nummer van 19/12/2013 door Leo Blokhuis

‘Try A Little Tenderness’ van Otis Redding

Het 1000ste nummer, het 1000ste verhaal

Speciaal voor vandaag schreef Leo Blokhuis een gastblog over zijn favoriete nummer, ter ere van het 1000ste Nummer van de Dag.
Happy 1000! 

Leo Blokhuis is een expert op het gebied van popmuziek en een graag geziene gast op de Nederlandse televisie als het over muziek gaat (o.a. De Wereld Draait Door en momenteel wekelijks bij Toppop3). Hij schreef verschillende succesvolle boeken, zoals Grijsgedraaid en Het Plaatjesboek. Tien jaar lang maakte hij samen met Jan Douwe Kroeske de 2 Meter Sessies. Met Matthijs van Nieuwkerk presenteert hij het televisieprogramma Top 2000 a gogo – van 25 t/m 31 december te zien op Nederland 3. Maar vandaag vraagt hij volledige aandacht voor maar één nummer, van de artiest waar Leo nooit genoeg van zal krijgen: Otis Redding. 

Otis Redding – Try A Little Tenderness

Blazers zijn zo fijn, altijd. Zwierig krullen ze door je kamer, ze vormen een harmonie waar geen gitaarakkoord tegenop kan. Ze zijn energiek en kwetsbaar tegelijk. Je hebt altijd het gevoel dat het zo makkelijk mis zou kunnen gaan en je voelt bijna opluchting dat het zo prachtig en romig goed gaat. Ze klinken helemaal uit. Een bescheiden gitaarklank en dan de stem. De Stem. “Oh, she may be weary. And young girls they do get wearied.” Een stem die de vermoeidheid zo goed begrijpt. Je hoort een intens medeleven, maar tegelijk een superieure techniek. Zijn timing is ongeëvenaard. “Wearing that same old shaggy dress…” Kijk die arme schat nou, zegt de stem. Piano en orgeltje, het beproefde recept uit de beste gospeltraditie. “Yeah yeah”, zing de Stem. Dan weer bijna vanuit de stilte: “But when she gets weary”, hij zingt iets beslister nu, “try a little tenderness…” De saxofoon vermengt klagelijk met zijn tweede “yeah, yeah”.

Het orgeltje speelt de opmaat, de drummer tikt nu resoluut maar ook bescheiden het tempo. Het lied gaat nu echt los. Je weet dat ze wacht, dat ze anticipeert op iets dat ze nooit, echt nooit zal bezitten. Maar probeer het nou, tederheid, echt, dat is alles.

De argumenten stapelen zich op: het is niet sentimenteel. Zij heeft verdriet, geef de zachte woorden een kans. Je krijgt er geen spijt van en zij zal het nooit vergeten. Otis Redding laat zich steeds overtuigender meeslepen door de gedachte van toenadering: Pak haar beet, grijp haar vast, speel geen spelletje, laat haar niet gaan.

‘Try A Little Tenderness’ heeft een lange geschiedenis. De eerste opname werd al gemaakt in 1932 door de Engelsman Ray Noble en zijn orkest. Het is een keurige tea room dance, met een lang intro waarin je in gedachten de charlestonjurkjes hoort ruisen. Dan zingt Val Rosing precies en afgemeten de tekst. Bing Crosby zong hem, Frank Sinatra en velen volgden.

In 1962 pakte Aretha Franklin het nummer op. The Tender, The Moving, The Swinging Aretha Franklin heet het album dat zij in 1962 uitbrengt. Aretha heeft het jaar daarvoor haar debuutalbum uitgebracht. Zij is getekend op Columbia Records en werkt zes jaar voor dit label in New York. Het commerciële succes blijft uit, dat komt pas als Aretha bij Atlantic tekent en door labelbaas Jerry Wexler naar het zuiden wordt gestuurd, Muscle Shoals, om daar ‘I Never Loved A Man (The Way I Love You)’ op te nemen. Aretha wordt de Queen of Soul en haar Columbia-werk wordt steevast afgedaan als inferieur, te jazzy, te lush. Als je jezelf een goedkoop en groot plezier wilt doen, schaf je het 3cd-doosje ‘Sunday Morning Classics’ van Aretha aan. Het bevat haar beste Columbia-opnamen en er zit geen slecht nummer bij. Aretha’s ‘Try A Little Tenderness’ is een absoluut hoogtepunt op die collectie. Aretha sleurt je het lied in, nee, ze overtuigt je het lied in. Je moet luisteren. Ze dwingt je te luisteren, zo betoverend mooi. Drie minuut zeventien, je kunt hem gewoon niet uitzetten. Niemand zag het, maar hier zingt al een koningin van de soulmuziek.

Twee jaar later neemt Sam Cooke een stuk van het lied op in een medley tijdens zijn optreden At The Copa. Als Otis Redding je de pijn in zijn muziek mee laat voelen, bezweert Sam Cooke diezelfde pijn. Hij tilt je boven je dagelijkse getob en gezeur uit. Wat een stem, zo soepel, zo elastisch, altijd to the point.

Otis Redding is een groot fan van Sam Cooke. Otis leert het lied van Cooke, hij neemt hetzelfde fragment van de oorspronkelijke compositie op (in de medley met ‘I Love You For Sentimental Reasons’ en ‘You Send Me’ laat Cooke een deel van het lied weg). Otis geeft het nummer zijn definitieve vorm. De ultieme mix van techniek, emotie en pure passie. Hij gaat vrij met de melodie om, maar overspeelt nergens zijn hand. Het klinkt nooit uitsloverig (“Kijk mij, deze noten kan ik ook allemaal zingen en ik weet ook wel dat ik bij deze uit moet komen maar ik neem lekker een onbedaarlijke omweg”), nee, hij bouwt eerder spanning op. Beter kan niet. Wat een zanger, wat een stem, wat een beheersing en wat een overgave. Een mooier pleidooi voor tederheid ken ik niet. En ik ken geen nuttiger pleidooi dan een pleidooi voor tederheid.

Bekijk hier een live versie van Otis’ ‘Try A Little Tenderness’

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

-->