nummer van 25/04/2013 door

‘Avé Maria’ van Franz Schubert

Kleine ijzeren klanken doen de tijd vergeten

Het zijn van die kleine dingen waardoor ik geobsedeerd raak. Zoals het gifje hieronder bijvoorbeeld, waarbij een plakbandrol met daaraan een potlood een heel parcours aflegt. In het bijzonder geniet ik van het tweede contactmoment van het potlood, als de rol nog iets door wil rollen als hij de hoek omgaat, maar dan toch zijn weg vervolgt. Ik heb het filmpje inmiddels wel meer dan honderd keer bekeken: eerst om ervan te genieten, later om uit te vogelen hoe je dit nou voor elkaar krijgt. Momenteel ben ik nogal geobsedeerd door een klein muziekdoosje.

rol

Ik leerde het plaatje kennen via: perfectalles.tumblr.com

Ik was in een boekenwinkel en slenterde over de verschillende verdiepingen en langs de torenhoge kasten zoals je dat alleen in een boekenwinkel kunt doen. Af en toe pakte ik een boek uit de kast, sloeg het in het midden open en las een paar zinnen. Rook er een keer aan, ging nog eens met mijn hand over de kaft en zette het weer terug. Op eentje na. Een klein uur later begaf ik me naar de kassa. Terwijl ik in de rij stond, zag ik links van me een kast met allerlei leuke, kleine en niet al te dure hebbedingetjes waarvan de bedoeling is dat je die nog snel meepikt als je aan het afrekenen bent. ‘Oh wat leuk, wat maken die paar euro nog uit als ik toch al dit dure boek koop.’ Dat idee.

Muziekdoosjes

In de kast stonden ook muziekdoosjes. In plaats van af te reken, draaide ik me naar links en stapte de rij uit. In de kartonnen doosjes waarin ze waren verpakt, stond welke muziek je zou horen en van welke componist het stuk was. Daarvoor stonden enkele doosjes die je kon uitproberen. Nog wat twijfelend probeerde ik er eentje, maar al snel stond ik met de doosjes te spelen. De kleine ijzeren klanken die ze voortbrachten, sleepten me de boekenwinkel uit en mijn verbeelding ging met me aan de haal.

Voor zover ik weet heb ik nooit zo’n muziekdoosje gehad, maar ik moest onmiddellijk denken aan allerlei films waarin deze typische muziek een rol speelt: vaak verbeeldt de muziek de onschuld van kinderen, soms illustreren de klanken een veilig thuis, een andere keer is het de voorbode van iets verschrikkelijks. Terwijl ik in de winkel de verschillende liedjes speelde, trokken al die scènes aan mij voorbij.

‘Wilt u u afrekenen?’ Ik stopte met draaien en was weer in de winkel. Waar had ik dat boek ook alweer neergelegd?

Rechts het muziekdoosje

Rechts het muziekdoosje

Zo simpel

Thuis pakte ik de mijne uit. Ik had ‘Avé Maria’ gekocht van Franz Schubert. Ik zette me aan het kleine armpje en begon te draaien. Eerst had ik het ding nog in mijn linkerhand en draaide met de rechter, toen zette ik hem op tafel. Ik heb een oude houten, geen massieve, maar eentje die uit allerlei onderdelen bestaat. Terwijl ik aan het armpje draaide, resoneerde ‘Avé Maria’ door het hele houtwerk en klonk het beduidend harder dan toen ik het doosje in mijn hand had.

Na tien keer ‘Avé Maria’ te hebben gehoord, keek ik eens goed naar het ding. Als je me een dag eerder had gevraagd hoe dit soort muziekdoosjes werken, had ik je het niet durven vertellen. Maar zoals je op de foto kunt zien, is het vrij simpel. Er zijn achttien metalen plaatjes (achttien tonen) die klinken. Op het rad zit kleine uitstulpingen die de metalen plaatjes aanslaan. Al draaiende tikken de uitstulpingen de juiste noten aan. Zo simpel, zo mooi.

Inmiddels heb ik al meer dan honderd keer het muziekdoosjes bespeeld. Soms langzaam, soms snel, het is even zoeken naar de juiste snelheid. Nog moeilijker is om die snelheid te bewaren. Maar oefening baart kunst. Gelukkig vervelen die zestien seconden ‘Avé Maria’ me nog steeds niet.

Hieronder een echte uitvoering van Schuberts ‘Avé Maria’:

Franz Schubert: Ave Maria

Tags: , , ,

-->