nummer van 15/02/2013 door

‘Woman Is The Nigger Of The World’ van John Lennon

Een krachtig statement

John Lennon – Woman is the "N" of the World

1001 Vrouwen

Afgelopen woensdag ging het bij EenVandaag over het nog te verschijnen boek 1001 Vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis. Een boek waarin de levensverhalen van kunstenaressen, dievegges, vorstinnen, avonturiersters en andere opmerkelijke dan wel bijzondere vrouwen uit de vaderlandse geschiedenis zijn opgetekend. Vrouwen die ooit beroemd of berucht waren, maar nu vaak vergeten. Onterecht, vond historica Els Kloek, die zich samen met driehonderd deskundigen stortte op de verhalen van deze spraakmakende Nederlandse vrouwen – van de vroegste tijden (ca. 300 na Christus) tot nu. Het boek telt 1524 pagina’s (!) en de gelijknamige tentoonstelling is vanaf vandaag te bezichtigen in Amsterdam. Een mooi initiatief.

Mollige bovenarmen

Het mooiste in de reportage van EenVandaag moest echter nog komen. Het omvangrijke project was nooit van de grond gekomen zonder crowdfunding, zonder geëngageerde supporters, gulle sponsoren. Ik stel me zo voor dat het lijstje met sponsoren, waar ook enkele bekende Nederlanders op prijken, tijdens de vergadering ter voorbereiding door een van de redacteuren werd bekeken, misschien wel voorgelezen. Eén naam leverde gefronsde wenkbrauwen op. “Bennie Jolink?!”, riep men in koor. “Die moeten we hebben.” En zo geschiedde. Bennie Jolink is de beroerdste niet en legt uit waarom hij het project – het zichtbaar maken van bijzondere vrouwen uit de vaderlandse geschiedenis – steunt. Toegegeven, hij neemt ‘sterke vrouw’ wel erg letterlijk, maar hoe kan je nou niet van deze man houden?

Het ging over sterke vrouwen en dat sprak mij meteen aan, omdat ik zelf vind dat ik opgegroeid ben in een omgeving van sterke vrouwen. Tenminste, mijn moeder, mijn drie zussen, mijn tweede vrouw; het zijn allemaal vrouwen die de broek aan hebben. Maar ook de moeders van mijn vriendjes op de lagere school, in die leeftijd, waren ook van die stevige boerinnen met van die mollige bovenarmen waar je, als je iets deed dat niet kon, best, zonder het minste of geringste een flinke poets mee kon krijgen.

Jolink mocht zelf bepalen welke historische vrouw hij wilde sponsoren – welke van de 1001 hij wilde ‘adopteren’. De mooiste binnen het gezelschap werd het niet; wél een die de broek al in de 16e eeuw aan had:

Die donkere hele mooie dame was niet meer beschikbaar, die was al ‘genomen’ door iemand. Dus ik zei, nou, doe me dan maar Kenau Simons Hasselaar, want die gooide kokende olie over de belegeraars, volgens mij in Haarlem geloof ik.[1]

‘Woman Is The Nigger Of The World’

Afijn. Vrouwen hebben eveneens deelgenomen aan de geschiedenis, zoveel is duidelijk. Alles deed me denken aan die andere man uit de muziekwereld die het een tijdlang zo vurig opnam voor De Vrouw: John Lennon. Yoko Ono, Lennons metgezel, liet zich in een interview in 1969 al de frase ‘woman is the nigger of the world’ ontvallen. Dat er een nummer van gemaakt moest worden was een kwestie van tijd, het schrijven ervan slechts een formaliteit – Lennon raakte hoe langer hoe meer overtuigd van wat Yoko destijds had gescandeerd.

Woman is the nigger of the world‘Woman Is The Nigger Of The World’ beschrijft de inferieure rol die de vrouw krijgt toebedeeld tegenover de man in zowat elke cultuur ter wereld. Iets concreter: Lennon stelde de manier waarop de wereld omgaat met vrouwen gelijk aan hoe Amerika Afro-Amerikanen eeuwenlang heeft behandeld. Het liedje werd in 1972 als single uitgebracht in de Verenigde Staten en zorgde uiteraard voor commotie. Een iele blanke Brit die het woord ‘nigger’ in de mond neemt heeft natuurlijk heel wat uit te leggen. Maar echt nodig was dat niet, zeker niet voor de mensen die zijn metafoor vrijwel meteen doorhadden. Evengoed greep Lennon de kans de omstreden titel en tekst uit te leggen aan het grote publiek in The Dick Cavett Show: “You don’t have to be black to be a nigger in this society”, met ‘nigger’ doelend op elke onderdrukte persoon in de samenleving. Bekijk het hieronder:

John Lennon on Dick Cavett (Complete show) 2nd Appearance with live Performance

Boze reacties

Het interview maakt onderdeel uit van een documentaire over John Lennon die pasgeleden nog werd uitgezonden op Canvas. Dick Cavett komt zelf ook aan het woord, het is dan 2010, en hij kijkt terug op het interview en het negatieve commentaar dat er destijds op volgde. De redactie kreeg naderhand niet minder dan zeshonderd boze reacties. Geen enkele ging echter over het liedje of Lennons uitspraken, nee, allen over de (betuttelende) waarschuwing die Dick gedwongen was te zeggen van de omroep, voorafgaand aan het interview (0:440:45). Het publiek voelde zich niet serieus genomen. Natuurlijk begreep men de metafoor, wat dachten ze wel.

Het verhaal achter ‘Woman Is The Nigger Of The World’ maakt dat ik op een geheel nieuwe manier naar Lennon kijk. Zijn bevlogenheid over vrouwenrechten maakt hem sympathieker dan ooit. Zo driftig en scherp als zijn spel is, zo krachtig is zijn perfomance als zanger. Zijn gave om goede liedjes te schrijven blijft bewonderenswaardig – lees vooral ook even de songtekst. En ik moet zeggen, ik ben nooit echt gecharmeerd geweest van Yoko, maar met deze zinsnede heeft ze geschiedenis geschreven. Dat dan weer wel.

  1. [1]Je kunt de reportage hier bekijken. Vanaf 19 minuut 15 ongeveer.

Tags: , , , , , , ,

-->