nummer van 22/01/2012 door Karel Smouter

‘Borderline’ van Sufjan Stevens

Karel Smouter is hoofdredacteur van cv.koers, een journalistiek opinieblad over cultuur, politiek, geloof en samenleving. Vast onderdeel in cv.koers is het cultuurkatern, met beschouwende stukken over de levensbeschouwelijke kanten van film, kunst, muziek & literatuur. In de tijd die over is, schrijft hij met Remko den Boef aan zijn debuut over eendagsvliegen in de voetbalwereld. Meindert Talma maakt een album met liedjes bij de verhalen uit het boek. Boek en plaat moeten in mei 2012 het licht zien.

Borderline – rare Sufjan Stevens song

Net zestien was ik. Sweet sixteen. Door een verhuizing met mijn ouders was ik ineens van randje Gooi in hartje bible belt beland. Ede. De plaats die inwoner Hans Dorrestein ooit de volgende liedregels ontlokte: “Ik woon in Ede, boze droom. Het leven is er saai en sloom.”

In de jaren ervoor was ik gegrepen geraakt door de genres, die ik met mijn maten SPH was gaan noemen: ska, punk & hardcore. Het duurde dan ook niet lang of ik vond mijn weg naar de legendarische eerste Ede Zuigt!-avonden. Concerten waar local heroes Beans zich steevast in het voorprograma van hun muzikale helden lieten programmeren.

Domineeszoon

Maar hier was het ding: behalve puberale punker (die zich niet veel later tot de straight edge bekeerde) was ik domineeszoon. Ik wist niet beter of de oudste zonen in onze familie werden predikant. En nee, de lokale kerken spraken weinig tot de verbeelding in mijn puberale leventje, maar met de revolutie die een ongrijpbare dwarse rabbi uit Nazareth 2.000 jaar geleden in gang gezet had, had ik des te meer.

Spirit filled hardcore, ging het ons om. Snoeiharde hardcorepunk gedreven door de geest van Jezus Christus.

Peacedog Festival

Beide werelden kwamen samen toen ik met wat maten het Peacedog Festival op touw zette, begin 2000. De flyers van vrijwel al onze festivals en concerten zijn nog altijd te zien op www.peacedog.nl. Knotsgekke jaren waren het, waarin we bands van over de hele wereld naar de repetitieruimte van de lokale Harmonievereniging wisten te lokken. Bezoekers kampeerden bij een boer uit Bennekom en − geloof het of niet − er ontstond een ware scene van een paar honderd kids die elkaar troffen op concerten en een internetforum (zo 2001). Jongeren van christelijken huize, zeker, maar ook buitenstaanders uit de hele regio haakten aan.

Mijn kapitale programmeursfout

Vrees niet, ik kom straks zeker bij mijn Nummer van de dag uit. Maar eerst nog even een ontboezeming: dat ik uiteindelijk journalist werd en geen festivalprogrammeur gebleven ben, dat is voor alle partijen eigenlijk maar het beste.

Zoals ik ooit al eens bekende in muziekblad OOR, beging ik de kapitale fout door Sufjan Stevens naar Ede te halen, zonder hem te laten spelen. De toen nog geheel onbekende Stevens had net een themaplaat uit met liedjes over de Chinese dierenriem. Ik haalde het binnen via Napster: experimentele stuff, op het randje van avant-garde.

Stevens was mee als roadie met Unwed Sailor en Souljunk, twee andere bands die in 2001 ons festivalletje te Ede aandeden. De boeker belde een week voor het festival op. Of we niet een plaatsje voor een onbekende roadie vrij hadden. Hij vroeg maar 125 gulden. “Ik beloof je: die Stevens wordt een hele grote”, zei zijn boeker nog.

Lang verhaal kort: de line-up was overvol, het budget al ruim overschreden… We zegden Sufjan Stevens af.

In de jaren die volgden, groeide Stevens uit tot − aldus onder meer Paste Magazine − dé artiest van het afgelopen decennium. Een klein groepje liefhebbers zag hem eerst nog een intiem concert in de bovenzaal van Paradiso weggeven, maar toen hij rond het verschijnen van zijn doorbraakplaat Come On Feel The Illinoise een uitzinnige show in een uitverkochte grote zaal verzorgde, liep de hele Nederlandse popscene weg met die kleine, stille jongeman uit Brooklyn.

Borderline

Maar goed, ‘Borderline’ dus. Het nummer staat op geen enkele plaat van Stevens, maar het keert als toegift in de wat intiemere shows nog wel eens terug. Kenners koesteren het liedje als een ruwe parel in een verder inmiddels overbekend oeuvre.

Wat maakt het nummer zo goed? Liedjesdokters zullen de perfecte balans roemen tussen couplet, bridge en refrein. Het ongekend subtiele samenspel van Stevens’ hoge stemgeluid en het warme gitaartje eronder. De zinderende spanning die onder het verder vrij luchtig gezongen liedje verstopt zit. Mijn theorie over dit nummer is een stuk eenvoudiger. Het is een liedje om verliefd bij te zijn of van te worden. En is dat niet wat alle goede liedjes kenmerkt?

Toen ik ‘Borderline’ leerde kennen, had ik de crush van mijn leven. Er waren – serieus – avonden dat we niks anders deden dan op een matrasje naar elkaar staren, terwijl dit liedje op repeat stond. Cheesy, zeker, maar herinneringen om niettemin nooit te vergeten.

“It feels like I’m going to lose my mind”, bezweert Stevens op het eind. En dat is inderdaad precies wat het liedje − net als verliefdheid − met je doet. Je verliest jezelf en je gaat epische dingen ondernemen, zoals verloven en later zelfs trouwen.

De tweede programmeerfout

Toen we daadwerkelijk gingen trouwen, was het dan ook duidelijk dat we met ‘Borderline’ onze entree zouden maken in het gemeentehuis. Maar daar ging het voor de tweede keer fout met het programmeren van Sufjan Stevens. De ceremoniemeester kon het obscure nummer nergens vinden en koos voor een andere track. Maar door dit liedje uit de obscuriteit te tillen maak ik mijn kapitale programmeursfouten misschien nog een beetje goed. En, warempel: het is vandaag op de kop af 4 á 5 jaar geleden dat ik met de liefde van mijn leven trouwde. En wat zingt Stevens?

Four or five years ago
I wouldn’t believe it
I wouldn’t receive it.
(…)
Oh, there is a house
A wonderful lover
A satisfied hole

Een liedje om verliefd van te worden. En om vervolgens zoiets dwaas als een huwelijk mee te beginnen. Niet heel erg ska, punk of hardcore, ik weet het. Maar waarom die kunstmatige grens tussen jezelf en je gevoelens in stand houden, lijkt Stevens in het nummer te zeggen? “Don’t put up your borderline”. De liefde zal je belonen.

Tags: , , , , , , , ,

-->