nummer van 10/05/2013 door

‘Then You Can Tell Me Goodbye’ door Bettye Swann

Niet klein, niet groot; subliem

Bettye Swann Then you can tell me

In de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en andere Engelstalige landen is town een term voor een woonplaats die groter is dan een village (dorp), maar kleiner dan een city (stad). Stuck in the middle. In Nederland is er geen vertaling voor town; we kennen de stad en het dorp, niets daartussen.

Arcadia, gelegen in de Amerikaanse staat Louisiana, is zo’n ‘town’. Het plaatsje (toch nog een vertaling) transformeerde van een kleine nederzetting in 1820 naar een heus dorp in 1855. Shadrick P. Sutton was de eerste ‘meester’ van het dorp en gaf het door hem afgebakende gebied en zijn inwoners de naam Arcadia, dat ‘prachtige heuvels’ betekende. Toen het inwoneraantal in 1903 de duizend passeerde, mocht Arcadia zich een town gaan noemen. Veel groter dan dat werd het qua omvang niet – in 2006 zijn er 2.828 inwoners geteld – veel bekénder wel. Arcadia vormde in 1934 namelijk het decor voor de allesbepalende confrontatie tussen de plaatselijke autoriteiten en het roemruchte duo Bonnie & Clyde. Dáár werden ze in een hinderlaag gelokt, dáár werd het vuur op ze geopend. Arcadia, met duizend nog wat inwoners, stond op de kaart. Was de obscuriteit voorbij. Toch is er nog één ander gegeven dat Arcadia bijzonder maakt: Bettye Swann groeide er op.

Betty Jean Champion werd geboren in de stad Shreveport, Louisiana, maar groeide op te midden van dertien broertjes en zusjes in het nabijgelegen Arcadia. Het is 1963 als ze het plaatsje verlaat en naar Los Angeles trekt om haar droom na te jagen. Een jaar later, op haar twintigste verjaardag, komt een deel van die droom uit en tekent ze bij Money Records. Haar zelfgeschreven nummer ‘Don’t Wait Too Long’ (1964) genereert de nodige aandacht, maar Swann breekt pas echt door in 1967, met het zorgeloze ‘Make Me Yours’. Ze maakt nog enkele Money-platen voordat ze overstapt naar Capitol, een meer door country beïnvloedde platenmaatschappij.

Je leest het goed. Country, van origine een blanke aangelegenheid, en soul, zwarte muziek bij uitstek, smolten in de vroege jaren zestig in het zuiden van de Verenigde Staten wonderwel samen tot country-soul. Swann omarmde de stijl, net als veel van haar generatiegenoten. Zo had ik het al eens over ‘Help Me Make It Throught The Night’, een nummer geschreven door countryheld Kris Kristofferson (1970), dat Gladys Knight & the Pips in 1972 zo fantastisch coverden. En wat dacht je van Roberta Flacks versie van ‘The First Time Ever I Saw Your Face’ (1972)? Het origineel van de kuise folkzanger Ewan MacColl valt er hopeloos bij in het niet.

Bettye SwannNet als eerdergenoemde voorbeelden is ‘Then You Can Tell Me Goodbye’ geschreven door een door folk en country beïnvloede (blanke) muzikant, John D. Loudermilk. Het nummer werd voor het eerst in 1962 uitgebracht, in een doo-wop-versie van Don Cherry. Talloze covers zouden volgen, onder andere door The Casino’s in 1967. Swann, die door Capitol was gekoppeld aan een eveneens uit Louisiana afkomstige producer, werd door deze Wayne Shuler gestimuleerd zich te laten inspireren door verschillende muziekstijlen. Hij hoorde een crossover-artiest in haar, iemand die zich meerdere stijlen eigen kon maken. ‘Meerdere stijlen’ werd alsnog veel country, want de nummers lagen op dat moment voor het oprapen. Zo coverde Swann Merle Haggards ‘Today I Started Loving You Again’ (die van Swann klonk in 1973 zo) en Tammy Wynettes ‘Stand By Your Man’ (Swanns versie beluister je hier).[1]

Dat het Nummer van de Dag de meeste geslaagde cover van het bovengenoemd stel is, een liedje dat alle andere versies overbodig maakt, lijkt me duidelijk. Swanns stem eist alle aandacht op en haar heesheid brengt een soort onvoorspelbaarheid met zich mee waardoor je elk kraakje en overgangetje wil horen en kunnen plaatsen. Ze zingt met zoveel gevoel, zoveel rust ook. Nergens heeft ze de behoefte vocale gymnastiek te bedrijven. Dat is ook niet nodig, de zangeres draagt het liedje alsof het enkel voor haar is geschreven. Ze blijft bedeesd, heeft geen boodschap aan de wanhopige snik die in het nummer besloten ligt.

‘Then You Can Tell Me Goodbye’ past onmiskenbaar in het rijtje country-soulklassiekers. Gelukkig staat het nummer sinds enkele jaren relatief hoog in de Zwarte Lijst van Radio 6 (nr. 286) en wordt Swann, als het over country-soul gaat, meer dan eens geprezen door ‘popprofessor’ Leo Blokhuis. ‘Then You Can Tell Me Goodbye’ is nooit een hit van wereldformaat geweest, maar wordt inmiddels op waarde geschat. Bettye Swann is geen Aretha, maar ze is de obscuriteit zeker voorbij. Stuck in the middle. Maar allesbehalve middelmatig.

  1. [1]Bronnen: hier en hier.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

-->