nummer van 08/02/2014 door

‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ door Mavis Staples

Wat maakt een cover goed?

Mavis Staples – A Hard Rain's A-Gonna Fall

Wat maakt een cover goed? Een moeilijke discussie, wereldwijd op menig muziekavond, -blog, -forum al talloze malen gevoerd. Op SBS6 is er zelfs een programma gewijd aan de kwaliteit van bepaalde covers, onder de toepasselijke titel Beter Dan Het Origineel. Het blijft een subjectief oordeel, maar volgens mij zal Nederland unaniem beamen dat geen enkele door de BN-ers in Beter Dan Het Origineel gezongen covers ook daadwerkelijk beter dan het origineel is. Toch bestaan er liedjes (nogmaals: niet in dit programma) waarvan de meerderheid van de luisteraars wél ten gunste van de cover oordeelt; neem een ‘Hallelujah’ door Jeff Buckley, een ‘Hurt’ door Johnny Cash of een ‘Dead Flowers’ door Townes Van Zandt. Maar wat maakt deze covers zo goed? Is het puur onderbuikgevoel, of hebben deze versies een aantal dingen gemeen die hen keer op keer als winnaar uit de bus laten komen? Als dat laatste het geval is, dan ligt het volgens mij aan drie dingen:

  • een cover moet de artiest passen als een handschoen;
  • de cover moet het origineel eer aan doen;
  • de cover moet emotioneel overtuigend zijn.

Toen ik bovenstaande video van Mavis Staples’ cover van Bob Dylans ‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ voor het eerst zag, werd ik overvallen door kippenvel. Een onderbuikgevoel, absoluut, maar slaagt zij daarmee ook voor de zojuist opgestelde eisen?

https://youtube.com/devicesupport

Passen als een handschoen

Folkmuziek, of het nu om oeroude traditionals of nieuwe composities gaat, laat zich makkelijker herinterpreteren dan de meeste andere genres. De liedjes zijn gestript van alle overbodige opsmuk, de melodieën zijn duidelijk uitgewerkt maar niet onnodig gecompliceerd, en de krachtige teksten staan misschien nog wel het meest centraal. Je hoort een goed liedje in zijn meest pure vorm en, mocht je zelf ook liedjesschrijver zijn, bedenkt er vaak meteen bij hoe het zou klinken in een totaal ander genre, met blazers, of met overstuurde gitaren, of met een funky beat, of misschien wel met een groot koor.

Dylans ‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ (1962) is zo’n liedje dat vaak geherinterpreteerd is. Toen Bryan Ferry het nummer voor het eerst beluisterde, dacht hij bijvoorbeeld “ha, leuk, daar ga ik een gezellige carnavalsversie van maken.” In 1973 nam hij een eigen interpretatie op die hem paste als een handschoen; je zou direct geloven dat hij het nummer zelf had geschreven.

Bryan Ferry – A Hard Rain's A-Gonna Fall [Official]

Het origineel eer aan doen

The Staple Singers

The Staple Singers

Toch doet Bryan Ferry’s versie van ‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ de profetische, bijna religieuze lading van het origineel geen eer aan. Het is een gezellige vloervuller voor decadente feestjes geworden, waarbij veelzeggende zinnen als “I heard one person starve, I heard many people laughing” hun impact totaal verliezen. The Staple Singers namen in hetzelfde jaar als Ferry een gospelversie van het nummer op, dat de essentie wat dat betreft een stuk beter raakt. Het was niet de eerste keer dat zij de spirituele lading van Dylans creaties goed aanvoelden; ook ‘Blowin’ In The Wind’ en ‘Masters Of War’ kregen van de groep een gepaste gospelbehandeling. The Staple Singers namen Dylans teksten nog serieuzer dan Dylan zelf en zetten ze in voor een groter doel: als motivatie en inspiratie voor de civil rights movement.

Staple Singers-A Hard Rain's Gonna Fall

Emotionele overtuiging

Ik heb de versie van The Staple Singers altijd erg mooi gevonden, maar dat onderbuikgevoel, dat mensen soms enthousiaste kreten doet roepen als “dit is de gaafste cover ooit!”, heb ik bij mijzelf nooit kunnen bespeuren. De versie is te waarderen als sociaal instrument, als protestuiting, misschien zelfs als spiritueel eerbetoon, maar overtuigt minder op individueel emotioneel niveau. Heel anders is het effect wanneer Mavis Staples, de jongste uit de Staples-familie, het nummer alleen zingt. Dit deed ze a-capella, in haar eigen keuken, als bonusmateriaal voor Martin Scorsese’s Bob Dylan-documentaire No Direction Home (2005) waarvoor Staples geïnterviewd werd.

Mavis Staples

Mavis Staples

Volgens mij zit de emotionele kracht in haar spontane vertolking juist in het feit dat zij het liedje niet zelf heeft geschreven. Mavis kent ‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ in eerste instantie als luisteraar, ze associeert het automatisch met herinneringen aan vroeger, zoals ons dat als luisteraars ook regelmatig overkomt. We horen een couplet van een Franstalig nummer en ineens zitten we weer op de achterbank van onze ouders’s auto, door de Dordogne rijdend, met de radio op 10. Als je zelf een liedje hebt geschreven, is het veel moeilijker om er zo’n nostalgische band mee op te bouwen. Bescheidenheid zit in de weg – ik ken weinig artiesten die in de Dordogne hun eigen plaat keihard aanzetten, al zijn ze er wel – en de bewondering en interesse waarmee je naar andermans muziek luistert, is bij eigen werk vaak afwezig.

‘A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ doet Mavis Staples denken aan vervlogen tijden waarin ze met haar zussen, broer en vader op stap ging om gospelliedjes te zingen. Nu is zij de enige die nog zingt, en zijn de meeste van haar familieleden al overleden. Toen ze door Scorsese in haar keuken gevraagd werd om het liedje te zingen, kwamen al die herinneringen naar boven. Deze vertolking is puur, wat je alleen al merkt aan het aantal ‘fouten’ dat ze maakt doordat ze zich het nummer pas herinnert terwijl ze het zingt. Ze reageert soms verbaasd over de zin die ze zojuist zong, of de herinnering die het misschien oproept. Na “I saw ten thousand talkers whose tongues were all broken” kan ze een “Lord have mercy” niet onderdrukken. En na de allerlaatste keer “A Hard Rain’s A-Gonna Fall” begint haar lip te trillen en begint ze te huilen. Emotioneel overtuigender kan het niet. Eerbiediger naar het origineel en beter passend bij de artiest overigens ook niet. Dit is een hele goede cover.

Tags: , , , , , ,

-->