nummer van 12/07/2014 door

‘Brooklyn Baby’ van Lana Del Rey

Het probleem met authenticiteit

Lana Del Rey – Brooklyn Baby (Official Audio)

Het grootste probleem van de authentieke muzikant is dat deze nooit authentiek genoemd mag worden. Zodra dat ook maar één keer gebeurt, en al helemaal wanneer gesteld wordt dat het grote succes van de artiest samenhangt met deze authenticiteit, wordt deze zich ervan bewust en zal hij alleen maar zijn best blijven doen authentiek te blijven, waardoor alle authenticiteit voorgoed verdwenen is. Het bewuste besluit om een look, een stem of een manier van spelen juist niet te veranderen omdat deze succes oplevert is even onoorspronkelijk als het besluit om deze wél te veranderen. Wie denkt dat Tom Waits na zijn eerste recensies nog steeds even schouderophalend achter de piano ging zitten als hij dat eerder deed in de kroegen waar hij zijn dronkemanspoëzie na sluitingstijd voor drie straalbezopen idioten vertolkte, is naïef. Wie gelooft dat Bruce Springsteen zich niet bewust is van zijn imago als spijkerbroeken -en ruitjesoverhemden dragende goedzak evenzeer.

“Hij is zo gewoon gebleven” bestaat in mijn wereld niet en iedereen die wel eens langer dan vijftien minuten op televisie is geweest en daarna écht precies even gewoon is gebleven als daarvoor, heeft niet eens in de gaten gehad dat ie op televisie is geweest. Denken dat grote artiesten in staat zijn grootse muziek te maken, maar niet doorhebben hoe ze op mensen overkomen, is niet alleen een belediging voor hun intelligentie maar ook voor die van jezelf. Op het moment dat authenticiteit wordt benoemd is ze weg, als een schijnbeeld dat je in een ooghoek denkt waar te nemen en waar je snel je hoofd naar toedraait om het beter te kunnen zien. Weg. Wantrouw iedereen die het tegenovergestelde beweert. Geef degene die het tegenovergestelde over zichzélf beweert een welgemikt knietje.

HipsterBekende Persoonlijkheden daargelaten is er geen mens die meer lijdt onder het authenticiteitsvraagstuk dan de hipster; de groep mensen die alleen te definiëren valt doordat ze zo hard hun best doen niet onder een groep mensen geschaard te worden. Dit valt iedereen op, zelfs de hipster zelf, die dan ook vooral geen hipster genoemd wil worden maar wel graag wordt geroemd om zijn eigen creativiteit en originaliteit. Obscure singles of boeken steken slordig half uit een totebag, de ene look is nog ‘spontaner’ dan de andere. Het is dezelfde paradox. Ernst-Jan Pfauth beschreef al eens de baarden die een zekere nonchalance moeten uitstralen maar tegelijkertijd perfect bijgeknipt zijn en bovendien heerlijk fris ruiken door een heel potje baardcrème. Arjan van Veelen noemde ze marketingmarionetten, stuiterballetjes onder invloed van tijdgeest. Tim De Gier verklaart de hipster door de grote populariteit al lang dood als sociaal fenomeen. Het is verworden tot een modebeeld, een lot dat de subcultuur-die-geen-subcultuur-wilde-zijn al vanaf dag één in zich droeg. Ondertussen bepalen de baarden en de haarbandjes nog altijd het straatbeeld van mijn stad Utrecht, zijn de koffietentjes voller dan ooit en is het af en toe dringen bij de platenbakken. Modebeeld of niet, tot nu toe lijkt niemand genoeg problemen met het authenticiteitsvraagstuk te hebben om radicaal het roer om te gooien, om zich écht te gaan onderscheiden.

Lana Del ReyAls je (valse) authenticiteit alleen kunt doden door haar te benoemen, dan legt Lana Del Rey met ‘Brooklyn Baby’ een bom onder het hipsterdom van 2014. Wie anders ook dan Del Rey – die sinds haar eerste single al als fake bestempeld wordt en daarmee compleet vreemd is met het authenticiteitsprobleem – is hiertoe in staat? Toen ze akoestisch naam wilde maken als May Jailer, toen ze enige indie-credibility wilde opbouwen als Lizzy Grant, toen ze als Lana Del Rey eindelijk koos voor een imago als vintage prinses die in een verkeerde tijd werd geboren; niemand heeft haar ooit geloofd. Op haar nieuwste album Ultraviolence slaat ze de pop en r&b-invloeden over en gaat ze met producer Dan Auerbach all the way. Begeleid door een tremologitaar zingt ze verdrietige liedjes met de dramatiek van een gevallen Hollywoodster. Berekend, nep misschien, maar uitgewerkt met het vakmanschap dat alleen muzikanten bezitten die heel goed weten waar ze mee bezig zijn. Gelijk aan Waits en Springsteen, maar dan met een choquerende schaamteloosheid. Auerbach is in topvorm, Del Rey croont, fluistert en gilt.

HipsterEn ze benoemt. Ze benoemt de vriendjes in de bands, ze benoemt hoe ze Lou Reed-liedjes[1] proberen te spelen, hoe ze elkaar overtreffen met obscure beatpoëzie en jazzplaten. Niet veroordelend of treiterend, maar als een verromantiseerde jas die uitgerekend de koningin van de fake zo natuurlijk past dat het de ‘authentieke’ hipster een verontrustende spiegel voorhoudt. Op een bijna bespottelijk serieuze toon reduceert ze de pogingen om elkaar in originaliteit te overtreffen tot een paar kenmerken die we allemaal maar al te goed kennen. Zo oppervlakkig dat niemand na het horen van ‘Brooklyn Baby’ nog met een stalen gezicht durft op te scheppen over zijn poëziecollectie. Dat wordt nu misschien alleen nog de hobby van Del Reys jongere fans, popidolaten waarmee de echte hipster zich nooit zou willen associëren. Wellicht is 2014 het jaar dat de glans van de verzonnen authenticiteit langzaam wegvaagt. Zoals het succes van iets ultiem oncools als Hakkûhbar in 1997 een eind maakte aan de gabber, of zoals een televisieprogramma over singer/songwriters alle geloofwaardigheid uit dat genre zuigt. Het zal niet zo snel gaan als het schijnbeeld in je ooghoek, maar in ieder geval met een berekende doeltreffendheid en een niet minder dan perfecte soundtrack.

Well my boyfriends in a band,
He plays guitar while I sing Lou Reed,
I’ve got feathers in my hair,
I get down to beat poetry,
And my jazz collections rare
I can play most anything,
I’m a Brooklyn baby,
I’m a Brooklyn baby.

  1. [1]Lou Reed zou zelfs naar de studio komen om een deel van dit nummer in te zingen, maar hij overleed op de dag dat dit was gepland.

Tags: , , , , ,

-->