nummer van 28/02/2013 door

‘Kind Hearted Woman Blues’ van Robert Johnson

Heeft de vrouw het weer gedaan

Roots of Blues Robert Johnson „Kindhearted Woman Blues

Robert Johnson stapt op maandag 23 november 1936 voor de eerste keer van zijn leven een echte studio binnen. De jaren daarvoor heeft de in 1911 geboren bluesmuzikant naam gemaakt tijdens zijn live-optredens, voornamelijk op de plek waar hij opgroeit, de Mississippi-delta. Zijn luide stem en muzikale veelzijdigheid vult hij aan met een gevoel voor show. En in tegenstelling tot veel van zijn tijdgenoten die de blues brengen, is Johnson goed op de hoogte van de populaire en commerciële muziek die hij op de radio hoort. Behalve talent en een goed gevoel voor show, heeft Johnson ook een neus voor wat aanslaat bij zijn luisteraars. Het publiek in de vervallen barretjes en op de straathoeken trakteert hij dan ook regelmatig op covers van de in die tijd grootste hits. Maar het echte respect dat een artiest in de tijd pas krijgt als die een plaat heeft opgenomen, blijft uit. Daar komt op die novembermaandag verandering in.

Mythe

Johnson volgens tekenaar Robert Crumb

Johnson volgens tekenaar Robert Crumb

Het bekendste is Johnson vanwege de mythevorming omtrent zijn gitaarspel. Hij zou in ruil voor ongekend talent zijn ziel aan de duivel hebben verkocht, als hij tijdens een nachtelijke oefensessie door de duivel wordt benaderd. Dit fabuleuze verhaal wordt keer op keer verteld als het over Robert Johnson gaat, onderstreept met terugkerende thema’s uit zijn liedjes zoals religieuze wanhoop, achtervolgingen door demonen en voorstellingen van de duivel.

Hoe graag ik dat verhaal ook wil geloven is het veel aannemelijker dat Johnson beïnvloedt is door de in die tijd mateloos populaire zwarte folkartiest Peetie Wheatstraw (een pseudoniem van William Bunch). Wheatstraw gebruikt de toevoegingen ‘The Devil’s Son-in-Law’ en ‘The High Sheriff from Hell’ en projecteert zichzelf in zijn liedjes als een demonisch personage om aan die beschrijvingen te voldoen. Volgens Robert Johnson-biograaf Elijah Wald laat Johnsons neus voor populariteit hem niet in de steek als hij aan de haal gaat met dat imago, want tot de dag van vandaag wordt het verhaal herhaald over Johnson die zijn ziel verkoopt. Deze verklaring, die Wald optekent in het boek Escaping The Delta, doet verder niets af aan het schitterende verhaal. Het is een mooie parabel over waartoe we in staat zijn om onze doelen te bereiken.

Commercieel materiaal

Die novembermaandag in 1936 stapt Johnson voor de eerste keer de studio in. Goed op de hoogte van wat op dat moment populair is op de bluesmarkt, begint hij de sessie met zijn meest commerciële materiaal. Dat moet straks namelijk de platen gaan verkopen en moet dus koste wat het kost goed opgenomen worden.

Een van de weinige foto's van Johnson

Een van de weinige foto’s van Johnson

Het allereerste nummer dat Robert Johnson ooit op band zet, is ‘Kind Hearted Woman Blues’. Het is Johnsons toevoeging aan een reeks liedjes gebaseerd op Leroy Carrs hit ‘Mean Mistreater Mama’ uit 1934. Carr vervolgt na dit nummer de reeks zelf al met ‘Mean Mistreater Mama No. 2’, waarop enkele covers volgen van Tampa Red, Josh White en Bumble Bee Slim. Die laatste schrijft een nieuw nummer in de door Carr begonnen reeks, ‘Cruel Hearted Woman Blues’.

Zoals de titels al verraden, komt de vrouwelijke protagonist in deze liedjes niet al te positief naar voren. “You’re a mean mistreating mama and you do me no good”, zingt Carr.

Can you remember mama, in the morning I knocked upon your door
You had the nerve to tell me, that you didn’t want me no more
Ain’t it lonesome, sleeping all by yourself
When the one that you love, is loving someone else.

De vrouw heeft het toch weer gedaan

Johnson vult deze reeks aan met ‘Kind Hearted Woman Blues’ waarin hij het een beetje opneemt voor de vrouw in Carrs en Slims liedjes. “I got a kind hearted woman/Do anything in this world for me.” Maar ook hier slaat de stemming al snel om. Al op het eind van het eerste couplet klaagt Johnson over dat zij hem niet zichzelf laat zijn, waardoor hij het op een drinken zet en wat natuurlijk weer de relatie op de klippen laat lopen. Heeft de vrouw het toch nog gedaan in dit nummer.

‘Kind Hearted Woman Blues’ verschijnt in maart 1937 op de B-kant van Johnsons eerste 78-toerenplaat (de A-kant is ‘Terraplane Blues’). Hiermee maakt hij eindelijk zijn ambitie als serieuze muzikant waar. De plaat verkoopt ook goed en duikt al snel op in jukeboxen wat de populariteit alleen maar aanwakkert. Het platenlabel is blij en brengt in de daaropvolgende maanden nog twee platen uit (vier nummers in totaal, op de 78-toerenplaten stond doorgaans één nummer per kant). In juni dat jaar wordt hij weer uitgenodigd om nieuw materiaal op te nemen.

Een andere van de weinige foto's

Een andere van de weinige foto’s

Vergiftigd

Het lijkt erop alsof er voor Johnson een glansrijke carrière in het verschiet ligt. Maar een dik jaar na zijn tweede studiosessie slaat het noodlot toe. Op 16 augustus 1938 sterft Johnson op een motelkamer in de buurt van Greenwood, Mississippi. Wat er precies is gebeurd, is nooit helemaal opgehelderd. Maar het verhaal gaat – weer een verhaal – dat hij vergiftigd is:

Johnson treedt enkele weken op in de omgeving van Greenwood en tijdens een dansavond flirt hij met een getrouwde vrouw. De jaloerse man vergiftigt een fles whisky en laat zijn vrouw die aan Johnson geven. In eerste instantie slaat een vriend de fles uit zijn handen. “Drink nooit uit een fles die je niet zelf hebt opengemaakt”, is zijn wijze raad. “Sla nooit een fles drank uit mijn handen”, antwoordt Johnson. Maar iets later krijgt hij een nieuwe fles in zijn handen gedrukt. Ook die blijkt vergiftigd, maar deze keer is er geen reddende engel die Johnson ervan weerhoudt om de whisky te drinken. Langzaam sterft hij de dagen daarop een pijnlijke dood.

“Toch de duivel die hem is komen halen?”, vragen zijn bewonderaars zich af. Of toch die kind hearted woman uit zijn gelijknamige liedje. Zoals Johnson zingt: “She’s a kindhearted woman, she studies evil all the time/You well’s to kill me, as to have it on your mind.”

Tags: , , , , , , , , ,

-->