nummer van 09/02/2012 door

‘Fortunate son’ van Creedence Clearwater Revival

Tour of Duty doorstaat de tand des tijds niet

Tour of Duty heeft me voor een deel muzikaal gevormd. Behalve dat ik zo rond mijn tiende levensjaar wekelijks al “VC”-schreeuwend door het bos rende met in mijn handen een zelfgemaakt M16, deelden mijn vriendjes en ik in de kosten om de soundtrack van de toen populaire tv-serie te lenen bij de bibliotheek. De cd ging wekenlang van hand tot hand en met wat hulp van onze vaders had uiteindelijk iedereen een BASF-60 of TDK-90 met daarop alle liedjes. Theme song ‘Paint it black’ klonk nimmer spannender dan toen, terwijl ik met cola en chips klaar zat voor de tv. Hoogtepunt van de intro was voor mij altijd het schieten dat begon terwijl Charlie Watts met een paar ferme drumslagen het nummer opengooide. ‘We gotta get out of this place’ van The Animals, nog zo’n hit. Wellicht de songtitel die het meest van toepassing was op wat die Amerikaanse soldaten dachten terwijl ze door de jungle kropen.

En dan met een potlood steeds de tape terugspoelen om batterijen uit te sparen van je walkman.

Weinig met oorlog te maken

Opvallend is dat Creedence Clearwater Revival op geen van de originele soundtracks is terug te horen. ‘Have you ever seen the rain’ zit bijvoorbeeld in de serie (tweede seizoen, episode 8). Het nummer klinkt terwijl we sergeant Zeke zien die een stervende vriend draagt. Hij is op weg door het olifantengras naar de landingsplaats voor de helikopter. Daarnaast is Creedence een van de bekendste bands uit een tijd die getekend wordt door een verscheurd Amerika; steeds meer mensen spraken zich uit tegen de Vietnamoorlog, steeds vaker werden demonstraties hard neergeslagen.

Wat die liedjes met de oorlog te maken hadden, wist ik niet. Ik vroeg het aan mijn vader die in zijn jonge jaren menig avondje had zitten zuipen en blowen met op de achtergrond de artiesten waarvoor ik een belangstelling ontwikkelde. Hij kende de bands en hij kende Engels. “Ja”, zei hij. “Het zijn liedjes uit de tijd dat die oorlog werd gevoerd en veel soldaten luisterden naar die muziek.” En terwijl we samen de tekst van ‘Paint it black’ ontleedden, kwam ik er achter dat het liedje inderdaad weinig met oorlog van doen had.

Onfortuinlijk

In tegenstelling tot de al genoemde liedjes, heeft ‘Fortunate son’ van Creedence wél te maken met de oorlog. Zanger John Fogerty liet zich voor het nummer inspireren door de kleinzoon van voormalig president Eisenhower, die in de jaren zestig een relatie had met de dochter van president Nixon. Verdomme, dacht Fogerty, die kleinzoon hoeft in tegenstelling tot de minder gelukkige zonen van Amerika nooit zijn handen vuil te maken in een smerige oorlog ergens ver weg. Alleen maar omdat hij invloedrijke (groot)ouders heeft. Zo legde Fogerty in 1979 tegen Rolling Stone de inspiratie voor het nummer uit. Zelf vervulde hij halverwege de jaren zestig zijn dienstplicht, maar hoefde niet naar Vietnam.

Los van de inhoud is het ook nog eens een van de meest opzwepende rocknummers die ik ken. In het kort: drummer Doug ‘Cosmo’ Clifford trapt af met een simpele drumbeat. Fogerty vergezelt hem even daarna met een ontzettend herkenbare riff. Dan begint hij te zingen met een al door het lange opnemen van andere nummers, kapot geschreeuwde stem. En dat gaat dik twee minuten lang zo door. Vuist in de lucht en meeschreeuwen met het refrein: “It ain’t me!”

Creedence, met als tweede van links John Fogerty.

Hoewel er stevige kritiek was op de oorlog door Fogerty en een hoop van zijn tijdgenoten, is ‘Fortunate son’ niet per se een statement tegen de Vietnamoorlog. Het is eerder een statement tegen het grote verschil tussen de keuzevrijheid van de fortunate sons enerzijds, en de beperkte middelen van de unfortunate sons van Amerika anderzijds.

Niet mooier geworden

Een paar maanden geleden vroeg ik me ineens af wat ik nu, zo’n twintig jaar later, nog van Tour of Duty zou vinden. Op YouTube waren gelukkig (niet veel) afleveringen of delen daarvan te vinden. Nieuwsgierig drukte ik op play, maar de minuten daarna maakte zich een teleurstelling van me meester. De serie was er met de jaren niet mooier op geworden. Integendeel. Gelukkig kan ik dat niet zeggen van Creedence.

Tags: , , , , , , , , , ,

-->