nummer van 15/08/2011 door

‘What’s going on’ van Marvin Gaye

Het gelijk van een eigenwijs genie – deel 2

Vorige week in Nummer van de dag

Marvin Gaye heeft zich opgemerkt tot prins van Motown. Norman Whitfield, rijzende ster onder de producers van het label, heeft ‘I heard it through the grapevine’met Gaye opgenomen, maar platenbaas Berry Gordy en zijn Quality Control Department vinden het nummer maar niks. Nadat Gladys Knight & The Pips een hit heeft met Grapevine, maakt Whitfield zich hard om de versie van Marvin Gaye toch uit te brengen op single. Dit gebeurt niet. Het nummer verschijnt wel op LP en wordt een monsterhit omdat DJ’s het nummer grijs draaien. Gordy moet zijn ongelijk toegeven en brengt ‘Grapevine’ op single uit.

Marvin Gaye – What's Going On (Greatest Hits – Live In Amsterdam)

De volgende stap

Marvin Gaye heeft zijn gram gehaald. Dat hij nu de best verkopende artiest op het label is, streelt het ego van de eigenwijze en ijdele zanger. De relatie met zwager Berry Gordy was sinds het huwelijk met diens oudste zus Anna steeds meer verzuurd en het succes van ‘Grapevine’ smaakt bitterzoet voor Gordy. Gaye daarentegen, geniet met volle teugen van zijn populariteit en snakt naar meer. Om dit te kunnen bereiken, moet hij de sterke hiërarchie van Motown zien te doorbreken. Het mag misschien verbazen, maar de artiesten staan laag op de bedrijfsladder. Gordy beschouwt hen als een gebruiksvoorwerp, als onderdeel van het product dat Motown maakt. Kijk maar naar het grote aantal nummers dat door verschillende Motownartiesten is opgenomen (zoals ‘I Heard It Through The Grapevine’). Het is een knip-en-plakwerk om de juiste delen (tekst, orkestratie, zang …) bij elkaar te krijgen om een optimaal resultaat te verkrijgen. Als Gaye meer controle over zijn werk wilt krijgen moet hij producer worden. Daar is de gedreven zanger van overtuigd. Gaye stort zich op het schrijven van songs. Samen met vrouw Anna en songwriter Elgie Stover pent hij het nummer ‘The Bells’ neer. Twee versies van Bobby Taylor & The Vancouvers en één van The Originals worden door Quality Control afgewezen. De Originals-versie verschijnt wel op de LP Green Grow The Lilacs onder een andere titel, ‘Baby, I’m For Real’. Tot groot jolijt van Marvin Gaye herhaalt de geschiedenis zich. Het Originals-nummer is mateloos populair bij DJ’s en komt, net zoals ‘Grapevine’, toch op single uit. Gaye heeft zijn eerste zit als producer op zak.

The Originals 1969 – "Baby I'm For Real" MOTOWN-123

Niet veel later krijgt hij een nummer in zijn handen gestopt van Four Tops-lid Renaldo “Obie” Benson. De Tops waren in San Francisco toen rellen los braken in de stad. Benson verbaasde zich over het geweld dat de politie gebruikte: “all the kids up there with the long hair and everything. The police was beatin’ on them, but they weren’t bothering anybody. I saw this, and started wondering what the fuck was going on.” Zijn mede-bandleden waren echter niet geïnteresseerd in het nummer omdat het een protestnummer was.[1] Benson laat het nummer aan Marvin Gaye horen en die heeft er wel oor naar. Tot verbazing van Benson wilt Gaye het nummer niet zelf zingen, maar het produceren voor The Originals. Maar zodra Benson het nummer op gitaar speelt met Marvin op zang , weet hij dat hij goud in handen heeft. Benson doet de zanger een voorstel: “I’ll give you a percentage of the tune if you sing it, but if you do it on anybody else, you can’t have none of it.” Ook Marvins vrouw is getuige van de magie en overtuigt haar man dat dit het perfecte nummer voor hem is. Wanneer Gaye uiteindelijk overtuigd is om het nummer zelf in te zingen, gaat hij er mee aan de slag. “We measured it for the suit and he tailored the hell out of it”, zei Obie Benson later.

Een razend enthousiaste Marvin belt Berry Gordy op. Wanneer Gordy te horen krijgt dat het om een protestnummer gaat, begint de platenbaas te steigeren. Hij vraagt Gaye waarom hij zijn carrière op het spel zet door afstand te nemen van zijn oeuvre en status als sekssymbool.[2] Gaye zet door en trekt Studio A in. Hij wilt afstand doen van de traditionele Motown sound en stelt zelf een band samen in plaats van gebruik te maken van de huisband. Ondanks, of misschien wel dankzij Gaye’s drang naar volledige controle, wordt ‘What’s going on’ gekenmerkt door twee toevalligheden tijdens de opnames van het nummer. De kenmerkende saxsolo aan het begin van het nummer is door toeval ontstaan. Wanneer saxofonist Eli Fontaine klaar zegt te zijn met zijn opwarming, krijgt hij van Gaye te horen dat hij al naar huis mag. Gaye heeft alles opgenomen en heeft gevonden wat hij nodig heeft. Een ander kenmerkend aspect van het nummer is de dubbele vocal track. De twee tracks worden per ongeluk samen afgespeeld en de zanger/producer besluit om het zo te houden. Het eindresultaat is verbluffend. Gaye is door het dolle heen. Ook de muzikanten weten dat ze iets uitzonderlijk hebben meegemaakt. Bassist James Jamerson vertelt zijn vrouw ’s avonds dat hij net een klassieker opgenomen heeft. Eén iemand is het hier echter niet mee eens… Berry Gordy. Hij noemt ‘What’s going on’ “the worst thing I’ve ever heard in my life.”

Het kan verkeren…

Marvin is furieus en stelt een ultimatum. Zolang ‘What’s going on’ niet op single wordt uitgebracht, weigert hij op te treden. Koppig en zelfingenomen als hij is, besluit Gaye zich op andere zaken te focussen. Hij wilt spelen voor de Detroit Lions, het plaatselijke American football team. Gaye, 31 jaar oud en graatmager, lijkt kansloos, maar de gedreven zanger zet zijn zinnen op het halen van het team. Marvin traint zich suf en doet dat niet zonder resultaat. Wanneer de voorbereidingen van het footballseizoen aanvatten, heeft hij zowaar het lichaam van een footballspeler. Het team haalt hij echter niet. Ongeacht zijn kwaliteiten, durft de manager van de Lions het niet aan om Detroits lievelingszoon voor de leeuwen te gooien.

Het grote gelijk van Gaye

Pech in het spel, geluk in de… muziek. Motowns onderdirecteur Barney Ales (die het label draaiende houdt wanneer Gordy is Californië is – iets wat vaak voor komt) vindt dat het tijd wordt voor een nieuwe single van Marvin Gaye. Maar er ligt maar één nummer op de planken… ‘What’s going on’. Ales stuurt de proefdruk naar Gordy in Californië, maar brengt de single al uit. Op de dag van de release heeft Ales een afspraak in Los Angeles met een razende Berry Gordy. Gelukkig voor Ales is de single al uitverkocht tegen de tijd dat zijn vliegtuig landt, en liggen er 100.000 herbestellingen te wachten. ‘What’s going on’ is een regelrechte hit.

Het verhaal stopt niet hier. De single is uit, maar de plaat is nog niet opgenomen. Dat verhaal moeten jullie zelf maar lezen. Ik zei het vorige week al: ik raad iedereen aan What’s Going On? van Ben Edmonds te lezen. Dan kunnen jullie er achter komen hoe Gaye zijn meesterwerk in maar dertig dagen schreef en opnam, en ook meer te weten komen over de moeilijke relaties die Gaye had met zijn vader, met Berry Gordy, met zijn vrouw, met de belastingsdienst. Het is een heerlijk boek en een aanrader voor elke muziekliefhebber.

  1. [1]Benson zag dit anders. Hij zei dat het een nummer over liefde en begrip is en dat hij enkel wilde weten wat er aan de hand was.
  2. [2]Berry Gordy wou niet dat Motown-artiesten zich in zouden laten met politiek. Het duurde tot in de jaren 70 vooraleer de eerste protestsongs van Motown uitgebracht werden. Gordy vond het ook vreselijk dat ‘Dancing in the street’ door de protestbewegingen als themalied gebruikt werd.

Tags: , , , ,

-->