nummer van 09/06/2012 door

‘Veronika, der Lenz ist da’ van de Comedian Harmonists

die Mädchen singen tralala

Comedian Harmonists – Veronika, der Lenz ist da

1927: Harry Frommerman zit in de kleine zolderkamer van zijn appartement aan de Stubenrauchstrasse in Berlijn en wacht. Hij heeft een paar dagen geleden een advertentie in de krant laten plaatsen om mannen te vinden die deel uit willen maken van een close harmony-groep. Het is de Amerikaanse harmoniegroep The Revelers ook gelukt, dus waarom een Europees equivalent niet? Die dag in 1927 ziet de geboorte van de bekendste Europese harmoniegroep van voor de Tweede Wereldoorlog: de Comedian Harmonists.

De Comedian Harmonists stonden erom bekend hun stemmen als pure honing in elkaar over te kunnen laten vloeien: Ari Lechnichoff als eerste tenor, tweede tenor Erich Collin, tenor buffo Frommerman (voor de komische stemmetjes), Roman Cicowski als bariton, Robert Bibeti als bass en Erwin Bootz op de piano. Ze waren immens populair, tourden door Europa en Amerika en verschenen in maar liefst 21 films. Maar in het begin van de jaren dertig kwamen de muzikanten in de problemen wegens hun Joodse afkomst; Frommerman, Collin, Cicowski waren zelf Joods en Bootz was verliefd geworden op een Joodse en met haar getrouwd. Het naziregime blokkeerde hun optredens (en had tegen die tijd sowieso al alle muziek van Joodse componisten verboden) en maakte het zo onmogelijk voor hen hun carrière voort te zetten. Frommerman, Collin en Cicowski vluchtten uit Duitsland en vormden een nieuwe groep (met vervanging voor de twee originele Harmonists) en in Duitsland deden de overgebleven twee hetzelfde. Geen van beide groepen vond het succes terug dat ze hadden in hun oorspronkelijke formatie. In 1941 hielden ze er mee op. Allen overleefden de oorlog, maar met de muziek was het voorbij.

2012: Op de vijfde verdieping van een appartement in het 16e arrondissement van Parijs zit een mevrouw op haar fauteuil. 93 jaar oud. Toen de oorlog uitbrak was ze 22; jong, levend, prachtig. Ze drinkt wat thee, slaapt. Om haar heen lopen verzorgers die helpen met de maaltijden en het huishouden. Haar kleinzoon loopt langs en zegt “salut grandma”, vraagt hoe het gaat, aait over haar hoofd. Hij vraagt haar wat voor muziek ze wil luisteren. Ze heeft moeite met de namen van haar eigen kinderen, maar als hij de Chopin-nocturne Opus 9 No. 2 aan zet, zingt ze het noot voor noot mee – foutloos. Haar moeder was concertpianiste. Vroeger, in Delft, waren ze met z’n zessen, en er was altijd muziek. Nu heeft ze soms zin in Tzigane-folk, soms opera. Op sommige dagen tikt ze met haar voet met de maat mee van Bob Marley’s ‘I shot the sheriff’ en als ze Stevie Wonder op de radio voorbij hoort komen, vindt ze het “pas mal.” Als ze er niks aan vindt, laat ze het, op haar manier, ook weten. Maar als de Comedian Harmonists Veronika… beginnen te zingen, doet ze haar ogen open, kijkt ze voor zich uit en blijft ze stil. Herinneringen.

Tags: , , , ,

-->