nummer van 13/09/2014 door

‘El Gavilán, Gavilán’ van Violeta Parra

Tijd voor experimentele Chileense folk

Violeta Parra – El Gavilán (Versión Larga)

Violeta Parra, internationaal bekend van ‘Gracias A La Vida’ en initiator van het Nieuwe Chileense Lied. Als folkloriste en zangeres zette ze zich in voor het muzikale erfgoed van haar land Chili en als activiste voor haar compatriotten. Het was geen makkelijke missie en de tegenslagen zijn in haar muziek terug te horen.

Van folk tot het Nieuwe Lied

Violeta Parra was een echt kind van haar ouders. Haar vader was muziekleraar, haar moeder werkte op een boerderij maar was in haar vrije tijd altijd bezig met muziek. Onder de naam The Parras begonnen Violeta en haar broers en zussen op jonge leeftijd ook al muziek te maken en in clubs te spelen. Haar eigen muzikale ontwikkeling begon pas na de geboorte van haar tweede dochter, op aandringen van haar broer. Ze concentreerde zich eerst op traditionele Chileense muziek, maar begon later ook zelf Chileense folkliedjes te componeren, met het idee de traditie voort te zetten. Traditie was hierin een breed begrip en voor Parra een omvangrijke en belangrijke taak.

Parra werd het internationale gezicht van Chileense folklore. Ze toerde door Europa, gaf colleges over folklore op verschillende universiteiten, exposeerde in het Louvre in Parijs, presenteerde radioprogramma’s over Chileense muziek, zong en richtte twee culturele centra op in haar thuisland. Haar werk was haar leven. Het ging haar niet alleen om muziek; het ging om het behoud van cultuur, om het Zuid-Amerikaanse erfgoed en om de bevolkingsgroepen die normaal gesproken niet de kans hadden zichzelf te uiten. Parra had een immens geloof in de kracht van expressie en vrijheid en wilde via haar folkliedjes die boodschap verspreiden. Haar muziek zou later een beweging worden en het door haar in het leven geroepen Nueva Canción (letterlijk nieuw lied) werd in de jaren 70 en 80 het geluid van links, revolutionair Zuid-Amerika, Spanje en Portugal.

Bedankt, leven

Maar Parra vocht tijdens haar leven ook voor zichzelf. Jarenlang had ze last van diepe depressies. In 1967, op 49-jarige leeftijd, pleegde ze zelfmoord. ‘Gracias A La Vida’ (Dank aan het leven), een liedje dat later dankzij Mercedes Sosa de wereld over is gegaan, kwam kort voor Parra’s dood uit en kan gelezen worden als haar afscheidsbrief en laatste eervolle dank aan alles wat het leven haar gegeven had. Haar tragische einde geeft echter ook een duistere, ironische, ondertoon aan haar dankwoord. Er hangt bijna altijd iets duisters over Parra’s muziek en dat is misschien deels de aantrekkingskracht, maar het maakt het soms ook moeilijk om naar te luisteren.

Experimentele folk

Voor haar dood nam Para elf albums op in Chili en Parijs, waar ze een tijd woonde. De platen staan vol liedjes van Parra op zang, meestal begeleid door gitaar. Het zijn typische Chileens folkliedjes, eenvoudig en, op het eerste gehoor, vrolijk. Toch is de melancholie voelbaar. Parra’s hoge stem klink soms zoet en soms schel, maar altijd een beetje onrustig. Op Composiciones Para Guitarra – een album dat postuum werd uitgegeven en een aantal gitaarcomposities bevat – is dat niet anders, maar overheerst de schoonheid van haar gitaargetokkel.

De verzameling liedjes op Composiciones Para Guitarra laat Parra’s meest experimentele werk horen. Het is een prachtig en vreemd album tegelijk. De melodieën wisselen steeds van simpel en mooi tot complex en onheilspellend. De ritmewisselingen en gekke sprongen die ze van akkoord naar akkoord maakt klinken ongelofelijk modern, als een excentrieke Coltrane-compositie. Musicologen hebben zich lang in het nummer ‘El Gavilán, Gavilán’ vastgebeten, gefascineerd door zijn originaliteit, Parra’s expressieve, schreeuwerige zang en de onverwachte melodische en ritmische veranderingen. Om alle ongemakkelijke, duistere en ook tedere momenten van het nummer te horen, moet je de twaalf minuten uitzitten, maar het is het meer dan waard. Luister daarna misschien naar ‘Anticueca 1’ hieronder om een beetje bij te komen.

Violeta Parra Anticueca Nº1

Tags: , , , , , ,

-->