen ideeën die ik met haar deel. Voor sommige mensen zou de wereldvisie van een artiest die niet overeenstemt met die van henzelf reden zijn om er niet naar te luisteren. Voor mij is dat niet het geval.

Dat ik naar iets luister, iets lees of ergens naar kijk, wil niet per definitie zeggen dat ik het eens ben met wat de kunstenaar, auteur of regisseur vindt of zegt. Dat zou ook vrij problematisch worden bij een hoop muziek, films en boeken. Net zoals ik het werk van A.H.J. Dautzenberg lees, de films van Lars von Trier kijk of het werk van Jonas Staal bekijk zonder het met alles wat ze zeggen eens te zijn (binnen en buiten hun werk), luister ik ook naar muziek op die manier. Artistieke vrijheid is een van de vele mooie kanten van de open samenleving.

Muzikale fata morgana

Het nummer ‘Were you of Silver, Were you of Gold II’ staat op een conceptalbum dat gaat over politieke strubbelingen van Kroaten in voormalig Joegoslavië. Zangeres Alzbeth heeft er familieleden en vrienden. Je kan dit nummer vrij makkelijk als een nationalistisch strijdlied zien (“All for one, all for our nation”), maar het is ook een lied dat gaat over het verlangen naar vrijheid en een eigen plek (“Dance the dance of liberation”). Uit een interview in 1996: “It’s a view of Croatia during WW II under Ustasa and Ante Pavelic and Croatia nowadays under Tudjman.” Doordat de band zelf vaag blijft over wat ze willen zeggen, laten ze het interpreteren aan de luisteraar. De tekst is, zoals vrijwel alle teksten van TMlhbaC, volgestopt met (pre-)romantische heraldiek en metaforen: “Into the darkness, follow the true light”. Hierdoor krijgt het lied, in combinatie met de volkse monodie, de air van een oud strijdnummer.

hoes41014De romantische hang naar een niet-bestaand verleden kenmerkt veel muziek en teksten in de neo-folk of post-industrial. De grens tussen nationalisme en vrijheid, en tussen geschiedenis en goedkope verheerlijking van het Europese krijgsverleden is vaak diffuus. Door het gebruik van krijgssymbolen en runentekens wordt deze ambiguïteit door veel acts verder aangezet, uitgebuit, maar ook misbruikt. Wat ik in de muziek van TMlhbaC waardeer is dat ze voelen als echte oude volksliederen. Door het gebruik van (samples van) oude instrumenten uit verschillende windstreken, en door de verschillende talen waarin gezongen wordt (naast Engels zijn er ook nummers in het IJslands, Noors, Kroatisch, Latijn en andere talen) roept het geheel bij mij een soort authenticiteit op. Naast hypergeproduceerde computermuziek is dit af en toe een welkome muzikale fata morgana van een (niet-bestaand) verleden, ook al ben ik me er van bewust dat ook dit dankzij technologie (samplers, sequencers etc.) geconstrueerd is.

Van Oostenrijk naar Senegal in Tilburg

Na TMlhbaC is er van Alzbeth niet veel meer vernomen op artistiek vlak. Van haar compagnon, Albin Julius, des te meer. Hij startte toen zijn relatie met Alzbeth op de klippen liep zijn eigen project: Der Blutharsch. Dit is de band waardoor ik mijn huidige opdracht bij Incubate als hoofd marketing heb.

In 2009 programmeerde Incubate (toen nog ZXZW) Der Blutharsch, een gedurfde keuze, aangezien de band door sommigen als een politieke extreem-rechtse act werd gezien. Dit door het gebruik van bepaalde historische samples, oude militaire insignia en door de band zelf, bestaande uit meerdere controversiële figuren in de post-industrial underground.[1] Dat Incubate deze band durfde te programmeren uit naam van artistieke vrijheid én een stagevacature open had, kon geen toeval zijn: ik moest en zou daar meewerken. En dat lukte.

In de jaren die volgden maakte ik bij Incubate kennis met de meest uiteenlopende vormen van kunst, film, theater en muziek. Waar ik eerst vooral gefascineerd was door metal, punk en andere ‘harde’ muziek, kwam ik dankzij Incubate ook in aanraking met kuduro, freejazz, cumbia, dub(step) en vele andere muziek(sub)stromingen. Op het moment dat ik werd uitgenodigd om een Nummer van de Dag te kiezen, luisterde ik op het Incubate-kantoor naar de prachtige muziek van de Senegalese zangeres Aby Ngana Diop. Ik weet niet waar de muziek over gaat, maar het klinkt écht, pre-computertijd. De opzwepende percussie, de samenzang en de ongepolijste productie roepen eenzelfde soort reactie bij me op als The Moon lay hidden beneath a Cloud, ondanks dat het muzikaal en geografisch mijlenver uit elkaar ligt. Het doet me terugdenken aan de band waardoor ik hier terecht gekomen ben, en aan de cover van de act die twee weken geleden op het festival stond. Dankzij die muziek zit ik waar ik nu zit, en luister ik wat ik nu luister.

  1. [1]Tijdens mijn stage kreeg ik een document van Der Blutharsch waarin een rechtbank in Oostenrijk ze gelijk gaf in hun aanklacht tegen een sensatieblad dat hen als een naziband had omschreven, wat ze dus niet waren

Tags: , , ,

-->