nummer van 31/01/2014 door

‘The Dark End Of The Street’ van James Carr

Even een legendarisch liedje schrijven, heb je een halfuurtje?

James Carr – At the dark end of the street

Sommige nummers, hele belangrijke nummers, schrijven zichzelf. Binnen een uur, soms een halfuur, soms zelfs binnen vijf minuten. Bob Dylan zei ooit dat alle liedjes eigenlijk al bestaan voor ze ‘geschreven’ worden, ze vliegen rond over de wereld, met de vele winden mee, wachtend op een baasje. Een artiest hoeft dan alleen maar zijn antenne uit te zetten voor de melodie; hij moet het liedje horen. Dat begint vaak met één zin, een hook, een deel van een refrein, waarna de volgende zin vanzelf volgt, en de volgende, et cetera. Na wat voortborduren, af en toe wat verkeerde afslagen corrigeren en je best doen op een fatsoenlijke afronding, heb je dan een nummer.

Was het maar zo gemakkelijk, zal menig liedjesschrijver denken bij het lezen van deze veronderstelling. Toch lijkt het voor de grote muzikanten der aarde af en toe zo te verlopen. Van Morrison had het met ‘Tupelo Honey’: hij hoorde het liedje gewoon ineens, of zoals Dylan zei: “‘Tupelo Honey’ has always existed, Morrison was merely the vessel and the earthly vehicle for it.” Mark Knopfler hoorde de kenmerkende orgelmelodie van ‘Walk Of Life’ terwijl hij in bad zat; nog voordat hij zich had afgedroogd was het nummer zo goed als af.

The Dark End Of The Street

‘The Dark End Of The Street’, geschreven door Dan Penn en Chips Moman

Een jaloersmakend fenomeen – zeker wanneer de schamele minuten matige inspanning van een geïnspireerd persoon tot iets buitengewoon magistraals leiden. Dit geldt misschien nog wel het meest voor ‘The Dark End Of The Street’, de hartverscheurende soulballad die als eerste vertolkt werd door James Carr. Het nummer werd in merkwaardig kort tijdsbestek geschreven door producer Dan Penn en gitarist Chips Moman, twee veel geziene figuren in de studio’s van Memphis, waar in de jaren 60 en 70 de ene na de andere soulhit werd opgenomen. Tijdens de zomer van 1966 waren de heren in een kaartspel beland met dj Don Schroeder en muzikant Quinton Claunch. Penn en Moman, beiden fervente steggelaars, kleedden hun tegenspelers compleet uit met hun gewiekste kaarttrucjes. Tijdens een pauze tussen twee rondes werden ze het al snel eens: er moest maar eens een goed liedje geschreven worden over valsspelen. En omdat het een soulballad moest worden, zou het gaan over cheating in de liefde: vreemdgaan. Brutaal als ze waren, vroegen ze aan tegenspeler Quinton Claunch of ze zijn hotelkamer mochten lenen om het best denkbare liedje over valsspelen te schrijven. Claunch zou zich zijn reactie nog jaren blijven herinneren, zo blijkt uit een interview uit 1998:  “[I said] ‘Boys, you can use my room on one condition, which is that you give me that song for James Carr.’ They said I had a deal, and they kept their word.” Een halfuur later kwam het duo weer vrolijk uit de hotelkamer om het potje kaarten voort te zetten. ‘The Dark End Of The Street’ was af.

James Carr

James Carr

‘The Dark End Of The Street’ werd zoals afgesproken opgenomen door James Carr, een toen nog onbekende soulzanger uit Memphis. Het werd meteen een klassieker, een schrijnende ballad over een man die heimelijk met zijn maîtresse afspreekt in het donkere hoekje van de straat. De manier waarop Carr het verlangen van de hoofdpersoon en de angst om ontdekt te worden vertolkt, is – ondanks een ontelbaar aantal covers – nooit overtroffen. Zonder de eis van Quinton Claunch was Carr nooit in aanmerking gekomen voor de rol, en was het liedje waarschijnlijk direct doorgegaan naar een grootheid als Percy Sledge of Aretha Franklin, twee artiesten die ‘The Dark End Of The Street’ later zouden coveren maar niet in de buurt kwamen van de intensiteit van het origineel. De hoeveelheid toeval die nodig is geweest voor de totstandkoming van dit adembenemende stuk muziek is bijna ongeloofwaardig: het valsspelen van Penn en Moman, de voorhanden hotelkamer van Quinton Claunch, zijn eis om het door James Carr te laten zingen, en dan nog het vermogen van de liedjesschrijvers om tijdens de pauze van een kaarttoernooi een regelrechte klassieker voort te brengen. Je zou bijna denken dat het liedje écht al lang af was, dat het rondzweefde door Memphis, ergens in de lucht tussen al die andere mooie soulballads, wachtend op een baasje.

Covers

Naast Percy Sledge en Aretha Franklin heeft een groot aantal artiesten zich gewaagd aan ‘The Dark End Of The Street’. De een vanzelfsprekend met wat meer succes dan de ander, maar het kleurrijke palet aan stijlen waarin de soulklassieker is gecoverd geeft aan dat Penn en Moman in dat halfuurtje in 1966 iets schreven dat met geen mogelijkheid kapot te krijgen is, hoe gek je het ook maakt.

Dan Penn

De originele componist van het nummer zou het jaren later zelf gaan vertolken. Je hoort in deze versie hoezeer songwriters uit het zuiden van Amerika zich op het randje van soul en country begaven.

Dan Penn and Spooner Oldham – The dark end of the street

The Flying Burrito Brothers

De versie van The Flying Burrito Brothers zet de country-bijsmaak van ‘The Dark End Of The Street’ veel verder door. Minder intens dan James Carr, maar juist door de sobere zang heeft deze cover iets bijzonders. Mooiste moment: in de brug (1:44) besloten de Burrito Brothers om de herhalende zin “They’re gonna find us” niet drie keer hetzelfde te doen (zoals alle andere versies), maar om het in toonhoogte te laten stijgen. Een extra climax, waarbij hun versie voor een paar seconden zelfs het origineel overstijgt.

Dark End Of The Street – Flying Burrito Brothers

Ry Cooder

Op-en-top soul: gitarist Ry Cooder en zijn drie knappe zangers vertragen het tempo aanzienlijk om samen met de luisteraar stil te staan bij iedere prachtige noot van dit liedje.

Ry Cooder Dark End of the Street

The Afghan Whigs

‘s-Werelds meest sexy grungezanger Greg Dulli geeft ‘The Dark End Of The Street’ zijn typische gekwelde fluisterstem mee, zoals hij dat al bij heel veel soul- en r&b-liedjes deed. Het werkt altijd.

The Afghan Whigs- The Dark End Of The Street

Cat Power

Waar Greg Dulli fluistert, produceert Cat Power altijd nóg minder klank en nog meer lucht. Op deze versie lijkt ze met haar hoofd ergens anders te zijn, zoals ze eigenlijk op ieder liedje klinkt alsof ze nog veel ergere dingen aan haar hoofd heeft dan de toch al zware onderwerpen die ze bezingt.

Cat Power Dark End of the Street

Alex Chilton

Big Star-frontman Alex Chilton kwam in 1996 met een rauwe, altenatieve gitaarrockversie de er absoluut mag wezen.

https://youtube.com/devicesupport

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

-->