nummer van 23/01/2013 door

‘Tonight’ door Jimmy Bryant en Marni Nixon

Voor altijd anoniem, tenzij

West Side Story – Tonight – Natalie Wood – Marni Nixon

Natalie Wood vlak voordat ze overleed

Natalie Wood vlak voordat ze overleed

Een week geleden berichtten verschillende media (AD, Volkskrant) ineens weer over Natalie Wood, de bloedmooie actrice die in 1981 op 43-jarige leeftijd op mysterieuze wijze verdronk. Ze maakte destijds een boottochtje voor de kust van Californië met haar man Robert Wagner en goede vriend Christopher Walken, beiden acteurs. In november 2011, dertig jaar na dato, werd de zaak al opnieuw geopend. Waarom? Detectives schijnen bepaalde getuigen te hebben gesproken en daarmee nieuwe bewijzen te hebben ontdekt. Er is zodoende een nieuw autopsierapport vrijgegeven waarin Woods doodsoorzaak is veranderd van ‘ongeval’ in ‘onbepaald’. Interessant, al was het maar omdat ex-man Robert Wagner (82) niet wil meewerken aan de laatste onderzoeken.

Herinneringen

Hoewel het hoe dan ook een vreselijke dood moet zijn geweest en Wood veel te vroeg en onder uiterst dubieuze omstandigheden is gestorven, deed het bericht me weinig. Het verhaal over of de actrice wel of niet is vermoord speelt al te lang om er nog iets zinnigs over te zeggen. We zien wel. Wel bracht het nieuwtje herinneringen naar boven. Herinneringen aan haar succesvolle filmcarrière, de rol die ze speelde in Rebel Without A Cause (1955) – als tiener tegenover een paar jaar oudere James Dean – en eerder nog als klein meisje in het mierzoete Miracle on 34th Street (1947). En natuurlijk West Side Story (1961), de verfilming van de beroemde musical, waarin Wood schitterde als Maria. Misschien deed het bericht me toch iets meer dan ik dacht.

I like to be in America

Van al haar films is West Side Story me het beste bijgebleven. Wat een spektakel! En wat een prachtige liedjes bovendien, geschreven door Amerika’s trots, componist Leonard Bernstein. Neem het fabuleuze ‘America’, hét muzikale twistpunt tussen de tevreden (vrouwen) en ontevreden (mannen) immigranten in the land of the free: 

vrouwen: I have my own washing machine
mannen: What will you have, though, to keep clean?

vrouwen: Skyscrapers bloom in America, Cadillacs zoom in America, industry boom in America
mannen: Twelve in a room in America

West Side Story-America

Een van de betere nummers uit de musical, naast ‘America’ natuurlijk, is ‘Tonight’. Het hele is-Wood-nou-wel-of-niet-vermoord-verhaal dat vorige week opnieuw de kranten haalde heeft me echter niet alleen herinnerd aan enkele fantastische liedjes die ik als kind al luidkeels meezong; het spoor leidde tot mijn verrassing naar iets wat achter de schermen plaatsvond. Achter het nummer van de dag, waarin Richard Beymer als Tony en Natalie Wood als Maria hun liefde voor elkaar bezingen, zit een verhaal. Een verhaal dat uitleg behoeft.

Marni NixonMarni Nixon

Zo op het eerste gezicht valt er niks op. Tony zingt een stukje, Maria zingt een stukje. Hoewel, zongen ze eigenlijk wel? Als in, zelf? Nee. Nasynchronisatie of dubbing werd rond die tijd doodnormaal bevonden, als het de productie ten goede kwam. (Kijk maar, al zie je hier dat het eigenlijk nog steeds normaal is). En dus zien we in West Side Story Richard Beymer acteren, maar horen we de zangstem van Jimmy Bryant – die zijn werk voor West Side Story als een van zijn grootste klussen kan beschouwen, áls zijn naam überhaupt genoemd zou zijn in de credits. Natalie Wood wist niet eens dat haar stem vervangen zou worden. Het gerucht gaat dat ze er naderhand kapot van was; zingen dacht ze namelijk best te kunnen. Maar de regisseur vond het blijkbaar niet goed genoeg en schakelde een zangeres in die, zo blijkt later, de zangstem van veel beroemde actrices uit die tijd verving: Marni Nixon. De hoge noten vanaf 0:58 van Marilyn Monroe in ‘Diamonds Are a Girl’s Best Friend’ uit Gentlemen Prefer Blondes (1953)? Marni Nixon. De zangstem van Deborah Kerr in The King and I (1956) en An Affair To Remember (1957)? Marni Nixon. De liedjes die Audrey Hepburn als Eliza Doolittle zingt in My Fair Lady (1964) – Marni Nixon. En dus ook de zangstem van Natalie in ‘Tonight’. Een versie waarin de twee stemmen worden afgewisseld laat het verschil horen.

Weinig waardering

Marni Nixon heeft nooit de waardering gekregen die ze verdient. Haar naam zegt mensen nauwelijks iets. En het is moeilijk voor te stellen dat Nixon, in een tijd waarin een actrice als Cameron Diaz tien miljoen dollar krijgt om de stem van prinses Fiona uit de Shrek-serie in te spreken en vervolgens op zoveel persbijeenkomsten en prijsuitreikingen verschijnt dat je onderhand ben vergeten hoe haar personage in de film eruitziet, totaal niet de vruchten heeft kunnen plukken van haar enorme staat van dienst. En toch is het niet anders. Nixons naam duikt de afgelopen jaren maar sporadisch op: wanneer haar autobiografie I Could Have Sung All Night (2007) verschijnt of wanneer ze in radio-interviews vertelt over haar ‘verborgen’ carrière. Het meest interessante dat ze daarover zegt in dit specifieke interview uit 2009 is het volgende:

Interviewer: It was kept secret, wasn’t it? Because they didn’t really want people to know, the audience to know the singing wasn’t being done by the star.

Marni Nixon: Right, and I had to sign things, that of course prevented me from saying that, except that I realised over the years that people began to know it and they began to be interested in the fact that this was happening. And, it didn’t take away the value of the picture; it didn’t mean that people weren’t going to see the picture because it was dubbed – of course that was what the studio was worried about. (…) I was threatened that I wouldn’t work again, if anybody knew.

Marni NixonIdee

Nu ik meer weet over Marni Nixon dringt het tot me door dat deze vrouw, en de niet te negeren bijdrage die ze heeft geleverd aan de filmindustrie, de aandacht moet krijgen die ze verdient. Net als al die andere zangers en zangeressen die hun stem lenen aan producties waarin zang en muziek zo’n cruciale plaats innemen. En dan niet pas als ze dood is – nee, alsjeblieft niet zo’n treurig verhaal over hoe ze altijd in de schaduw stond van de bekendste actrices, of hoe ze nooit in de aftiteling werd genoemd. Hoe ze een anoniem bestaan leidde, smachtend naar erkenning. Nee, Marni Nixons verhaal moet nu worden verteld, nu. Nu ze nog leeft en haar eigen anekdotes kunnen worden gebruikt. In een documentaire, liefst. Want zou het niet fantastisch zijn als we het verhaal van deze inmiddels 82-jarige vrouw, met al het beeld en geluid dat voorhanden is, konden vertellen, op een manier die recht doet aan haar carrière? Om het vervolgens op ons eigen IDFA te vertonen? Volg haar, beste documentairemakers, máák die film – en vergeet me in de credits niet te bedanken voor het idee.

Tags: , , , , , , , , , , ,

-->