nummer van 07/01/2014 door Gijs Wilbrink

‘If I Ever Lose My Faith In You’ van Sting

Het duivelsakkoord

Sting – If I Ever Lose My Faith In You

De goede oude popzanger Sting is misschien wel de laatste persoon op aarde die je zou aanzien voor een duivelsaanbidder. De gedistingeerde Englishman in New York heeft op het eerste gezicht weinig gemeen met het geschminkte addergebroed dat in menig black metalclip een lofzang aan Satan zelve brengt, ondersteund door razendsnelle drums en gierende gitaren. Toch heeft de ex-Police zanger een bijzondere fascinatie voor het occulte. Over zijn collectie tarotkaarten vertelde hij ooit het volgende:

These cards were designed in the 1940s under the supervision of Aleister Crowley. They’re quite stunning. Crowley was known in his lifetime as ‘the evilest man on earth’ and ‘the great beast’. My favourite tarot card is Death.

Interessanter dan wat Sting in zijn vrije tijd doet, zijn de nummers waarin de zanger zijn geflirt met de duivel verstopt. Zo begint ‘If I Ever Lose My Faith In You’, niet ontoevallig een lied over het verliezen van je geloof, met een heus duivelsakkoord.

De tritoon

Het eerste akkoord van ‘If I Ever Lose My Faith In You’ is een zogenaamde tritoon, een opstapeling van tonen die bij elkaar zo ongemakkelijk klinken dat veel klassieke componisten lang hun best hebben gedaan deze te ontwijken. De samenklank werd tijdens de middeleeuwen zelfs verboden door de katholieke kerk, die het de weinig vleiende naam Diabolus In Musica gaf. In de intro van ‘If I Ever Lose My Faith In You’ is dit duivelsakkoord zó subtiel verstopt, dat het de gemiddelde luisteraar niet zal opvallen. Wanneer we de tritoon echter naast een normaal akkoord leggen, wordt direct duidelijk wat de kerk er enkele eeuwen geleden nu precies zo kwaadaardig aan vond.

De theorie

Je maakt een tritoon door de hoogste toon van een tweestemmige harmonie met één noot te verlagen. Dit klinkt ingewikkeld, maar het valt mee. Neem bijvoorbeeld het F-akkoord. Die bestaat in zijn simpelste vorm uit de noten F en C, waarbij de F de basis vormt en de C er een harmonie van maakt. Dit akkoord klinkt als volgt:

Mooi akkoord, niets aan de hand. Maar wanneer we die C nu echter met één noot verlagen en er dus een B van maken, zien we ineens visioenen van krakende, opengaande deuren in oude kastelen waardoor afschuwwekkende demonen ons langzaam tegemoetsluipen om hun tanden te zetten in onze tedere nekjes. Althans, zoiets dan.

Zeg nu zelf: je bent paus in het jaar 782 en je hebt alle macht die daarbij hoort. Dan verbied je dit soort oorpijnigingen toch stante pede?

De tritoon in de twintigste eeuw

Black Sabbath

In de eeuw van de popmuziek trok men zich natuurlijk elk decennium iets minder aan van wat de kerk als kwaadaardig bestempelde, en werden de mensenoren steeds ontvankelijker voor het duivelsakkoord. Het zal niemand verwonderen dat metalgoeroes Black Sabbath hun debuutplaat in 1970 openden met de tritoon.

BlackSabbath-Black Sabbath

West Side Story

In 1961 was de Diabolus In Musica echter al geen taboe meer, ook bij componisten die er minder sinistere bedoelingen mee hadden dan Black Sabbath en Sting. Voor West Side Story schreef Leonard Bernstein het op het eerste gezicht mierzoete ‘Maria’. Wie goed luistert hoort dat de duivel al tijdens het eerste akkoord stiekem op de loer ligt.

West Side Story-Maria

The Simpsons

Wat een narigheid, zelfs het introliedje van The Simpsons is niet veilig. De eerste twee lettergrepen, “The Simp” uit dat beroemde “The Simpsooooon” vormen een onmiskenbare tritoon.

The Simpsons theme song ( full song!)

Jimi Hendrix

En tenslotte: ook Jimi Hendrix kon het niet nalaten de duivelse samenklank in ‘Purple Haze’ te verwerken, hetzij zeer subtiel. De bas vormt samen met Jimi’s gitaar tijdens de intro een tritoon-harmonie. Oortje tegen de speaker en je hoort het wel degelijk.

Jimi Hendrix | Purple Haze

Tags: , , , , , , , , ,

Leave a Reply

-->