Robert Moog, vorige week woensdag zou hij 78 jaar zijn geworden. Hij overleed in 2005 aan een hersentumor, maar Google vierde alsnog zijn verjaardag door haar zoekmachine een dag lang te voorzien van een heuse Moog synthesizer. Zonder twijfel een van de beste doodles ooit: niet alleen waren de toetsen bespeelbaar, ook kon je aan alle knoppen draaien en zo zelf die bizarre sounds creëren waar Moog bekend om staat. En om het af te maken ook nog een recordertje ernaast om je eigen deuntjes mee op te nemen. Voor de meeste mensen aardig om voor het intikken van je zoekopdracht even wat mee te klooien, voor anderen een reden om alles die dag opzij te zetten en alles uit zo’n app te halen. YouTube staat inmiddels vol met creaties, van jolige Van Halen covers tot een geniale versie van Daft Punks ‘Aerodynamic’. Bedankt weer, Google.

Klassiek en kranzinnig

Als ik aan Moog denk, denk ik als eerste aan de soundtrack van A Clockwork Orange. Stanley Kubricks verfilming van het gelijknamige boek uit 1962 is op zich al zenuwslopend genoeg, maar de muzikale omlijsting van Wendy Carlos zorgt ervoor dat de conditionerende werking van de therapie uit de film bijna een vergelijkbare uitwerking heeft op de kijker. Ik kan de Negende Symfonie van Beethoven in ieder geval niet meer horen zonder dat er beelden van zwarte bolhoeden, de Korova Milk Bar en oogklemmen door mijn hoofd flitsen. Carlos’ gebruik van Moog synthesizers voor haar bewerking van Beethovens laatste symfonie maakt dat effect nog krankzinniger.

Hoewel de keuze voor Carlos (die tot haar geslachtsoperatie in 1972 overigens door het leven ging als Walter) een briljante ingeving bleek, kwam de samenwerking tussen haar en Kubrick toch toevalliger tot stand dan je zou denken. Na het succes van haar album Switched-On Bach, waarop ze werk van Johan Sebastian Bach door de Moog haalde, expirementeerde ze samen met producer Rachel Elkind met een apparaat genaamd de spectrum follower. Tegenwoordig kennen we het als de vocoder en Carlos’ idee was om het eerste muzikale werk te creëren dat gebaseerd was op elektronische stemvervorming. Tijdens het werken aan haar eerste stuk hiervoor las ze A Clockwork Orange en merkte dat haar muziek naadloos aansloot op de muziek uit het boek en zich ontwikkelde tot een soort muzikaal gedicht ter begeleiding van het boek. Kort daarna las ze in de krant dat Kubrick het boek had verfilmd en besloot hem haar muziek te sturen.

Groots in kleine details

Wat volgde was een soundtrack die niet beter bij de film had kunnen passen en de sadistische therapie die hoofdpersoon Alex ondergaat, perfect weergeeft. Hoogtepunt is wat mij betreft Carlos bewerking van het vierde deel uit de Negende Symfonie van Beethoven. Alleen het lef om een van de grootste klassieke werken ooit zo onder handen te nemen is al bewonderenswaardig, maar het recht dat Carlos met haar versie doet aan het origineel is minstens zo indrukwekkend. Het lijkt onmogelijk om ook maar enigszins in de buurt te komen van Beethovens genialiteit met slechts een paar elektronische apparaten, helemaal met de technische beperkingen van die tijd in je achterhoofd. Toch slaagt Carlos erin en weet ze met haar versie zelfs te bereiken dat je ook weer eens anders naar de oorspronkelijke uitvoering luistert. Kleine details vallen in een ander licht en de grootsheid van sommige stukken blijken helemaal niet af te hangen van een enorm koor om dat hemelse effect te bereiken. Zelfs uit een klein, elektronisch kastje weet Wendy Carlos diezelfde magie te halen.

Tags: , , , , , , , , , , , ,

-->