nummer van 13/07/2011 door

‘Dark was the night’ van Blind Willie Johnson

Welk liedje wil jij het eerste horen?

Blind Willie Johnson – Dark was the night…

Met vrienden speel ik vaak het spel ‘Wat zou het laatste nummer zijn dat je ooit wilt horen?’ Het is een versie van het wat macabere ‘Welk liedje moet op je begrafenis gedraaid worden’, maar dan minder sinister en met ruimte voor een vrolijke wending. Mijn antwoorden zijn inmiddels minstens een miljoen keer veranderd. ‘Paradise City’ (Guns n’ Roses) heb ik wel eens gezegd, ‘All right now’ (Free) kwam ook een keer voorbij, de 8e symfonie van Dvorak (lekker lang én uiteraard heel mooi), of ‘Things to come’ (Dizzy Gillespie), een lekkere jazz-stamper om nog eens een keer flink te swingen. Het spelletje is op veel manieren te spelen. Maar wat ik mezelf, of iemand anders, nooit gevraagd heb is: ‘Welk liedje zou je als éérste willen horen?’

Een van de weinige foto's van Blind Willie Johnson

De bekende astronoom Carl Sagan, begin jaren ’70 betrokken bij een ruimteprogramma van NASA, vroeg zich dat wel af. In 1977 lanceerde NASA namelijk twee onbemande ruimtevaartuigen,  Voyager I en II (beide ruimteschepen zijn inmiddels buiten ons zonnestelsel). Allebei dragen ze een gouden plaat mee met daarop geluiden en beelden die het leven op Aarde weergeven. Voor wie is die plaat? Voor de aliens! Zo kunnen ze kennismaken met de Aarde als ze de gouden platen vinden – en er achter komen hoe ze die af moeten spelen. Gelukkig staan er daarom instructies gegraveerd in de platen. Behalve begroetingen in tal van talen en walvisgeluiden, staat er ook muziek op. En een van de allereerste liedjes die de aliens zullen horen is ‘Dark was the night (Cold was the ground)’ van blueszanger en -gitarist Blind Willie Johnson.

Geen woord

Blind Willie Johnson kwam in 1897 ter wereld in Brenham, Texas. Op zijn 7e raakte hij blind toen zijn stiefmoeder loog in zijn ogen gooide. Een vergeldingsactie, omdat Johnsons vader haar geslagen had. Als kleine jongen zong hij al op straathoeken om een paar kwartjes bij elkaar te schrapen voor zijn vader. Johnson – die zijn hele leven arm bleef ­– deed dat de rest van zijn leven in Beamont, Texas, waar hij woonde. Ook nadat hij bekend was geworden. Zijn huis in Beamont brandde in 1945 af, maar hij had geen geld om het te herbouwen. Hij bleef er wonen, sliep op stapels kranten of een natte matras, en stierf in hetzelfde jaar aan malaria. Het verhaal gaat dat zijn vrouw nog geprobeerd heeft hem naar een ziekenhuis te brengen, maar daar wilden ze geen zwarte man behandelen. [1]

Chris Thomas King speelt Johnson in de The Blues

‘Dark was the night’ uit 1927 is wellicht zijn bekendste liedje. Wat het nummer onder andere bijzonder maakt is dat het een heuse gospel is, maar er wordt geen woord in gezongen. Johnson speelt de gitaar en neuriet een melodie die in principe en masse mee geneuried kan worden. Samen zingen, zoals een goede gospel betaamt. Behalve dat het een van de eerste liedjes is die de aliens zullen horen, bereikte het ook op andere manieren een groot publiek. Zo werd het gebruikt in films zoals in Pasolini’s The Gospel According to St Matthew. Ry Cooder baseerde zelfs de soundtrack van Paris, Texas op het nummer. Daarnaast werd het dikwijls gecoverd, zoals door Fairport Convention of Kronos Quartet:

Kronos Quartet – Dark Was The Night – (9 of 31)

Blind Willie Johnson door illustrator en liefhebber R. Crumb (uit het boek Heroes of blues, jazz & country)

Blind

Blind Willie Johnson is niet de enige blinde bluesmuzikant uit die tijd. Ze zijn talrijk: Blind Blake (blind bij geboorte), Blind Lemon Jefferson (idem), Blind Gary Davis (slechtziend geboren en op jonge leeftijd blind geworden), Blind Willie McTell (aan een oog blind geboren, op jonge leeftijd helemaal blind). Daar moet een reden voor zijn. Een gangbare theorie is dat het voor blinde zwarte mannen extreem moeilijk was om werk te vinden in het door discriminatie en segregatie gedomineerde zuiden van de VS, waar de meeste van hen vandaan kwamen. Daarom zochten velen van hen hun heil in muziek, om zo op de hoeken van de straat wat geld te verdienen. Hun muziek maakte indruk, net zoals het imago dat er aan vasthing. Zoveel zelfs dat een blanke tijdgenoot, Eddie Lang, zich vanwege commerciële overwegingen om liet dopen tot Blind Willie Dunn.

Ik kan me helemaal niks voorstellen bij een stel aliens dat in de toekomst de Voyager ontdekt, de plaat er af schroeft, uitvindt hoe ze die moeten beluisteren, en een van de mooiste bluesliedjes ooit horen. Maar ik mag hopen dat ze het mooi vinden. Anders moeten ze maar ver weg blijven.

  1. [1]In de prachtige documentairereeks The Blues van Martin Scorsese wordt in een van de films, The soul of a man van de Duitse filmregisseur Wim Wenders, aandacht besteed aan Blind Willie Johnson.

Tags: , , , ,

-->