nummer van 13/10/2011 door

‘Una furtiva lagrima’ van Enrico Caruso

Laat die traantjes maar rollen

una furtiva lacrima- enrico caruso

De stem van de Italiaanse operazanger Enrico Caruso (1873 – 1921) gaat door merg en been. Zijn vaak lange trillers maken het stukje tekst dat hij zingt zó ontzettend spannend, dat je bijna van je stoel dondert. Zo ver zit je op het puntje. En dan net op tijd zet Caruso de volgende zin in. Weergaloos. Ik ken geen woord Italiaans maar geloof elke lettergreep die hij zingt. “Een verholen traan verscheen in haar ogen”, zingt hij in ‘Una furtiva lagrima’. Als je niet oplet en jezelf iets te veel mee laat voeren hierdoor, verschijnt die traan vanzelf.

Enrico Caruso

Enrico Caruso

‘Una furtiva lagrima’ (Een verholen traan) is een aria uit de opera L’elisir d’amore (Het liefdeselixer, 1832) van Gaetano Donizetti. Het verhaal gaat over de arme boer Nemorino die zijn hart heeft verpand aan de mooie Adina. In eerste instantie wil Adina trouwen met iemand anders, wat de arme boer tot waanzin drijft. Middels een heel speciaal liefdeselixer wil hij haar de zijne maken. Zijn enige troost is de traan in Adina’s ogen – de furtiva lagrima – die opwelt als ze hem bij een treffen negeert. Een teken van affectie, denkt de boer, het elixer lijkt te werken. De boer houdt hoop en uiteindelijk weet hij haar hart toch te winnen. Al die gevoelens van Nemorino, de wanhoop en de hoop, komen aan bod in de korte maar prachtige aria. Caruso vertolkt de verschillende emoties meesterlijk.

Wereldster

Enrico Caruso is én de allereerste wereldster, én de allereerste muzikant die meer dan een miljoen platen heeft verkocht. In 1907 maakt hij een 78-toerenplaat met daarop ‘Vesti la giubba’ uit de opera I Pagliacci. Daarvan worden 1,2 miljoen exemplaren verkocht. Een dikke miljoen platen! Meer dan honderd jaar geleden. Kun je je er iets bij voorstellen? Wat ik daar precies mee wil zeggen, weet ik niet, als het maar duidelijk is dat het er héél veel zijn. Daarna maakte hij nog veel meer opnames waarvan een groot deel te horen is op het Internet Archive. Caruso is nog lang niet vergeten.

Enrico Caruso – Vesti la giubba – 1902, 1904, 1907

Vorige week ging ik naar The Movies om de nieuwe Woody Allen, Midnight in Paris, te zien. Ik kijk elk jaar weer uit naar de nieuwe Allen. Soms valt de film tegen (You will meet a tall dark stranger), meestal is de film leuk (Crimes and misdemeanors) en soms erg goed, zoals Midnight in Paris of Matchpoint uit 2005.

Matchpoint

Tijdens het druilerige herfstweer van de afgelopen dagen zette ik Matchpoint weer eens op. In die film is een hoofdrol weggelegd voor Enrico Caruso. Toen ik de film voor het eerst zag in 2005 was dat ook de eerste keer dat ik Enrico Caruso’s muziek hoorde. Bijna de hele soundtrack bestaat uit vooroorlogse opnamen en al tijdens de opening credits is ‘Una furtiva lagrima’ te horen. Daarna komt de aria nog een paar keer terug om enkele dramatische momenten te benadrukken in de film.[1]

Toch is het geen dramatisch liedje met een vreselijk eind, zoals met het verhaal in de film wel het geval is. Integendeel. Lees de tekst maar eens:

Een verholen traan
verscheen in haar ogen
de feestelijke jeugd
lijkt me te benijden.
Wat zou ik me mogelijk nog meer kunnen wensen?
Wat zou ik me mogelijk nog meer kunnen wensen?
Zij houdt van me! Ja, zij houdt van me, ik zie het. Ik zie het.
Om haar heel even te horen
de slagen van haar hart!
Om bijna mijn zuchten te verwarren
met die van haar!
De slagen, de slagen van haar hart om die te horen,
om mijn zuchten te verwarren met die van haar…
Hemel! Ja, ik kan nu sterven!
Ik vraag niets meer, niets.
Oh, hemel! Ja, ik kan, ik kan nu sterven!
Ik vraag niets meer, niets.
Ja, ik kan sterven! Ja, ik kan sterven uit liefde. 

Zet het nummer trouwens nog eens aan en probeer de Italiaanse tekst mee te lezen, dat gaat vrij makkelijk:

Una furtiva lagrima
negli occhi suoi spuntò.
Quelle festose giovani
invidiar sembrò.
Che più cercando io vò?
Che più cercando io vò?
M’ama! Sì, m’ama, lo vedo. Lo vedo.Un solo istante i palpiti
del suo bel cor sentir!
I miei sospir, confondere
per poco a’ suoi sospir!
I palpiti, i palpiti sentir,
confondere i miei coi suoi sospir…
Cielo! Sì, può morir!
Di più non chiedo, non chiedo.
Ah, cielo! Sì, può! Sì, può morir!
Di più non chiedo, non chiedo.
Sì, può morir! Sì, può morir d’amor.

Ik had het ook al verklapt. Nemorino, de boer uit de opera, zingt over hoe blij hij is dat Adina van hem lijkt te houden. Dankzij dat speciale liefdeselixer? Nee, dat was gewoon wijn. De liefde van de arme boer voor de mooie Adina had helemaal geen speciaal toverdrankje nodig. Gewoon een zetje en wat geluk en vastberadenheid.

  1. [1]Woody Allen staat te boek als een groot jazzliefhebber. Hij heeft een eigen band, New Orleans Jazz Band, waarin hij klarinet speelt. In zijn films is muziek dan ook vaak érg aanwezig. In Midnight in Paris speelt de Amerikaanse zanger Cole Porter een grote rol.

Tags: , , , , , , , , , , , ,

-->