nummer van 14/08/2014 door

‘Second Family Portrait’ van Rachel’s

Muziek voor een kunstenaar

Rachel's – Second Family Portrait

De Oostenrijkse kunstenaar Egon Schiele (1890-1918) is niet oud geworden. Op 28-jarige leeftijd overleed hij aan de Spaanse griep, drie dagen nadat zijn vrouw Edith daar ook al aan was overleden. Die laatste dagen tekende hij verschillende portretjes van zijn stervende vrouw, die tot overmaat van ramp ook nog eens zes maanden zwanger was. Het was een dramatisch eind van een kort en evenzo vreemd en tragisch leven.

Egon Schiele, 1918

Egon Schiele, 1918

Een korte opsomming: Egons vader stierf als een krankzinnige toen Egon vijftien was. Een van zijn zusjes stierf op jonge leeftijd. Met een andere zus, Gerti, had Egon een incestueuze relatie. De relatie met zijn moeder was volledig liefdeloos. Met zijn eerste vriendin Wally woonde hij ongetrouwd samen en ze werden daarom verjaagd uit hun toenmalige woonplaats. Als jonge kunstenaar liet hij veel te jonge meisjes naakt poseren. Hij beeldde de meisjes masturberend af en moest daarvoor een tijdje de gevangenis in.

Turbulent dekt de lading niet, maar je krijgt een beeld van zijn leven. Het was sowieso een roerige tijd en tijdens de Eerste Wereldoorlog moest Schiele in dienst. Hij vocht niet aan het front, zat op kantoor, maar van zijn kunst kwam niks terecht in die tijd. Toch heeft hij in die korte tijd zijn stempel gedrukt.

Het bekendste van Schiele zijn zijn vervreemdende schilderijen en tekeningen van mensen, waaronder veel zelfportretten. Zijn geschiedenis speelt dikwijls een rol in zijn werk en zichzelf zet hij ook op genadeloze wijze neer.

Music For Egon Schiele, 1996

Music For Egon Schiele, 1996

Dansvoorstelling

Zijn levensverhaal is voer voor anderen om er iets mee te doen. Dat is dan ook vaak gebeurd; van films over zijn leven tot personages in boeken gebaseerd op Schiele. In 1995 voerde theatermaker Stephan Mazurek de dansvoorstelling Egon Schiele op die hij maakte over het leven van de kunstenaar. Voor die dansvoorstelling componeerde Rachel’s de muziek die in 1996 uit werd gebracht als het album Music For Egon Schiele. En dat is nou de plaat die ik gisteravond ineens uit het niets opzette. In geen tien jaar naar geluisterd, het stof tot diep in de binnenhoes van de plaat, en geen enkele reden waarom ik hem zou gaan luisteren. Want ik was eigenlijk op zoek naar een plaat van Sun Ra om te draaien.

Een leven in songtitels

De band uit Louisville, Kentucky is beïnvloed door de minimalistische muziek van de twintigste eeuw en de van films bekende componist Michael Nyman.

Music For Egon Schiele is een stemmig geheel van piano, cello en viool. De titels van liedjes vormen samen eigenlijk het hele levensverhaal van Schiele: van het eerste familieportret (‘Family Portrait’) en de liefdesrelatie met zijn zusje (‘Egon & Gertie’), via de relatie met zijn eerste vriendin Wally en het schilderen van de jonge modellen (‘Wally, Egon & Models In The Studio’), naar het einde met zijn vrouw Edith (‘Egon & Edith’). Het is een liefdevolle plaat die het dansstuk waarschijnlijk hartstikke mooi muzikaal ondersteunde (geen idee hoe de voorstelling eruit zag verder).

Family, Egon Schiele, 1918

Family, Egon Schiele, 1918

Bovenstaand nummer, ‘Second Family Portrait’, sluit de plaat af. Het is een frappante titel eigenlijk, want Schiele heeft voor zover ik kan overzien, één familieportret gemaakt. Dat was op het einde van zijn leven en het werk was ook niet af toen hij stierf. Het is een zelfportret van hem en zijn vrouw. Het kleine kindje is een neefje van Schiele. Samen laat het de familie zien die Schiele in het echt nooit zou hebben.

Nog een te vroege dood

Schiele’s leven is niet de enige tragedie in dit verhaal. Toen ik gisteravond de plaat draaide en naar wat achtergrondinfo zocht, kwam ik er achter dat oprichter van Rachel’s, Jason Noble, in augustus 2012 overleed aan kanker. Hij werd 40 jaar. Hij speelde meer dan de helft van zijn leven in bands; van punk tot de minimalistische muziek van Rachel’s. Het is dan toch de wat wrange en toevallige synchronie van twee kunstenaars uit verschillende eeuwen die te jong sterven, wiens creativiteit met elkaar was verbonden, dat een plaat als deze dan net ietsje meer indruk maakt.

Tags: , , , , ,

-->