nummer van 15/08/2014 door

‘Sukiyaki’ van Kyu Sakamoto

What’s in a name

Kyu Sakamoto – Sukiyaki (Stereo Music Video)

De soundtrack van de film The Double (2014) opent met het Japanse nummer ‘Sukiyaki’. Ook de rest van de plaat bevat liedjes die goed aansluiten op het surreële, absurdistische verhaal dat is gebaseerd op Fjodor Dostojevski’s roman De dubbelganger uit 1846. Maar wat je waarschijnlijk niet wist is dat Kyu Sakamoto’s ‘Sukiyaki’ met 13 miljoen verkochte singles in de top 20 van wereldwijd bestverkochte singles staat. Enkele plaatsen onder Elton Johns ‘Candle In The Wind’ (33 miljoen) en Whitney Houstons ‘I Will Always Love You’ (15 miljoen), maar evengoed op een plek waar je geen Japanse popster zou verwachten. Hoe was het mogelijk dat een jongeman van begin twintig in de jaren 60 minstens zo bekend werd in Amerika als in Japan, zonder ook maar één woord Engels te zingen?

‘Ue O Muite Arukō?’ (‘I Look Up As I Walk’), de originele versie van het nummer, was een enorme hit in Japan in 1961. Kyu Sakamoto (1941-1985) was op dat moment al een populaire zanger – het gezicht van het naoorlogse Japan – maar kon onmogelijk bevroeden dat hij in de jaren daarop ver buiten Japan succes zou vergaren. Alles begon toen de Britse labelbaas Louis Benjamin in 1962 door Japan reisde en Sakamoto’s liedje hoorde. Terug van zijn reis besloot hij er een instrumentale versie van te maken en die in te laten spelen door de Britse jazzband Kenny Ball and His Jazzmen, die jaren later overigens ook speelde op de bruiloft van Prins Charles en Lady Diana. Het enige probleem was de titel; te ingewikkeld qua uitspraak. Benjamin bedacht dus al snel een titel voor het Britse publiek die op zijn minst Japans klónk: sukiyaki, een herkenbaar Japans woord dat verder niets met de tekst van het nummer te maken had. Sukiyaki was ook een bekend Japans rundvleesgerecht, maar associaties met eten konden volgens hem nooit kwaad.

Benjamin kreeg gelijk. Zijn gewiekste marketingtruc werkte: Kenny Balls instrumentale versie van ‘Sukiyaki’ beklom in razend tempo de Amerikaanse hitlijsten. Tegelijkertijd ontdekten Amerikaanse dj’s de originele versie van Kyu Sakamoto en werd ook die steeds vaker op de radio gedraaid. Het duurde niet lang voordat Capitol Records toehapte en Sakamoto’s hit werd uitgebracht, weliswaar onder de radiovriendelijke ‘westerse’ titel die Louis Benjamin had verzonnen (gek genoeg hadden ook de Amerikanen moeite met de Japanse taal). Toch was het nogal wat, dat je met een Japans liedje kon toeren over de hele wereld, met optredens in Amerika (inclusief Hawaï), Zweden en Duitsland. En dat alles dankzij een titel waarin vooral een stereotype beeld over Japan doorklonk.

De Japanse jazzpianiste Hiromi Uehara bracht de beruchte hernoeming overigens ter sprake tijdens een interview met NPR in 2012 en stelde dat ‘Ue O Muite Arukō?’ veranderen naar ‘Sukiyaki’ net zo belachelijk was als ‘Amazing Grace’ ineens ‘Hot Dog’ noemen. Het zal Kyu Sakamoto waarschijnlijk weinig hebben uitgemaakt.

Tags: , , , , , , , , , , ,

-->