nummer van 30/04/2014 door

‘La Rebelión’ van Joe Arroyo

Dans en genees

Ieder Latijns-Amerikaans feest heeft een geheim wapen: ‘La Rebelión’ van Joe Arroyo. De aanwezige gasten kunnen al de hele avond op de dansvloer gestaan hebben, als de piano van Chelito De Castro begint te spelen, is iedereen onmiddelijk van zijn vermoeidheid genezen. “Dice!” roept el Joe, alle instrumenten vallen in de mix en de vreugde barst los. Arroyo, in heel Zuid-Amerika bekend om zijn mix van verschillende Latijnse en tropicshe ritmes, maakte met ‘La Rebelión’ een salsaklassieker die vandaag nog net zo levendig klinkt als toen het uitkwam in 1986. Het verhaal dat in het liedje verteld wordt, een donker hoofdstuk uit de westerse geschiedenis, maakt ‘La Rebelión’ alleen maar boeiender.

Quiero contarle mi hermano / Mijn broer, ik wil je iets vertellen
Un pedacito de la historia negra / Een klein stukje uit de zwarte geschiedenis
De la historia nuestra, caballero / Uit onze geschiedenis, meneer

En los años mil seiscientos, cuando el tirano mando / In de zeventiende eeuw, toen de tiran de macht had
Las calles de Cartagena, aquella historia vivió / Vond in de straten van Cartagena dit verhaal plaats
Cuando allí llegaban esos negreros / De zwarten die hier aankwamen
Africanos en cadenas / Geketende Afrikanen
Besaban mi tierra / Kusten mijn land
Esclavitud perpetua / Levenslange slavernij
Esclavitud perpetua / Levenslange slavernij
Esclavitud perpetua / Levenslange slavernij

Un matrimonio africano, esclavos deun español / Een Afrikaans huwelijk, slaven van een Spanjaard
El les daba muy mal trato / Die zijn slaven mishandelde
Y a su negra le pego / En een van zijn zwarte vrouwen sloeg

Y fue allí, se rebelo el negro guapo, tomó / Het was toen dat de knappe zwarte man zich rebelleerde
Venganza por su amor / En wraak nam voor zijn liefde
Y aun se escucha en la verja / Nu nog horen we bij de poort
No le pegue a mi negra / Sla mijn zwarte vrouw niet
No le pegue a la negra / Sla de zwarte vrouw niet
No le pegue a la negra / Sla de zwarte vrouw niet

De tekst herhaalt zich, de trompet neemt het ritme over, de intensiteit neemt af, Chelito begint op 4:06 aan zijn solo en op 5:18 luidt Arroyo het tweede deel van het feest in. Zuid-Amerikanen weten dit allang: deze muziek geneest van vermoeidheid en nog zoveel meer.

De Spaanse tekst laat zich niet vertalen zonder een beetje schwung te verliezen; de vertalingen van de woorden negra en guapo – respectievelijk ‘de zwarte vrouw’ en ‘de knappe man’, de twee hoofdpersonen uit het verhaal – leggen in de Nederlandse vertaling teveel nadruk op de eigenschappen ‘zwart’ en ‘knap’. In werkelijkheid, in de Spaanse versie, willen de twee woorden niet veel meer zeggen dan ‘de vrouw’ en ‘de man’. En de intentie van “Sla mijn zwarte vrouw niet”, zoals het in het Spaans gezongen wordt, is veel dwingender dan in de vertaling lijkt. “Waag het niet haar nog met één vinger aan te raken”, gromde de man met zijn kaken op elkaar terwijl hij, met bloed in zijn ogen, de blik van de Spanjaard geen seconde losliet. Dat lijkt er meer op. Zet je gedachten nu weer uit en laat je voeten over de dansvloer vliegen. Het zijn maar woorden. De muziek spreekt voor zich.

Tags: , , , ,

-->