nummer van 08/08/2014 door

‘Acid Queen’ door Tina Turner

Op de vooravond van het megasterrendom

Tina Turner – Acid Queen – Tommy (HD 720P)

Het is dus mogelijk om 180 miljoen platen te verkopen, daarmee tot de bestverkopende vrouwelijke rockartiesten ter wereld te behoren, en alsnog niet één keer tot Nummer van de Dag te zijn gekroond. Je zou er een hele reeks van kunnen maken – artiesten die meer geld dan lovende stukjes ontvangen – maar ik houd het vandaag even bij Ann Mae Bullock, aka Tina Turner, de goedlachse leeuwin die meer dan een halve eeuw het podium bestiert met haar sonore brulstem en korte glitterrokjes. De vrouw die onlangs nog het nieuws haalde door haar huwelijk met de zestien jaar jongere Duitser Erwin Bach, met wie ze sinds de jaren tachtig een relatie heeft, maar die over het algemeen geassocieerd wordt met haar agressieve eerste echtgenoot, wijlen Ike Turner, en de foute coupe soleils en dito synthesizers die zich in de jaren tachtig als een soort ziekte verspreidden onder artiesten die het tot dan toe prima gelukt was een gedegen reputatie op te bouwen (hallo Rod Stewart).

Lekker brullen met Tina

Voor iemand die opgroeide met Tina’s big hair en schreeuwerige ballads die misschien niet altijd schreeuwend gezongen hadden hoeven worden, was het ontdekken van haar vroegere werk, meestal vergezeld door Ike en The Ikettes, een verademing. Wat een energie! Wat een stem! Die gespierde benen, die danspasjes, die liedjes! Misschien lag het aan de soul, de funky blazers of specifiek het geluid van echte gitaren waardoor ik haar muzikantschap begon te waarderen in plaats van te beschimpen. Alleen al The Ikettes met hun brutale-meisjes-hebben-de-halve-wereld-houding; wars van conventies en degelijke kleding, klaar om elk feest te crashen. Maar ook Ike, die een deel van de liedjes schreef – ‘I Idolize You’, ‘A Fool In Love’, ‘Nutbush City Limits’ – deed met zijn slungelige voorkomen nauwelijks onder voor het hyperactieve trio dat onder Tina’s leiding van de ene naar de andere kant van het podium werd geslingerd.

Ike & Tina Turner – River Deep Mountain High 1971 (including intro)

En toch. Tina, Ike en The Ikettes waren geweldig, en de meesten zullen het erover eens zijn dat Tina in haar begindagen een niet te negeren persoonlijkheid was die met haar stem en uitstraling het publiek volledig kon inpakken. Toch wringt het een beetje om Tina’s talent uitsluitend te erkennen binnen de kaders waarin het duo Ike & Tina Turner in de jaren zestig en zeventig het toneel sierde. Erger is misschien nog wel wat er overblijft van die erkenning. ‘Proud Mary’ (1970) nu draaien op een feestje brengt hetzelfde in mensen los als wanneer Meat Loafs ‘Paradise By The Dashboard Light’ (1978) wordt opgezet: een paar hysterische babyboomers zingen elkaar toe in steenkolenengels terwijl de rest afdruipt voor een biertje. Het erfgoed van Ike en Tina teruggebracht tot één hit. Die nota bene een cover was; Creedence Clearwater Revival schreef het origineel.

En toch. Gelijk reppen over Ike als Tina ter sprake komt, maakt het allemaal wel erg zwart-wit. Alsof ze het na hun scheiding in 1978 niet alleen kon, terwijl miljoenen fans haar concerten bleven bezoeken; tijdens haar 50th Anniversary Tour in 2009 gaf de destijds alweer 71-jarige diva 108 concerten, die elk binnen een paar uur waren uitverkocht. Aan de andere kant is het logisch dat tranentrekkers als ‘Private Dancer’ (1994), ‘We Don’t Need Another Hero’ (1985) en ‘Cose Della Vita’ (met Eros Ramazotti in 1993) lang niet iedereen heeft overtuigd van Tina’s indrukwekkende staat van dienst.

Gelukkig is daar dan ‘Acid Queen’. Een nummer van The Who dat Tina coverde op het gelijknamige album uit 1975; haar tweede soloplaat en tevens het laatste album waarop ze met Ike samenwerkte. Ik mag graag geloven dat Acid Queen het omslagpunt in haar leven betekende. Dat Tina op dat moment wist: ik heb genoeg van mijn vent en zijn losse handjes en ik weet zeker dat ik het hierna ook wel zonder hem red. Ze moest uiteindelijk wel, want aan de scheiding hield ze geen cent over. Met Acid Queen liet ze alvast doorschemeren dat het haar solo heel goed af zou gaan en dat ze noch Ike, noch sixties soul nodig had om wereldwijd fans aan te trekken. Ze wist het zelf misschien niet eens, rond die bittere jaren van de scheiding, maar er zou een decennium aanbreken waarin ze groter werd dan ooit.

De titel is ontleend aan het personage dat Tina speelt in de filmversie van The Who’s rockopera Tommy (1975). Ze is The Acid Queen, een zigeunerin die Tommy hallucinerende drugs toedient om hem te genezen van zijn drie grootste kwalen: doofheid, blindheid en stomheid. Haar manier van zingen en bewegen doet denken aan haar tijd met Ike en The Ikettes, terwijl je aan alles ziet dat ze er nu alleen voor staat. Haar gevoel voor drama loodst haar door de ervaring, luidt een nieuw hoofdstuk in. Een hoofdstuk waarin ze haar oude stijl nog niet helemaal los kan laten, maar wel al voorzichtig flirt met nieuwe mogelijkheden.

Je hoort die tweestrijd wanneer je naar beide versies van ‘Acid Queen’ luistert. Je merkt hoe de stuwende rock van The Who haar inspireert nog vuiger en harder te zingen, dat ze als originele soulzangeres de rock ’n roll-ster uithangt – zoals Merry Clayton dat zes jaar eerder deed met The Rolling Stones. Op de albumversie (hieronder) staat Tina echter nog duidelijk met één been in de wereld van de blazers, The Ikettes en het frivole gitaarwerk. Als je haar wil begrijpen, luister je twee keer ‘Acid Queen’. Daarin schuilt het erfgoed van de zangeres, teruggebracht tot één periode, één nummer dat zowel een punt zette achter het verleden als de deur opende naar het megasterrendom.

Tina Turner Acid Queen

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

-->