nummer van 10/08/2012 door

‘Bez mene’ van Azra

Een ontmoeting met Azra’s grootste fan

https://youtube.com/devicesupport

De wekker ging vroeg een paar weken geleden in Split, Kroatië. Onze huwelijksreis was tot een einde gekomen, en het vooruitzicht op de taxirit naar het vliegveld, waarmee vrijwel al onze normale vakanties eindigden en daarom al geen waardige afsluiting van deze geweldige week was, maakte me somber. Het enige waarop ik me die ochtend lichtelijk verheugde was het uitzicht op de stad vanuit een comfortabele en koele taxi. Ik was in korte tijd onder de indruk geraakt van Split en benieuwd naar wat er achter de toeristische kustlijn, of façade, het is maar net hoe je het noemen wil, zou liggen. De avond ervoor hadden we heerlijk gegeten (iets met truffels), wat we soepel hadden weggespoeld met even zo heerlijke wijn. Nadat ik me nog eens omdraaide en de week dag voor dag naliep, nam ik me voor bij terugkomst in Nederland direct een glas wijn in te schenken om dat vakantiegevoel vast te houden. Maar de gedachte aan Nederland, ons huis in Utrecht, slecht weer… ik wilde nog niet terug. Nog geen uur later leerde ik iemand kennen wiens grootste droom het was om af te reizen naar Utrecht.

Communistische hoogbouw

Marko was geboren en getogen in Split en was na enkele teleurstellingen in het bedrijfsleven een eigen onderneming begonnen. Taxichauffeur, dat leek hem een geschikt beroep in een stad die jaarlijks duizenden toeristen trok. Dat had hij goed ingeschat; de zaken liepen naar wens. Het was Marko die we om kwart voor zes in de tuin hoorden praten met de verhuurder van ons appartement. Hij was een kwartier te vroeg, maar wist van oproepen op dergelijke tijdstippen dat het wenselijk was om op tijd te komen, vertelde hij ons later. Na de sleutel aan de vriendelijke verhuurder te hebben overhandigd, liepen we naar de taxi, die inderdaad van het comfortabele en koele soort was. Dat was prettig, want we kwamen erachter dat het in Split om zes uur ’s ochtends al 24 graden kon zijn. Marko sprak Engels, maar het was pas na vijf minuten in de auto dat hij dit kenbaar maakte door zich in enkele volzinnen te verontschuldigen voor het feit dat we een weg namen die langs eentonige communistische hoogbouw liep. Hij hoefde zich natuurlijk nergens voor te verontschuldigen, want ik had juist de behoefte gehad het alledaagse van de stad in me op te nemen. Maar inderdaad, de communistische hoogbouw was hier geen bijzonder mooi aangezicht. Marko was weliswaar geen communist en dus ook niet beledigd, maar over het kapitalisme dat de gehele Balkan infiltreerde was hij al helemaal niet enthousiast. Hij wees naar denkbeeldige winkelcentra die middenin de wijken werden gebouwd, waar niemand wat kon kopen omdat alles te duur was.

Joegoslavië

Het was nog vroeg en we waren alledrie moe, maar daar merkte je niets van toen Marko eenmaal op zijn praatstoel ging zitten. Kwamen we uit Nederland? Zijn zus woonde in Nederland. Niet in Amsterdam, maar wel dicht daar in de buurt. Over Amsterdam gesproken, hij had met zijn vrouw de stad bezocht, maar als hij had geweten aan welke verleidingen hij daar bloot had komen te staan, had hij haar thuis gelaten (hierna bulderde hij van het lachen en wij begrepen best waarom). Ik vroeg hem of hij vaak Nederlanders vervoerde en of het inderdaad niet zo was dat er steeds meer Nederlanders op vakantie gingen naar Kroatië. Dat beaamde hij. Mijn bijdrage aan het gesprek verliep daarna ongeveer zo: ik zei dat het me altijd erg blij maakte als vrienden of kennissen aangaven dat ze naar Kroatië op vakantie gingen. Ik zei, Marko, ik weet niet waarom, maar ik heb het vermoeden dat dat komt omdat ik het gevoel heb dat ze dan ook een beetje naar Servië en Macedonië gaan, waar delen van mijn familie vandaan komen. Alsof het nog één Joegoslavië is, weet je wel? Marko zei dat hij daar kippenvel van kreeg. Want zijn hart lag nog in Joegoslavië, het Joegoslavië waar iedereen nog met en naast elkaar leefde. Hij vertelde dat hij nabij Split had meegevochten in de oorlog en oog in oog had gestaan met zijn Servische buurjongen en beste vriend. Ze hadden elkaar na deze confrontatie nooit meer gezien. Ik kende de verhalen, maar toch kregen ook wij kippenvel.

Kenden we Azra?

“Weet je wie uit Macedonië komt?” zei Marko ineens. Zonder te wachten op een antwoord riep hij uit: “Branimir ‘Johnny’ Stulić”! Mijn grote held, voegde hij daaraan toe, mocht de naam ons niets zeggen. Branimir was in de jaren tachtig frontman van de populaire rockgroep Azra geweest – kenden we Azra? Ja, ik kende Azra en probeerde vergelijkingsmateriaal te zoeken, maar kwam niet verder dan die andere 80s Yugo-rockgroep, Bijelo Dugme. Dat vond Marko geen slechte vondst, maar Azra was naar zijn mening nét iets beter, ook al had Bijelo Dugme een frontman voortgebracht die nog steeds over de hele wereld tourde en populariteit genoot (Goran Bregović). Hij zette het volume van de autoradio wat harder, want we bleken al de hele rit naar een cd van Azra te luisteren. Branimir was weliswaar in Macedonië geboren, maar hij was opgegroeid in Kroatië. Hij zong in het Kroatisch, en hoe! Er kon geen twijfel over bestaan dat we met Azra’s allergrootste fan in de auto zaten. Op de momenten dat Marko niet meezong met de nummers die door de speakers van zijn BMW schalden, vertelde hij uitgebreid over de gloriedagen van de door hem geliefde band. Branimir was een idool voor veel jongeren, want hij was rebels en maakte in zijn liedjes statements over de politieke omstandigheden in het communistische Joegoslavië waarin Marko was opgegroeid. Dat waren nog eens tijden, verzekerde Marko ons.

Rockcity Utrecht

Des te meer was het jammer dat Branimir tijdens of na de oorlog, niemand weet precies wanneer het gebeurde, naar Nederland vertrok. Marko probeerde op een woord te komen. Utrecht! Dáár was Branimir naartoe gegaan. Daar scheen hij nog steeds te wonen en hele dagen wiet te roken (weer die bulderlach). Wat wilde hij graag naar Utrecht om Branimir over te halen terug naar Kroatië te komen – hij had immers zijn adres! Zelfs de Kroatische president had Branimir ooit dringend verzocht terug te keren naar zijn land, maar de rocker had het daarvoor te goed in Nederland. Dat vond Marko geen reden om niet nog een keer naar Utrecht af te reizen en het zelf te proberen. Toen we hem bij het uitladen van de koffers vertelden dat wij in Utrecht woonden, rende hij naar de achterbak, pakte een cd-hoesje uit een tas en drukte hij deze in onze handen. “Een cd van Azra. Luister maar. Misschien vinden jullie het goed.” Hij bedacht zich een seconde. “Het is zó goed!” We weigerden de cd allereerst om beleefdheidsredenen, maar besloten het schijfje nu juist uit beleefdheid aan te nemen. Marko de taxichauffeur, die geen communist was en het kapitalisme verachtte, was idolaat van de rockgroep Azra en gaf twee onbekende Nederlandse toeristen een cd met zíjn lievelingsmuziek cadeau. Een beetje beduusd bedankten we hem en liepen we richting de schuifdeuren. We zwaaiden nog een keer naar onze nieuwe vriend. Zijn stem riep ons na: “De groeten aan Branimir, mijn held!”

Tags: , , , , ,

-->