nummer van 07/10/2012 door DJ St. Paul

‘I Believe In You’ van Talk Talk

De extra kamer in mijn hart

Hij draait plaatjes. Van alles en overal. Op Lowlands, in de Utrechtse Tivoli, op KX Radio, 3FM, Radio 6, noem maar op. Daarbij is geen enkele muziekstijl te gek, zo lang er maar met elke spier uit je lichaam op geswingd kan worden. Maar vandaag grijpt-ie met zijn gastblog de kans om een band te bejubelen die vooral gebruik maakt van iets onswingbaars om zijn muziek zo ongrijpbaar en uniek te maken: de stilte. Het woord is aan dj St. Paul.

https://youtube.com/devicesupport

Wat een idee. Nummer van de dag. In mijn show bij KX Radio had ik een tijd lang de rubriek This Week’s Best Song Ever. Maar dit is natuurlijk veel beter. Een weblog met elke dag een beste nummer aller tijden. Blij dat ik nu onderdeel mag zijn van dit mooie initiatief. Wat gelijk opvalt is dat het veel makkelijker kiezen was toen ik mijn eigen rubriek nog wekelijks moest bijhouden. Daarbij denk ik aan colleges psychologie, over mental sets en hoe bepaalde gedachtenreeksen je automatisch in de richting van sluitende conclusies sturen. Om vanuit het niets ineens aan te moeten komen zetten met een best song ever is nogal een mentale klus. Het grote alles overzien en vervolgens reduceren tot één liedje? Ach, wat lul ik ook. Ik ben er allang uit. Er is vandaag maar één band. Maar één plaat. Maar één liedje.

De band is Talk Talk. Muziek die zo persoonlijk aandoet, dat het wel een onderdeel van me geworden lijkt te zijn. Een onderdeel dat ik elke keer weer opnieuw vergeet. Een tweede neus, een elfde teen. Nee, beter, een extra kamer in mijn hart. Die altijd leeg staat. En niet lijkt te bestaan. Totdat Talk Talk opgezet wordt. En je weer weet wat je al die tijd vergeten was. Hoe het voelt om compleet te zijn. Talk Talk en met name de plaat Spirit Of Eden heeft mij door heel wat jeugdige angsten en onzekerheden heen gesleept. Migraine-aanval? Spirit Of Eden! Spanningen thuis? Spirit Of Eden! Gebroken Hart? Spirit Of Eden! Okee, dat laatste is niet helemaal waar. Een teleurstelling in de liefde werd meestal begeleid door ‘Territorial Pissings’ van Nirvana. Lang leve volwassenheid. Inmiddels is Spirit Of Eden geen medicijn van levensbelang meer. Maar heeft het nog wel de functie van vermeende volledigheid. Vuurtoren in een zwervend bestaan. Zodra het opgezet wordt, kan ik niemand meer iets wijs maken, is kwetsbaarheid de enige optie. Woorden van REM schieten door mijn hoofd. “I come to you, defenses down, with the trust of a child.” Als ik Spirit Of Eden hoor, lijkt al het andere banaal. En ik ben niet de enige. Zeg iets op het internet over dit album en gelijk melden alle liefhebbers zich. Een beetje hoe André Kuipers zich moet voelen wanneer er iemand op een feestje zegt “ik ben astronaut.” Nou zijn er meer Talk Talk-fans dan astronauten, dat weet ik heus wel. Maar het voelt toch nog steeds als iets exclusiefs. Doordat het nog niet dood gehyped of recycled is. Maar ook door het persoonlijke karakter van de muziek.

Tot zover de plaat. Nu het liedje. En wat feiten. ‘I Believe In You’ was de enige single van de plaat. Na het miljoenensucces van The Colour Of Spring had Talk Talk totale creatieve vrijheid gekregen, een beslissing waar EMI spijt van kreeg bij eerste beluistering van de mastertapes. De platenmaatschappij zou die spijt later wel weer nuanceren, maar toen had de band er al genoeg van en werd er via het gerecht een contractbreuk bedongen. Met veel weerzin volgde nog de release van ‘I Believe In You’ als single met bijbehorende video, maar een tour zou er nooit meer komen. Te meer omdat Mark Hollis vond dat de muziek niet avond aan avond te herhalen viel op een manier die de spontaniteit en intensiteit van de originele opnames recht zou doen. Conventies van de rock ’n roll waren sowieso niet aan de zanger besteed. ‘I Believe In You’ is een aanklacht tegen de romantisering van drugsgebruik en dan met name heroine. Tegelijkertijd is het een ode aan alle mensen uit zijn omgeving die hij heeft verloren aan de zelfkant van het artiestenbestaan. Ook al zou de plaat en de single in eerste instantie geen commercieel succes blijken, met terugwerkende kracht lijkt het tot aan vandaag toe steeds meer de erkenning te krijgen die het verdient. Het geluid van Talk Talk en dan vooral het kenmerkende gebruik van stilte komt terug in de muziek van The XX, James Blake en Bon Iver (die het nummer ‘I Believe In You’ regelmatig opneemt in zijn setlijsten). Er is deze lente ook nog een dubbel tribute-album verschenen, waaruit vooral blijkt dat Talk Talk net als Nick Drake of The Smiths eigenlijk helemaal niet te coveren valt.

Nou begin ik te klinken als de journalist die ik niet ben. Terug naar het liedje. En haar schoonheid. De muziek van Talk Talk is een aan/uit schakelaar. Niet iets waar je overheen luistert of waarvan je na een half uur ineens zegt “lekkere muziek hoor.” Er is geen sluimerstand. Het eist per direct alle aandacht op. De eerste hi-hats van ‘I Believe In You’ halen mijn gedachten terug van welke uithoek dan ook. In slechts enkele seconden is er niks meer dan de droge drums, een droeve piano en de typische onderwater-walvis-gitaarklanken. Bij veel muziek denk je gelijk “oh ja, beïnvloed door dit, geluisterd naar zus, voortgekomen uit zo.” Dit kan ik nergens mee vergelijken. Ja, misschien met oceaanbodems. Of avondrood. Maar niet met andere liedjes. En dan is er nog geeneens gezongen. Mark Hollis hapt naar woorden. Alsof ze omlaag vallen, vanuit onbekende atmosferen. Alsof het aan hem is om ze te vangen en voor ons te duiden. Spirit. Spirit. Ik ben niet in den Heere. Zou ook niet snel het woord spiritueel gebruiken. Maar dit geloof ik. Dit raakt mij. Op een plek waar het altijd leeg is. Totdat ik iets van ‘Spirit Of Eden’ hoor. En voor even alles klopt.

Tags: , , , ,

-->