nummer van 01/07/2014 door

‘Null And Void’ van Détroit

Stap eens over je eigen moraal heen

Détroit – Null And Void

Grote paniek, zo aan het begin van 2013. Onder muziekjournalisten in ieder geval, want de nieuwe plaat van Bertrand Cantat – in een vorig leven frontman van Noir Désir, de grootste rockband uit de Franse geschiedenis – bleek eigenlijk te goed om te negeren. Waarom dat reden tot paniek was? Cantat had in 2003 zijn vriendin Marie Trintignant eigenhandig doodgeslagen.

Vier jaar later kwam hij vrij en verbleef hij vervolgens tijdelijk bij zijn ex-vrouw Kristina Rady, met wie hij samen was voordat hij een relatie kreeg met Trintignant. Rady werd op een ochtend dood aangetroffen in haar eigen huis, terwijl Cantat daar op dat moment ook verbleef. Het officiële onderzoek werd afgesloten met de conclusie dat ze zichzelf had verhangen, maar de vraagtekens over Cantats betrokkenheid verdwenen nooit helemaal.

Detroit - Horizons

Détroit – Horizons

Muziek en moraal

De recensies van Horizons – de plaat die Cantat onder de naam Détroit uitbracht in 2013 – gingen dan ook voornamelijk over deze gebeurtenissen. Begrijpelijk, want het biedt een fascinerend kader om naar de muziek te luisteren. Alleen gebeurde dat bijna niet. Recensenten benadrukten vooral, bijna op het gênante af, dat ze het weerzinwekkend vonden wat de man had gedaan. Compleet overbodig natuurlijk, maar nog vreemder was de manier waarop men de vraag niet durfde te beantwoorden of deze muziek nu aandacht moest krijgen of niet. Die vraag legde men liever bij het publiek neer.

Het is een ongemakkelijke reactie die je wel vaker tegenkomt bij muziek die een beroep doet op je eigen moraal. Popzalen hebben er bijvoorbeeld nog wel eens een handje van om optredens af te zeggen van artiesten die het tekstueel niet zo nauw nemen met de gelijkwaardigheid van man en vrouw. Overigens altijd pas nadat er in de media ophef is over de komst van een dergelijke artiest. Blijkbaar verdiept men zich pas na het boeken in een act of heeft men pas een mening wanneer de rest van Nederland er al een gevormd heeft.

Associatieangst

Ik verbaas me er altijd over hoezeer de persoonlijkheid en opvattingen van een artiest invloed hebben op de manier waarop diens muziek wordt beleefd. Ik ken veel mensen die U2 de verschrikkelijkste band ter wereld vinden, maar dat onderbouwen met een grondige hekel aan het messiascomplex van Bono. Bij wie een plaat van Jedi Mind Tricks nooit in de kast zal komen omdat er in de nummers wordt gerapt over het slaan van homo’s. Die zich nooit aan het oeuvre van Skrewdriver zullen wagen vanwege de racistische opvattingen van de bandleden.

Die angst om geconfronteerd, of erger nog, geassocieerd te worden met denkbeelden die niet de jouwe zijn kan ervoor zorgen dat je een boel moois mist. Het is eigenlijk ook vreemd dat dit verschijnsel zo hardnekkig is als het op muziek aankomt, want filmscènes met verkrachtingen of moord kijken we zonder problemen. De grens tussen fictie en werkelijkheid mag dan misschien wat duidelijker zijn, maar is het eigenlijk niet veel vreemder dat je zoiets onder het mom van ontspanning ondergaat terwijl je muziek compleet links laat liggen om de persoon die erachter zit?

Détroit

Foto: Jean-Louis Fernandez

Enfin, terug naar Détroit. Gooi je morele kompas even in een bureaulade en probeer eens zonder het ongemak van een mening of pretenties naar ‘Null And Void’ te luisteren. Het ritme dreigt continu, terwijl de gitaarakkoorden de spanning nog net even wat benauwder maken. Wanneer iemand als Cantat in het eerste couplet dan ook nog eens het woord suffocated in zijn mond neemt, klinkt dat van hem natuurlijk nog eens extra beladen. Maar ook zonder referenties naar zijn veelbesproken verleden lukt het hem om een plaat te maken die je niet loslaat. De ene keer smerig rockend in het Engels, maar ook net zo vaak traag, loom en bezwerend in het Frans.

Als Nick Cave in je platenkast staat, zul je ongetwijfeld een paar keer tevreden glimlachen bij het luisteren naar Horizons. Hetzelfde geldt voor bewonderaars van Mark Lanegan of de Twilight Singers. Opvallend genoeg ook allemaal bands met een duister randje. Alleen weten die het bij mooie woorden te houden, zonder over te gaan tot lelijke daden. Gijs stelde op dit blog al eerder vraag of de muziek van moordenaars gehoord moet worden en het antwoord blijft wat mij betreft hetzelfde: het liedje prevaleert.

Tags: , , , , , , , , , , ,

-->