nummer van 05/11/2011 door

‘Human Behavior’ van Björk

Van welke planeet komt zij? Kies zelf.

Björk – Human Behavior (Official Music Video)

Het was best een dappere zet van Björk om haar eerse solo-album Debut te openen met de single ‘Human Behavior’ − een liedje over ‘de mens’, wij vreemde wezens met ons gekke gedrag. Het nummer werd ook nog eens een grote hit, waardoor iedereen steeds als de radio aanging weer geconfronteerd werd met zijn eigen nare en zwakke karaktertrekken, dik onderstreept. Moesten wij niet ook vooral Björks cd kopen? Wat was dit voor rare verkooptruc? Wie was zij überhaupt om van een afstand naar ons te kijken en met haar vinger naar ons te wijzen?

Jong geleerd

Björk is altijd een excentrieke persoonlijkheid geweest in de muziekindustrie en was daarmee misschien ook geen verkeerde om een kritische toon aan te slaan. Al met Debut liet ze zien dat ze zich niet zou conformeren tot de norm. Daar was haar muzikale achtergrond misschien ook te divers voor; van IJslandse liedjes tot punk en dance, het repertoire is breed. En niet alleen breed, Björk had ook de bagage van jarenlange ervaring. Al op haar tiende bereikte een van haar liedjes de nummer 1 positie in de IJslandse hitlijsten. Het liedje ‘I love to love‘, dat het meisje ooit zong tijdens een radio-themaweek op school, viel toevallig in de handen van het label Falkann. Deze wilde meteen een cd met de jonge Björk opnemen. Grote hit.

De ijsberg

Een stem als die van Björk komt niet vaak voor en Falkanns enthousiasme is zeker goed te begrijpen: Björk bezit zonder twijfel één van de meest kenmerkende stemmen van deze tijd. Het enorme bereik van de robusto soprano (een term die voor zichzelf spreekt) kan met een ongelofelijke techniek van zoet meisjesachtig (denk aan “It’s all so quiet…shhhhhh…shhhhh…“) naar dwingend en luid buigen, zoals wanneer Björk  hoge uitschieters met een oerkracht uit haar onderbuik laat komen (2:32!). Bono vergeleek Björks stem met de top van een ijsberg. Een lyrische en abstracte vergelijking, maar ook een heel mooi compliment. [1]

Björk: twee in één

‘Human Behavior’ is met zijn aanstekelijke, voortstuwende ritme en mysterieuze gebrom (en natuurlijk ook Björks vocalen) makkelijk om van te houden, maar niet alles op Debut is even goed verteerbaar: de superkitsch jaren ’90 beats van ‘Crying’ en ‘Violently Happy’ klinken hopeloos gedateerd en kunnen het luisteren van Debut in zijn geheel moeilijk maken. Het lieflijke ‘Venus As a Boy’ laat zien hoe Björk, heel naturel, een ei bakt voor haar liefde, terwijl ‘There’s More To Life Than This’ weer beelden oproept van 2 Unlimited en synthetische house. Waarom die kloof? Kon Björk niet kiezen?

Zoveel fijne, maar ook zoveel tenenkrommende geluiden op één plaat; het is een dubbelzinnigheid die Björk vaak heeft gekenmerkt en waarschijnlijk altijd zal blijven achtervolgen. Net als dat haar exotische schoonheid door de een wordt bejubeld maar door de ander wordt genegeerd, en hetzelfde te zeggen is over haar stem en muziek. Toch bezit Björk de kwaliteit alles wat ze maakt, zonder excuses,  deel uit te laten maken van haar unieke totaalpakket, omdat ze altijd vooral dat lijkt te doen wat haar eigen instincten goedkeuren. Daar zitten eigenaardige dingen tussen (een zwaan als jurk dragen), maar ook mooie. Je kunt haar én fantastisch vinden én soms een beetje raar – je hoeft niet te kiezen.[2] Misschien is Björk wel buitenaards en probeerde ze ons dat in ‘Human Behavior’ te vertellen.

  1. [1]Voor wie geïnteresseerd is in wat technische informatie over Björks bereik, klik hier.
  2. [2]Als Björk de zangeres niets voor je doet, kun je ook naar Björk de actrice kijken in Lars von Triers Dancer in the Dark.

Tags: , , ,

-->