nummer van 17/07/2012 door

‘Trouble So Hard’ van Vera Hall

De onuitputtelijke bron van Alan Lomax

vera hall – trouble so hard

Die Alan Lomax-verzamelingen zijn misschien wel de mooiste documentaties van muziek die ik ooit heb gehoord. Het begon voor mij met een cd uit 2004, waarop de opnames die Lomax maakte in en om de Mississippi State Penitentiary centraal stonden. De cd begint met het geluid van een pikhouweel die in het steen hakt. Ene Ed Lewis begint na de eerste klap de traditional ‘John Henry’ te zingen. Op het ritme van zijn pikhouweel waarmee hij de aarde loswrikt zodat er een spoorlijn gebouwd kan worden, zingt Lewis vol overgave het liedje. Het is de blues zoals die ooit is ontstaan: keihard werken en je door de dag heen zingen.

Voor wie Alan Lomax niet kent; Lomax (1915-2002) was een van de grootste verzamelaars van volksmuziek. Met zijn draagbare opnameapparatuur nam hij duizenden liedjes op in de Verenigde Staten, maar ook daarbuiten, zoals in Indonesië, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Het vak en de liefde voor muziek leerde hij van zijn vader John Lomax. Pa Lomax was tevens musicoloog en reisde door zijn eigen land om in de uithoeken de muziek op te nemen die daar werd gespeeld. Zoonlief hield het niet alleen bij opnemen, maar schreef ook over de muziek die hij hoorde, maakte televisie- en radioprogramma’s en interviewde daarvoor de groten zoals Woody Guthrie en Lead Belly. Zo alles bezien heeft Alan Lomax een gigantische bijdrage geleverd aan het conserveren en propageren van volksmuziek.

The Blues Songbook

Vera Hall

Het bleef voor mij niet bij die cd uit 2004. Er zijn veel verschillende verzamelingen waarop Lomax’ naam prijkt. Een van de leukste vind ik The Blues Songbook, 1934-1978. Twee cd’s met dik veertig liedjes; van krakerige a capella versies van traditionals tot een prachtig opgenomen versie van ‘Joe Turner’ door Big Bill Broonzy. Het komt regelmatig voor dat je gegrepen wordt door de liedjes op beide cd’s. In al hun kaalheid zijn ze zo ontwapenend dat het moeilijk is je niet mee te laten voeren door de artiest. Het is ruw en komt van diep, of er nou gezongen wordt of alleen een potje gitaar wordt gespeeld. Het is echt.

Helemaal stokte mijn adem toen ik voor de eerste keer ‘Trouble So Hard’ hoorde door Dock Reed en Vera Hall. Reed neemt de leiding in dit nummer en Hall ondersteunt hem, alsof ze het liedje nog aan het leren is. Het is een prachtige vertolking van hoe niemand anders dan God hun lijden voelt.

Stokte mijn adem nog voor even toen ik de Reed en Hall-versie voor de eerste keer hoorde, toen ik op YouTube de versie hoorde die alleen door Hall wordt gezongen, zat ik de dikke twee minuten met ingehouden adem gekluisterd aan mijn computerscherm. Nog kaler, nog hypnotiserender en zonder Reeds gezang, alleen die van een mooie, grote en donkere vrouw met een rijke en volle stem.

Alan Lomax in zijn archief in New York (1986). Foto: Peter Figlestahler.

Lomax

Lomax leerde Hall (1902-1964) in de jaren dertig van de vorige eeuw kennen, terwijl hij stad en land doorkruiste op zoek naar muziek. Hall zong al haar hele leven, thuis op de veranda of in de keuken. Maar nooit echt voor publiek. Todat Lomax haar stem hoorde en die als volgt beschreef: “Ze heeft de mooiste stem die ik ooit heb opgenomen.” Door de opnames kreeg Hall nationale bekendheid, gaf optredens en nam nog meer muziek op. Haar faam reikte zelfs tot in de jaren negentig, toen Moby haar ‘Trouble So Hard’ samplede in zijn hit ‘Natural Blues‘. Zijn album Play (1990) staat trouwens boordevol met samples van oude bluesmuziek.

Allemaal dankzij Alan Lomax. Eerder op Nummer Van De Dag linkten we al naar deze website: Cultural Equity. Op die website zijn dik zeventienduizend opnames van Lomax te beluisteren. Het is effe klikken en zoeken voordat je precies door hebt hoe het werkt, maar dan heb je een bijna onuitputtelijke bron aan muziek voor je voeten liggen. Veel plezier.

Tags: , , , , , , , , , , ,

-->