nummer van 07/03/2012 door

‘The Ostrich’ van The Primitives

De gitaarstemming die Lou Reeds carrière redde

THE PRIMITIVES (LOU REED)- The Ostrich

Als je Lou Reed in 1963 zou vragen waar hij binnen vijf jaar zou zijn, dan had hij onmogelijk kunnen vermoeden dat hij furore zou gaan maken met de hipste band uit New York, noch dat hij de boeken in zou gaan als een van ’s werelds meest invloedrijke rockers. Neen, Reed had net het laatste deel van zijn eenentwintig lentes jonge leven gespendeerd als brave, jazzminnende student aan de universiteit van Syracuse, waar hij zijn masterdiploma Engels had behaald. Rockambities had hij weliswaar, maar hij wilde dan vooral zijn kennis inzetten om de subtiliteit van een goede roman te combineren met muziek. Nog niet bepaald een rock ‘n’ roll animal. Hij kwam terecht als tekstdichter bij het kleine Pickwick Records, waar hij genoodzaakt was zijn toekomstige imago als podiumbeest netjes binnen te houden, als hij zich al bewust was van het bestaan ervan. Zijn werkzaamheden leken dan meer op het uitlaten van een innerlijke literaire poedel. Na een jaar schrijven wist hij beide aspecten van zijn karakter dan eindelijk te verenigen in het slimme, experimentele rocknummer ‘The Ostrich’. Een parodie op de op dat moment populaire dansliedjes, met nooit te vergeten zinnen als “put your head on the floor and have somebody step on it.”

De speciale stemming

‘The Ostrich’ was niet alleen slim vanwege Reeds kwaliteiten als tekstschrijver. Muzikaal presteerde de jongeman in deze prille fase van zijn leven al iets wat nog nooit vertoond was: hij verzon een compleet nieuwe manier om zijn gitaar te stemmen. De gevonden combinatie van tonen blonk niet uit in diversiteit, maar toch was de manier waarop hij het aanvankelijk verzon en uiteindelijk inzette briljant. Het resultaat: alle snaren gestemd in dezelfde toon. So crazy it just might work. En daar zat Reed dan, met een gitaar waarvan alle snaren in D stonden. De ostrich tuning was geboren.

Zo dus. Op http://en.wikipedia.org/wiki/Ostrich_guitar een behulpzamere en minder flauwe illustratie

Pickwick Records zag wel wat in het struisvogelliedje en sprokkelde een band bij elkaar om Reed te begeleiden. Ze noemden zich The Primitives. Onder de bandleden bevond zich ene John Cale uit Wales, die naar New York was gekomen om daar zijn klassieke muziekscholing voort te zetten. De twee lagen muzikaal mijlenver uit elkaar, maar hadden een wederzijdse interesse die sterk genoeg was om de rest van de Primitives te dumpen en samen een nieuwe band te beginnen: The Velvet Underground. De rest is geschiedenis. Hoewel…  Niet iedere Velvet Underground-fan zal weten dat de ostrich tuning ook in deze band een belangrijke rol speelde. Het is een typisch geluid dat deze gitaarstemming met zich meebrengt. Dat merk je het duidelijkst wanneer je op een aantal snaren een melodie speelt, terwijl je de overige snaren gewoon lekker los door laat rinkelen. Zo ontsnapt het nummer nooit aan die kenmerkende D-toon die onder iedere riedel wel ergens te ontwaren is, in welke octaaf dan ook. Luister bijvoorbeeld naar ‘All Tomorrows Parties’ van de legendarische debuutplaat die The Velvet Underground samen met de lieftallige (hoewel) Nico maakte. In de intro hoor je heel duidelijk dat alle snaren dezelfde noot spelen. Als je je goed concentreert op die noot, hoor je hem vervolgens onder ieder akkoord in het nummer wel ergens opduiken:

The Velvet Underground – All Tomorrow's Parties

We ontdekken de ostrich tuning op dezelfde plaat nog een keer, op het hypnotiserende ‘Venus in Furs’. Minder op de voorgrond, dankzij de muur van vage geluiden die John Cale op je afslingert, maar geen excuus is te slecht om dit weergaloze liedje regelmatig van stal te halen:

velvet underground – venus in furs

Andere artiesten

In zekere zin kun je zeggen dat Lou Reed zijn carrière te danken heeft aan zijn grote ontdekking, dat het hem verzekerde van een plekje in de rockgeschiedenis. Het bracht hem zijn eerste hit, het bracht hem John Cale, en het bracht hem twee hoekstenen in The Velvet Undergrounds belangrijkste werk. Na de opnamen van hun debuut hebben Cale en Reed deze typische gitaarstemming echter ondankbaar gelaten voor wat ‘ie is. Naar het schijnt gebruikte Lou het foefje het liefst op een gitaar zonder fretten, zodat alle regels van het spelen losgelaten kunnen worden en je traploos kunt variëren op de alsmaar doorklinkende basistoon. Maar helaas, de heren waren de studio nog niet uit of Reeds fretloze gitaar werd gestolen. Geen struisvogelliedjes meer. Gelukkig stopte het niet bij deze pionier. Hoewel niet iedereen zich even netjes aan de D-toon hield, hebben door de jaren heen toch verschillende gitaristen zich laten verleiden om alle snaren van hun instrument in dezelfde noot te stemmen:

‘Mind Riot’ van Soundgarden (gestemd in E-E-E-E-E-E)

Soundgarden – Mind Riot [Studio Version]

‘42’ van Colplay (gestemd in F-F-F-F-F-F)

Helaas slechts één weggemoffelde gitaar:

‘Chamber of Commerce’ van Ostrich Tuning (gestemd in D-D-D-D-D-D)

En tot slot het ultieme eerbetoon: dit stel knapen is zo in de ban van de ostrich tuning, dat ze hun band er naar hebben vernoemd en nooit in normale stemming spelen:

Ostrich Tuning Chamber of Commerce

Tags: , , , , , , , , , , , ,

-->