nummer van 24/06/2013 door

‘Walk On By’ van Isaac Hayes

Een lang uitgesponnen keerpunt

Issac Hayes – Walk On By (From Montreux 2005)

Het afgelopen jaar bestond het overgrote deel van mijn muziekaankopen uit singletjes. Vinylsingletjes bedoel ik dan. Die zeventien en een halve centimeter grote plakken met (meestal) een groot gat in het midden die je afspeelt op vijfenveertig toeren. Meer nog dan de langspeelplaat is de single een medium van het verleden, iets wat tegenwoordig voornamelijk dj’s en verzamelaars aantrekt. In het verleden was dit anders. Jarenlang – vanaf de introductie van vinylplaten na de Tweede Wereldoorlog tot in het midden van de jaren zestig – was de single de maatstaf, het meest verkochte formaat van platen.[1]

Singles waren goedkoper en met hun speeltijd van maximaal drie minuten het ideale medium voor de rock ‘n’ roll en rhythm and blues waar tieners zo van hielden.

Het ideale formaat voor rock en soul.

Het ideale formaat voor rock en soul.

Met de opkomst van de jongerencultuur in de jaren vijftig, explodeerde het succes van de single. Maar tieners worden twintigers. Ze verlaten school en krijgen een baan, een inkomen. En met de nieuwe mogelijkheid om meer aan muziek (lees: lp’s in plaats van singles) uit te geven, viel de noodzaak voor artiesten om zich te beperken tot de tijdsduur van een single weg. Vooral rockmuzikanten omarmden al snel de kansen die een langspeler hen bood door steeds langere nummers te componeren.[2]

Inhaalslag van een achterblijvertje

De singles waar ik naar op zoek zijn, zijn soul- en funkplaatjes. Daar zijn er echt massa’s van. En ze zijn vaak vrij gemakkelijk te vinden. De single bleef voor deze genres ook lang de norm, veel langer dan voor rockmuziek. De drieminutengrens bleek een ideale, niet te overschrijden grens. Maar in Memphis dacht iemand daar anders over. In 1968 kwam het tot een breuk tussen Stax Records en diens moedermaatschappij Atlantic Records. De rechten kwamen in handen van Atlantic, dus van de ene dag op de andere had Stax geen back catalogue meer. In plaats van bij de pakken neer te gaan zitten, nam platenbaas Al Bell zich voor om een offensief op poten te zetten. Op een zo kort mogelijke tijd moest Stax met een nieuw aanbod van zevenentwintig albums en dertig singles komen. Alle artiesten moesten dus alle zeilen bijzetten.

Ook oudgediende Isaac Hayes moest aan de slag. Hayes had vooral een rol achter de schermen als producer en songwriter. Een jaar eerder had hij zijn debuutplaat uitgebracht, maar dat was hopeloos geflopt en Hayes legde zich neer bij zijn lot als producer. Toen Bell aan kwam kloppen met de vraag om weer de studio in te duiken, speelde de producer echter hoog spel. Hij wilde wel weer opnieuw een plaat opnemen, maar dan moest Bell hem wel volledige vrijheid geven. Of hij nu rotsvast geloofde in Isaac Hayes of het gevoel had dat hij geen andere keuze had, dat weet ik niet, maar Bell stemde wel in met het verzoek. Een besluit dat voor een keerpunt in de geschiedenis van soulmuziek zou zorgen.

hot buttered soulHet resultaat van de vrijheid die Hayes kreeg was Hot Buttered Soul, een album dat de standaard alleen niet overschreed, maar compleet verpulverde. Het tweede album van Hayes bevat slechts vier nummers. Het kortste duurt vijf minuten, het langste maar liefst achttien. Ook ‘Walk On By’, een bewerking van een nummer dat Burt Bacharach schreef voor Dionne Warwick, klokt af op twaalf minuten en is daarmee vier keer zo lang als het origineel. Het nummer is kenmerkend voor het meesterwerk van Isaac Hayes. De lang uitgesponnen, slepende composities lijken nergens op de korte, krachtige soulliedjes van weleer. Met Hot Buttered Soul zette Hayes een nieuwe maatstaf en effende hij het pad, eerst voor Marvin Gaye (What’s Going On uit 1971) en Stevie Wonder (zijn klassieke albumperiode tussen 1972 en 1976), en in de nasleep hiervan de hele soulwereld.

  1. [1]Ook de lp bestond al sinds 1948, maar werd pas twintig jaar later populair
  2. [2]Kijktip: De documentaire When Albums Ruled The World, eerder dit jaar uitgezonden op BBC4

Tags: , , , , , , , , , ,

-->