Nummer van de dag http://www.nummervandedag.nl Tue, 25 Aug 2015 07:45:35 +0000 nl-NL hourly 1 Nummer van de Dag 1500 http://www.nummervandedag.nl/post/5517720981/nummer-van-de-dag-1500/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720981/nummer-van-de-dag-1500/#comments Sun, 03 May 2015 09:33:35 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720981

Helaas, het is echt zo: na vier jaar zijn we klaar. Iedere dag schreven wij, Gijs, Arja, Johan, Martijn, Gabriela en Peter, over ons favoriete nummer (ooit). Om die uitspraak kracht bij te zetten, plaatsten we ze hier en bespraken we uitgebreid waarom. Hoe lang we het vol zouden houden? Een jaar misschien? Twee? Duizend dagen met duizend nummers? Vandaag zouden we bij de vijftienhonderdste uitkomen, een ongelooflijk getal waar we nooit over durfden te dromen.

Dat 1500ste liedje komt er niet. Het zou volledig tegen het idee van dit blog ingaan: dat je iedere dag wel een ander nummer als favoriet nummer ooit kunt bestempelen. Het laatste nummer, nota bene op zo’n rond getal als 1500, zou dan een soort Übernummer van de Dag zijn, en dat kunnen we de andere nummers natuurlijk niet aandoen.

Wél hebben we de afgelopen vier jaar 1499 ontzettend gave liedjes voor je uitgekozen. Liedjes die we bewonderden, bewierookten, overanalyseerden, binnenstebuiten keerden, en bovenal lief hebben gehad. We kregen een plek in de Top 10 van meest toonaangevende muzieksites door 3voor12. We hadden een wekelijkse Nummer van de Week-rubriek bij Fem Fataal op KX Radio. We vierden ons duizendste nummer met een mooi gastblog van Leo Blokhuis. En dat was maar één van de vele mooie gastblogs waar we elke zondag van mochten genieten: in totaal schreven 165 journalisten, muzikanten, schrijvers en muziekliefhebbers bij ons over hun favoriete muziek.

Maar na die 1499 mooie liedjes is het tijd voor nieuwe dingen. We laten een groot archief achter, dat vanaf vandaag helemaal doorzoekbaar en doorbladerbaar is. Als je vandaag opnieuw zou beginnen, zou je weer meer dan vier jaar vooruit kunnen en niet één keer hetzelfde liedje terughoren. We willen iedereen bedanken die een rol heeft gespeeld bij Nummer van de Dag: ex-redacteuren Kris en Ruben, al onze gastbloggers, onze huisvriend Guuz Hoogaerts, de webmensen bij Occhio en Buro RuSt, vrienden van wie we soms gouden tips binnenkregen, en vooral jullie: de lezers en luisteraars. Dankzij jullie hebben we meer dan vier jaar gedaan wat we het liefste doen: de allermooiste liedjes delen.

Veel dank, en nu snel naar het archief!

Gijs, Arja, Johan, Martijn, Gabriela en Peter

Het nvdd archief

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720981/nummer-van-de-dag-1500/feed/ 5
‘Girl From The North Country’ van Bob Dylan http://www.nummervandedag.nl/post/5517720858/girl-from-the-north-country-van-bob-dylan/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720858/girl-from-the-north-country-van-bob-dylan/#comments Sat, 02 May 2015 10:45:34 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720858 YouTube Video

If you’re traveling to the north country fair
Where the winds hit heavy on the borderline
Remember me to one who lives there
For she once was a true love of mine

Wie zo’n perfect couplet hoort, vier zinnen die met zo weinig woorden zoveel zeggen, zal er niet van opkijken dat er ruim drie eeuwen overheen zijn gegaan voordat het uiteindelijk deze vorm kreeg. Het eerste couplet van Bob Dylans ‘Girl From The North Country’ draagt een hele wereld met zich mee. En elke keer als ik er naar luister kan ik me niet herinneren ooit vier mooiere zinnen achter elkaar te hebben gehoord.

Om te beginnen is er dat magische noorden. Het geldt voor Nederland, Duitsland, Italië, voor heel Europa en ook voor Amerika: in het zuiden is het gezellig en temperamentvol, in het noorden is het meer behouden, nuchterder, kouder. Ook qua temperatuur. Het tempo van het noorden ligt anders, je neemt er de tijd voor. Wie wil feesten had de andere kant op moeten reizen, naar de carnaval in Brabant en Limburg, naar de Oktoberfesten in München of op vakantie naar de Spaanse zuidkust. Maar wie iets wezenlijkers in zichzelf wil ontdekken, gaat naar het noorden. Hoe dichterbij je komt, hoe minder mensen je per vierkante kilometer ontmoet. Iedere boom lijkt iets meer verdord dan de vorige, tot er helemaal geen bomen meer zijn, maar alleen maar kale vlaktes met af en toe een huis of een boerderij in de verte. Plat land, zonder obstakels. Een suizende leegte, schreef Gerard Reve in 1966. Where the winds hit heavy on the borderline, vond Bob Dylan al drie jaar eerder.

Drenthe, 1926

In die suizende leegte moet je van Dylan op zoek naar one who lives there. Misschien woont er maar één persoon en is de zoektocht niet moeilijk. Misschien moet je verder naar het noorden dan je dacht dat mogelijk was, over wadden, of via schiereilanden die maar via één smalle en gevaarlijke weg bereikbaar zijn. Of misschien moet je telkens kilometers afreizen naar de volgende boerderij, om daar met steeds iets minder hoop op de deur te bonzen. Maar eigenlijk heeft Bob het niet specifiek over een zoektocht, lijkt hij er zeker van dat je het meisje vanzelf wel tegenkomt. Je hebt geen verdere hints nodig. Geen naam, geen haarkleur, geen opvallende gezichtstrekjes. Als je haar ziet dan weet je wel wie ik bedoel. Ik stel me voor dat ze beeldschoon is, met de sneeuwwitte huid van een noorderling en ijzige, opengesperde ogen die je tegelijk beducht en nieuwsgierig aankijken. Ogen die ook niks weggeven behalve zo’n tegenstrijdige mix van emoties. Ogen waar je in wil springen en in wil rondzwemmen tot je de geheimen van al hun oevers hebt verkend.

Zo’n meisje moet het zijn, Bob is er nog steeds van onder de indruk, anders kreeg je deze opdracht niet. She once was a true love of mine.

Bob DylanMet de laatste twee zinnen kwam Dylan niet zelf. Voor de auteur van het wonderlijke remember me to one who lives there en het eindstatement for she once was a true love of mine, moeten we naar het Schotland van de vroege zeventiende eeuw, waar het liedje ‘The Elfin Knight’ mondeling werd doorgegeven. Van oor tot oor, van straat tot straat, dorp tot dorp en zelfs land tot land werd de tekst en melodie steeds verder verbasterd, kreeg iedere streek zijn eigen variant van het verhaal: een elf geeft een jonge vrouw een aantal onmogelijke taken die ze moet uitvoeren als ze niet zijn gedwongen minnaar wil worden. Een kledingstuk maken zonder naden, bijvoorbeeld:

For thou must shape a sark to me,
Without any cut or heme,” quoth he

Een eeuw later waren er zoveel vertakkingen van ‘The Elfin Knight’ dat er in veel versies helemaal geen elf meer voorkwam. Een populaire variant in Engeland werd ‘Scarborough Fair’, over een meisje in de noordelijke stad Scarborough, die van haar vroegere minnaar wederom een aantal onmogelijke opdrachten krijgt. Dit keer doet ze het niet om te ontsnappen aan een bezitterige elf, maar juist om weer een true love van haar ex te worden.

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Without any seam or needlework
Then she shall be a true love of mine

Maar opmerkelijker is dat het begin van het liedje is veranderd naar iets dat akelig veel op het eerste couplet van ‘Girl From The North Country’ lijkt:

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Remember me to the one who lives there
For once she was a true love of mine

Toen Dylan in december 1962 door Engeland reisde en veel lokale muzikanten ontmoette, leerde hij ‘Scarborough Fair’ van folkzanger Martin Carthy. Dylan reisde door, nam het liedje mee in zijn hoofd, en maakte uiteindelijk in de goede traditie van het oude liedje zijn eigen verbastering. De onhaalbare opdracht laat hij gelukkig achterwege; Dylan heeft het beter met het meisje voor.

If you go when the snowflakes storm
When the rivers freeze and summer ends
Please see if she has a coat so warm
To keep her from the howlin’ winds.

Bob Dylan en Suze Rotolo

Bob Dylan en Suze Rotolo

Zoals met zoveel Dylanliedjes is er een hoop discussie over welke true love hem uiteindelijk inspireerde. Ex-vriendinnetjes Echo Helstrom en Bonnie Beecher, of was het toch de Italiaanse Suze Rotolo, die hij vanuit Engeland ging opzoeken in haar thuisland om er achter te komen dat ze naar New York was verhuisd. De zoektocht naar Suze lijkt het meest op de onmogelijke zoektocht van de hoofdpersoon in ‘Girl From The North Country’, en als je bedenkt dat hij het liedje schreef tijdens zijn nutteloze verblijf in Italië, kun je je niet voorstellen dat er een andere muze in het spel is geweest.

Wat het ook was, Dylans redactie op het oude eerste couplet van ‘Scarborough Fair’ maakte het tot vier perfecte zinnen. Hoeveel mooier is het om een meisje te gaan zoeken in the north country dan in een plaats als Scarborough? De stad is even groot als Doetinchem, een setting die de hele zoektocht toch een stuk minder romantisch maakt. En dan is er die rare tweede zin, Parsley, sage, rosemary, and thyme, die werd verruild voor het poëtische where the wind hits heavy on the borderline. De totstandkoming van een volmaakt couplet duurt eeuwen, in dit geval letterlijk.

Zoals de tekst van ‘Girl From The North Country’ veel varianten heeft gekend, maakte Dylan ook telkens nieuwe muzikale uitvoeringen. Zo nam hij het nummer in 1969 opnieuw op als duet met Johnny Cash.

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720858/girl-from-the-north-country-van-bob-dylan/feed/ 1
‘Long Tall Sally’ van Little Richard http://www.nummervandedag.nl/post/5517720586/long-tall-sally-van-little-richard/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720586/long-tall-sally-van-little-richard/#comments Fri, 01 May 2015 04:35:52 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720586 YouTube Video

Seks! Met rode oortjes leg ik de autobiografie over Little Richard door Charles White weg. Bij het lezen van de biografie over Buddy Holly van Ellis Amburn, mijn favoriete muziekbiografie, kwamen de door drugs gevoede, seksuele escapades van Little Richard al even aan de orde. Buddy Holly’s deelname aan deze orgiën , die in detail wordt beschreven in het boek van White, wordt in het boek van Amburn van tafel geveegd. Door de openheid van Little Richard ga je je afvragen of hij überhaupt wel een reden heeft om te liegen. Hoe dan ook, de beste man heeft het er zelf in ieder geval flink van genomen.

Tutti Frutti

Little Richard scoorde al eerder een hit met ‘Tutti Frutti’. Ook bij dit nummer stond seks centraal. Tegenwoordig hoor je hem “Tutti Frutti, aw rooty” zingen maar de originele tekst zag er zo uit:

Tutti Frutti, good booty
If it don’t fit, don’t force it
You can grease it, make it easy

Hoewel we nu wel wat gewend zijn was het in het Amerika van 1955 uit den boze om een dergelijke tekst op de radio te laten horen. Desondanks werd de gekuiste versie alsnog een grote hit. En van de naam Tutti Frutti werd later nogmaals gebruik gemaakt toen de Duitse televisieomroep RTL Plus haar erotische spelshow deze naam meegaf. Het Nederlandse naaktmodel Monique Sluyter dankt haar carrière aan dit programma.

LittleRichard_GQ_1sep10_getty_b

Aunt Mary

Voor het nummer van de dag kunnen we bij hetzelfde onderwerp blijven. Ook ‘Long Tall Sally’ laat niets aan de verbeelding over. Oom John is een beetje uitgekeken op zijn Mary en zoekt het nu buiten de deur. Het idee had van Little Richard zelf kunnen komen. Het idee kwam echter van een meisje die aan een populaire, lokale dj had gevraagd of Little Richard een nummer kan maken van het verkreukelde papiertje waarop zij de volgende zinnen had geschreven:

Saw Uncle John with Long Tall Sally
They saw Aunt Mary comin’
So they ducked back in the alley.

In eerste instantie had Little Richard geen zin om er iets mee te doen. Maar het meisje en de dj bleven aandringen. Ze had namelijk een zieke tante Mary en met het geld wat ze ervoor zou krijgen, kon ze de ziekenhuiskosten betalen. Uiteindelijk ging Little Richard overstag en aan het werk met de muziek en de tekst. Vooral de muziek was erg belangrijk voor hem. Blanke sterren als Pat Boone oogstten grote successen met de hits van Little Richard en hij was nu van plan om iets te maken wat niet zo makkelijk kon worden gecoverd. Daarom is het nummer sneller en feller dan gebruikelijk was voor die tijd. Boone probeerde het nog wel maar zijn versie is maar slap.

Wieg

Maar door alleen maar in te zoomen op de diep religieuze, sexverslaafde drugs(groot)verbruiker die Little Richard wel degelijk was, doen we de grondlegger van een genre echt tekort. Hij wist als zwarte artiest een voornamelijk blank publiek aan zich te binden en stak zijn, voor de goegemeente afwijkende, seksuele geaardheid niet onder stoelen of banken. En hij stond aan de wieg van de rock ‘n roll in een tijd dat zijn generatiegenoten zich nog bezighielden met country en blues. En ach, dat hij het leven vierde met de wildste orgiën. Seks, drugs en rock ‘n roll. Toch?

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720586/long-tall-sally-van-little-richard/feed/ 1
‘Hey Ba-Ba-Re-Bop’ van Lionel Hampton And His Orchestra http://www.nummervandedag.nl/post/5517720348/he-ba-re-bop-van-lionel-hampton-and-his-orchestra/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720348/he-ba-re-bop-van-lionel-hampton-and-his-orchestra/#comments Thu, 30 Apr 2015 07:00:54 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720348 YouTube Video

In Berlijn en Hamburg wordt tijdens de oorlog in kleine kamertjes achter het café, op zolders en in geheime kelders gedanst op jazzmuziek. Hitler heeft de muziek verboden. “Gedegenereerde negermuziek”, noemen de Duitsers de wilde klanken die uit de stiekeme hoeken en gaten klinken. De jongeren – swing kids – willen zich niet in het keurslijf laten jagen en leren volksdansen op Duitse muziek. Nee. Ze willen tot diep in de nacht dansen op dezelfde muziek als hun leeftijdsgenoten in Amerika, in dezelfde kleren, met dezelfde maniertjes. “Swing Heil”, grappen ze soms. Word je gepakt tijdens zo’n dansnacht, dan ga je misschien naar het concentratiekamp. Levensgevaarlijk, dansen op de muziek die je zelf kiest. Maar ze doen het toch.

Prachtig stuk over de rellen nav. 'Rock Around The Clock'.

Prachtig stuk over de rellen nav. ‘Rock Around The Clock’.

Een paar jaar later. Jongeren over de hele wereld (ook in Apeldoorn en Leeuwarden) beginnen relletjes in scholen en discotheken na het horen en zien van Bill Haley’s ‘Rock Around The Clock’ (film én nummer). De eerste rockhit ooit hitst tieners op om soms op ruwe wijze de opgelegde moraal af te werpen. Iets kapot maken om jezelf te ontdekken, dat doet rock-‘n-roll met ze.

Opstand tegen Holland

Ook klassieke muziek zet aan tot rebellie. Tijdens de première van Stravinsky’s Le Sacre Du Printemps in het Parijs van 1913 zijn de meningen van de concertbezoekers over deze moderne muziek zo uiteenlopend dat voor- en tegenstanders met elkaar op de vuist gaan.

Bijna een eeuw eerder in Brussel (augustus 1830) raakt het publiek zo vervoerd door de uitvoering van Daniel Aubers opera La Muette De Portici, dat het de straat opgaat en de Belgische Revolutie afkondigt. Nog geen jaar later heeft België zich losgemaakt van Nederland en is het zelfstandig. Het verhaal van Aubers opera speelt zich af tegen de achtergrond van een Napolitaanse opstand tegen de Spanjaarden. Het moment waarop de vrijheidswens van de Belgen losbarst, is tijdens het duet ‘Amour Sacré De La Patrie’ (Heilige Liefde Voor Het Vaderland). Dat liedje komt aan bij de Belgen, waarop ze massaal naar buiten stromen en zich tegen overheidsgebouwen van de Hollanders keren. Ironisch; de uitvoering van de opera wordt gehouden ter ere van de 58e verjaardag van Koning der Nederlanden Willem I.

Gekke fans

Judas Priest en Ozzy Osbourne moeten zich in de rechtszaal (in verschillende zaken) verantwoorden voor de zelfmoord van fans. Die zouden door de muziek van hardrockers aangezet zijn tot hun daden. Door de tekst (Osbourne) of door een verborgen boodschap (Judas Priest) die je alleen kunt horen als je de plaat achterstevoren afspeelt.

En zo kan ik nog wel even doorgaan, met het opnoemen van liedjes en artiesten wiens muziek leidde tot ontregeling: van tientallen jongeren die de boel eens flink op stelten zetten tot een onafhankelijkheidsstrijd van een heel land. En dan hou ik de liedjes buiten beschouwing die juist het doel hebben om mensen op te hitsen.

Het ritme van sleur

Het is precies dat wat muziek moet doen: de boel ontregelen. Je krijgt zin om iemand op zijn bek te slaan, of je trekt je terug op je kamer met een mooie plaat. Soms vergeet je uit de tram te stappen terwijl je iPhone je nieuwe favoriete plaat afspeelt. Bij dat ene liefdesliedje besluit je toch dat je verliefd bent op het meisje dat je niet kunt krijgen. En dan weer eens lach je naar iedereen op straat, omdat je vrolijke muziek luistert als je op weg bent naar de supermarkt. Het ritme van de muziek ontregelt het ritme van de dagelijkse sleur.

Het Concertgebouwpubliek tijdens de show.

Het Concertgebouwpubliek tijdens de show.

Daarom is bijvoorbeeld een concert ook altijd zoveel leuker als er iets onverwachts gebeurt. En dan bedoel ik niet een of andere paljas met goed haar die plichtmatig zijn gitaar kapotslaat of in het publiek springt. Of die epische apotheose met veel mooie en bombastische melodieën, dik aangezette delaygitaren en emotioneel kijkende musici. Nee. Het zijn die avonden dat een Afrikaans bandje een hele bovenzaal van de Paradiso gevuld met witte schuchtere mensen hun schroom af laat werpen en laat dansen alsof ze nooit anders doen. Of dat je na een show realiseert dat je al een uur niet op je stomme telefoon hebt gekeken. En wanneer je ’s nachts na een optreden nog eens die nieuwe plaat luistert. Ik vind dat een van de fijnste dingen die er is, als muziek me uit mijn ritme haalt.

Een avondje Concertgebouw

Jazzmuzikant Lionel Hampton lukte het in 1956 om het Concertgebouwpubliek uit zijn ritme te halen. Concerten zijn in die tijd nog vaak een passief gebeuren. Het publiek luistert terwijl het in de stoel zit, het orkest staat stil op het podium en speelt muziek.

Maar die avond gaat het anders. Uit het politierapport van het bureau aan het Leidseplein in Amsterdam, 25 maart 1956:

De nodige agenten waren aanwezig en hielden het concert van Lionel Hampton en zijn orkest in het Concertgebouw in de gaten. Tijdens het laatste nummer (om kwart voor drie in de ochtend) werd de orde verstoord, omdat de band begon rond te lopen op het podium. Het publiek raakte zo enthousiast dat het opstond en naar voren liep. Toen de manager van het Concertgebouw het impresariaat van de band vroeg dit op te laten houden, maar de band gewoon bleef doorspelen, begeleidde de politie, met beleefde dwang, Lionel Hampton naar zijn kleedkamer. Hierna kalmeerde het publiek en vertrok het uiteindelijk zonder verdere problemen uit de concertzaal.

Hampton wordt afgevoerd door de Nederlandse politie.

Hampton wordt afgevoerd door de Nederlandse politie.

Een potje wilde jazz en enthousiaste liefhebbers die zich even volledig laten gaan, maar zich snel daarna weer plooien naar de wensen van de gezagsdragers. De aanwezigen hebben de nacht van hun leven en wat praten ze hier nog lang over na. Dit hadden ze niet verwacht, en daarom is het nog mooier.

Geen idee welk nummer Lionel Hampton speelt als hij het publiek uit zijn zetel laat opstaan die avond, maar het zal me niet verbazen als het ‘He Ba Re Bop’ is. Uit hetzelfde jaar, maar opgenomen in Parijs, met publiek dat meezingt en -danst met de band. Waarschijnlijk wordt Hampton dan vanaf minuut drie afgevoerd door de politie, met een brede glimlach op zijn gezicht. Dit had hij niet verwacht. Gehoopt misschien.

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720348/he-ba-re-bop-van-lionel-hampton-and-his-orchestra/feed/ 1
‘Grandma’s Hands’ van Bill Withers http://www.nummervandedag.nl/post/5517720343/grandmas-hands-van-bill-withers/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720343/grandmas-hands-van-bill-withers/#comments Wed, 29 Apr 2015 06:57:34 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720343 YouTube Video

De kans is groot dat Bill Withers voor specifieke momenten in je leven het perfecte liedje schreef: een liedje over de ondraaglijke afstand tussen jou en je geliefde (‘Ain’t No Sunshine’), over veel te dichtbij zijn (‘Use Me’), over zich klein voelen in de grote stad (‘Lonely Town, Lonely Street’), over zich vergeten voelen in de grote stad (‘Harlem’), over hoopvol zijn over de toekomst na moeilijke tijden (‘Just The Two Us’), optimistisch zijn over het leven in het algemeen (‘Lovely Day’) – en het lijstje gaat door. Al eerder schreven we op Nummer van de Dag over het vreemde feit dat Withers ondanks al deze meesterwerkjes toch vaak vergeten wordt en minder zichtbaar is dan andere soulgrootheden. Hoe is het mogelijk? Veruit de meeste mensen zullen ‘Ain’t No Sunshine’ kennen, maar Bill Withers’ naam daar niet meteen aan koppelen. Velen zullen de bekende loop-intro van Blackstreets ‘No Diggity’ meteen herkennen, maar niet weten dat het bekende “mmm-mmmm” hoort bij Withers’ ‘Grandma’s Hands’. Withers blijft kalm op de achtergrond en laat de muziek voor zich spreken, lijkt het.

Een specifieke aanleiding hoeft er wat mij betreft niet te zijn, maar het lijkt extra toepasselijk op dit blog weer op Withers terug te komen in de maand dat hij wordt ingehuldigd in de Rock’n Roll Hall of Fame. Ik vlieg voor de gelegenheid door zijn muzikale geschiedenis en leer dat ‘Ain’t No Sunshine’ zijn allereerste single was en dat hij er ook nog eens even op bleef zitten en een platencontract weigerde omdat hij de muziekindustrie vond stinken. Als platenbaas een liedje als ‘Ain’t No Sunshine’ door je vingers zien glijden, is iets waar je volgens mij je leven lang niet meer bovenop komt.

Zelf grijp ik altijd terug naar ‘Grandma’s Hands’, van de bekende ‘No Diggity’-sample. Het bekende “mmm-mmmm” in combinatie met die paar gitaarakkoorden, Withers’ voet die de down-beat aangeeft en die simpele hi-hat maken binnen tien miezerige seconden een geluid waar je je leven lang in zou kunnen zwemmen. Dan begint een lofzang voor een sterke vrouw in Withers’ leven. Zijn zang is ingetogen, maar met een bluesy intensiteit. De lage noten waar Withers in blijft hangen op de woorden “fast” (0:30), “understands” (1:02) en “boy” (1:34) zou ik zonder problemen sensueel noemen, maar omdat het nummer over zijn oma gaat, zal ik dat niet doen. In nog geen twee minuten is het dan gedaan. In de video bovenaan dit stuk kun je zien hoe Withers het nummer live speelt voor een publiek van de BBC in 1973. De stampende voet is er weer, die krakende, lange noten ook. We zien nu ook Withers’ ernstige frons en horen een kleine twist op de woorden “grandma’s hands” die net het verschil maken. Binnen twee minuten is het weer gedaan en zien we hoe Withers het applaus van het publiek kalm en haast plechtig in ontvangst neemt. Hij is met zijn hoofd misschien alweer bij het volgende nummer.

Wanneer ik over Bill Withers en zijn bescheiden houding praat, doe ik dat alsof ik hem ken en natuurlijk is dat niet waar. Maar ik kan het niet helpen allerlei dingen over hem te denken te weten als ik naar hem kijk, of zelfs als ik alleen al naar hem luister. Er schijnt een bescheidenheid in hem door die vertederend is, zo eenvoudig en vriendelijk als hij lijkt te zijn op deze oude video’s. Zo ongelofelijk getalenteerd en muzikaal en tegelijkertijd zo nederig. Het doet me denken aan artiesten als Jacques Brel die dingen zei als “Als ik talent had gehad, was ik geen zanger geworden” en daar tegenover types als Kanye West die verontwaardigd een podium op rennen als ze het niet eens zijn met een prijsuitreiking. Bill Withers zit daar, op een krukje, dat grote lichaam in een eenvoudig t-shirt en een spijkerbroek geperst, te zweten en te werken om zijn liedjes tot leven te laten komen.

Wie naar het hele concert kijkt (dertig minuten, hieronder), ziet dat het geheel flink geregisseerd is. Withers en zijn band spelen een nummer, dan leidt Withers het volgende nummer met een korte, anekdotische intro in, en dat zeven keer achter elkaar. Als Withers zich tijdens zo’n quasi-spontaan verhaal verspreekt, excuseert hij zich en begint hij gewoon opnieuw met vertellen. Heel soulful is dat strak geregisseerde niet, maar het zou volledig irrelevant zijn daar nog iets meer over te zeggen. Het punt is dat het niet uitmaakt, omdat Withers en zijn band vanaf iedere eerste noot van een nummer in dit concert echte muziek maken. Muziek waarin geen ego bestaat, muziek in zijn puurste, eerlijkste, en mooiste vorm. Meer dan dat kun je niet vragen.

YouTube Video

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720343/grandmas-hands-van-bill-withers/feed/ 0
‘Crash Diet’ van Guns N’ Roses http://www.nummervandedag.nl/post/5517720315/crash-diet-van-guns-n-roses/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720315/crash-diet-van-guns-n-roses/#comments Tue, 28 Apr 2015 05:00:38 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720315 YouTube Video

West Arkeen, een naam die elke Guns N’ Roses-fan wel eens is tegengekomen. Als de man aan wie het album Live Era: ’87-’93 werd opgedragen bijvoorbeeld, of tussen de credits van verschillende nummers op Appetite For Destruction en de beide Use Your Illusion-platen. ‘It’s So Easy’, ‘Yesterdays’, Bad Obsession’ en ‘The Garden’ dragen allemaal zijn naam, zowel wat betreft de compositie als sommige gitaarpartijen die je op de albums hoort. Zijn rol was zelfs zo groot dat hij werd gezien als het zesde lid van Guns N’ Roses, maar gek genoeg kreeg hij die lof maar zelden in de pers of bij het grote publiek.

Al ergens in 1985 komt West Arkeen in beeld bij Guns N’ Roses. De klassieke line-up die twee jaar later Appetite For Destruction op zou gaan nemen was net bij elkaar. De duizend mijl naar een optreden in Portland werden in die tijd nog liftend door de band afgelegd, dus de succesdagen lagen nog ver voor hen. Bassist Duff McKagan gaat na terugkomst van het liftavontuur samenwonen met een vriendinnetje en wordt bij het verhuizen geholpen door z’n nieuwe buurman, West Arkeen.

Guns N' Roses, ergens rond 1986.

Guns N’ Roses, ergens rond 1986.

Behalve hulpvaardig blijkt McKagans nieuwe buurman ook nog eens bijzonder muzikaal te zijn. Een waanzinnige gitarist, die een waardevolle sparringpartner zou worden om mee te jammen en bovendien tot nieuwe inzichten leidde. Zijn credit op ‘It’s So Easy’ is bijvoorbeeld grotendeels gebaseerd op het feit dat hij Duff eens uitlegde wat een open E-stemming was. De bassist had nog nooit van alternatieve stemmingen gehoord en deze nieuwe kijk op gitaarspelen vormde zijn inspiratie voor ‘It’s So Easy’.

Net als de jonge honden in Guns N’ Roses was Arkeen ook niet vies van feesten, alcohol en drugs, bij voorkeur in grote hoeveelheden. Hij paste dus perfect binnen de groep en werd al snel een goede vriend van de bandleden. In zijn biografie uit 2007 memoreert Slash zelfs aan hem als de enige echte vriend die de band ooit had en de enige die door de jaren heen steeds betrouwbaar bleek.

Dat West in al die tijd nooit zelf in de spotlight stond was ook vooral een eigen keuze. Hij vertrok in 1981 vanuit San Diego naar Los Angeles om het te gaan maken in de muziekindustrie, maar had niet per se de ambitie om dat in een band te gaan doen. Het werken op de achtergrond en het creatieve proces trokken hem veel meer. Bij Guns N’ Roses schoof hij zo uiteindelijk in de rol van een soort grote broer, aan wie de bandleden hun muzikale ideeën konden spiegelen. Zelfs Axl Rose, toch niet de meest tolerante op artistiek gebied, speelde z’n nummers graag voor aan Arkeen om zijn oordeel te horen.

West Arkeen

Hoe dicht hij op het vuur zat is ook te horen op de Rumbo Tapes, een bootleg met demo-opnames uit 1986. De blauwdruk voor wat later Appetite For Destruction zou worden is al duidelijk aanwezig, maar ook rudimentaire versies van ‘Don’t Cry’, ‘Yesterdays’ en ‘Back Off Bitch’ die op Use Your Illusion I en II terecht zouden komen. ‘Crash Diet’ is er ook op te vinden en een van de beste nummers die Guns N’ Roses nooit uit zou brengen. Natuurlijk, de geluidskwaliteit is niet al te best en qua structuur kan er ook nog wat aan gesleuteld worden. Maar toch, probeer je eens voor te stellen hoe dit geklonken zou hebben met een Use Your Illusion-productie. En waar Arkeen meestal op de achtergrond te vinden is, mag hij hier even helemaal los met een over the top solo van ongeveer anderhalve minuut.

Na jaren van songs schrijven voor anderen, besloot Arkeen in 1995 toch zijn eigen band op te richten. Onder de naam The Outpatience bracht de band een jaar later het debuutalbum Anxious Disease uit, waarop ook alle Guns N’ Roses leden (met uitzondering van Steven Adler) te horen waren. De plaat werd eerst in Japan uitgebracht en de band was op zoek naar een Amerikaans label toen op 30 mei 1997 het noodlot toesloeg. West Arkeen werd dood in zijn appartement gevonden, overleden aan een overdosis.

YouTube Video

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720315/crash-diet-van-guns-n-roses/feed/ 0
‘He Needs Me’ door Nina Simone http://www.nummervandedag.nl/post/5517720013/he-needs-me-door-nina-simone/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517720013/he-needs-me-door-nina-simone/#comments Mon, 27 Apr 2015 09:16:46 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517720013 YouTube Video

We liepen door een smal straatje. Misschien was het de Via Delle Belle Donne, maar het kan ook de Via di Capaccio zijn geweest. Weg van het rumoerige centrum van Florence waren we in ieder geval op een missie in de kleinste straatjes van de kunstenaarsstad: we zochten de geheime jazzclub waar ons in alle ernst over was verteld. Waar nooit toeristen kwamen omdat de club simpelweg onvindbaar was. “De ingang is een houten deur”, zei onze kennis en daar moesten we het mee doen. Naar een uithangbord zoeken of in de illusie verkeren dat de club zich via een kijkgat aan ons zou openbaren, had geen zin. Na drie keer kloppen zou een uitsmijter ons binnenlaten. Op hoeveel houten deuren we hebben gebonst weet ik niet, maar na uren dwalen stonden we ineens binnen.

Het voorste tafeltje in de verder stampvolle kelder was nog vrij. Op het moment dat er drank op onze tafel werd neergezet, begon het live jazztrio aan een nummer dat ik kende, maar niet gelijk kon plaatsen. Zachtjes neuriede ik mee: “I walk the floor and watch the door, and in between I drink…” ‘Black Coffee’! Als eerste opgenomen in 1949 door Sarah Vaughan. Al werd het nummer deze avond in de versie van Ella Fitzgerald gespeeld, wat ik pas bij thuiskomst in Nederland ontdekte. Ik was er verliefd op en schreef dat niet toe aan de context – de romantiek van de besloten jazzclub – maar aan Ella. Zij gaf het nummer de lading en omlijsting die het verdiende en ik kan tot op de dag van vandaag geen andere versie aanhoren zonder die gelijk met Ella te vergelijken.

YouTube Video

Ze zeggen wel eens over abstracte schilderijen, of over kunst in het algemeen, dat iedereen er iets anders in kan en, misschien nog wel belangrijker, mág zien. In de liedkunst is dat niet anders. Ik heb lange discussies gevoerd over de betekenis van een bepaald liedje en als mijn gesprekspartner en ik er uiteindelijk toch niet uitkwamen, besloten we: agree to disagree. Onze referentiekaders verschillen – even goede vrienden. Ook artiesten moeten behoorlijk van mening verschillen over hoe een nummer hoort te klinken – zowel tekstueel als muzikaal – anders hadden ze ons niet met zoveel covers opgescheept.

Nu vraag ik mij af hoe dat voor liedjesschrijvers is, wanneer zij, om wat voor reden ook, niet zelf hun eigen liedjes ten uitvoering brengen en moeten toezien hoe hun boodschap door de strot van een ander aan de wereld wordt gepresenteerd. Net als met het abstracte schilderij van de kunstenaar, komt er een moment dat het lied de publieke ruimte bereikt en onherroepelijk ten prooi valt aan de referentiekaders van andere mensen. Iedereen beziet het nummer vanuit zijn eigen emotionele bagage. Het originele verhaal of de intentie van de schrijver krijgt, tegen wil en dank, steeds weer een nieuwe betekenis.

Ik ben benieuwd naar welke versie Paul Francis Webster en Sonny Burke, respectievelijk de tekstschrijver en de componist van ‘Black Coffee’, liever luisterden: die van Sarah Vaughan (1949) of Ella Fitzgerald (1949). Of naar de interpretaties van Peggy Lee (1963) of de zwoele Julie London (1960). Want zo ging dat met goede jazzstandards: net als met klassieke muziek werden (en worden) ze continu geherinterpreteerd. Zoals je alleen fan kan zijn van hoe Maria Callas ‘Carmen’ zingt, verkiest de jazzliefhebber ook de ene versie met bijna religieuze toewijding boven de andere. Als het ‘My Funny Valentine’ betreft, heb ik bijvoorbeeld ruim genoeg aan Chet Baker. Ik heb moeite met zo’n beetje all uitvoeringen van ‘Strange Fruit’ die níet door Billie Holiday zijn gezongen.

YouTube Video

Ook bij Arthur Hamilton, wiens liedjes ook in de poezelige handjes kwamen van Julie London, Peggy Lee en Ella Fitzgerald, vraag ik me af welke versie hij daadwerkelijk eer vond doen aan de originele compositie. Arthur zat op dezelfde highschool als Jullie London – hij nam haar zelfs mee naar zijn senior prom. Toch duurde het jaren, Julie was inmiddels zes jaar getrouwd met acteur/regisseur Jack Webb, totdat ze elkaar begin jaren 50 weer tegenkwamen. Jack Webb was op dat moment bezig met Pete Kelly’s Blues, een film over Kansas City in the roaring twenties. Ella Fitzgerald werd gecast als Maggie Jackson: de zangeres van een speakeasy, een roemruchte plek waar tijdens de drooglegging illegaal alcohol werd geschonken. Webb wilde originele liedjes voor zijn film; zijn vrouw had wel een idee.

Julie herinnerde zich namelijk dat Arthur songwriter had willen worden en zocht hem op. Ze trof een man aan die zijn droom nog lang niet had waargemaakt. “I was writing [songs] on the backs of prescription blanks, working as a delivery boy for a prominent drugstore chain”, aldus Arthur decennia later over dat specifieke moment. Maar Arthur greep natuurlijk zijn kans en schreef drie liedjes voor de film. Twee haalden het. De derde, de door Ella Fitzgerald gezongen ‘Cry Me A River’, werd geschrapt. Onbegrijpelijk als je haar versie, uiteindelijk opgenomen voor studioalbum Clap Hands, Here Comes Charlie! in 1961, hoort. De opportunistische Julie London had het nummer toen al zelf uitbracht en had zichzelf dankzij een nieuwe uitvoering in de film The Girl Can’t Help It (1956) – met de bevallige Jayne Mansfield in de hoofdrol – verdienstelijk in de kijker gespeeld.

Hoewel de versie van Julie een mooie, onderkoelde versie neerzet die ook nu nog onweerstaanbaar blijft – op dezelfde manier waarop ook Lana Del Rey onweerstaanbaar kan zijn – is het niet deze versie, maar weer de cover van Ella die je echt weet te raken. Haar nuances, intonaties en de manier waarop ze de tekst interpreteert zijn niet te evenaren. Ze geeft het nummer een tweede laag; ze is inderdaad verdrietig, maar relativeert dat door te overdrijven. Jank maar, zingt ze cynisch, ik heb die tranen voor ons al lang geplengd:

If my pillow could talk, imagine what it would have said
Could it be a river of tears I cried in bed?
So you can cry me a river
Daddy, go ahead and cry that river
‘Cause I cried, how I cried a river over you
How I cried a river over you

YouTube Video

Naast ‘Cry Me A River’ schreef Hamilton ook ‘Sing A Rainbow’ en ‘He Needs Me’ voor Pete Kelly’s Blues. Vooral de laatste kent een uitvoering die alle andere overbodig maakt. Want net zoals Fitzgerald een extra laag aanbracht in ‘Black Coffee’ en ‘Cry Me A River’, komt ‘He Needs Me’ – in de film gezongen door de eendimensionale Peggy Lee – pas tot volledige wasdom dankzij Nina Simone.

Peggy Lee kreeg een Academy Award-nominatie voor haar bijrol in Jack Webbs film, maar blijft met haar interpretatie van ‘He Needs Me’ dusdanig aan de oppervlakte dat we er geen snars van geloven. Peggy’s versie is braaf waar hij sexy mag zijn. Olijk waar ze de tragiek van het leven had moeten bezingen. Alsof ze het niet begrijpt. Dat nodig zijn en nodig hebben geen frivole aangelegenheden zijn. Peggy zit op een roze wolk, lijkt er plezier in te scheppen dat iemand haar nodig heeft, dat ze voor iemand kan en mag zorgen. Als je niet beter weet, denk je dat dit een mooi liedje is en kan je daar prima mee leven.

Als je wel beter weet, luister je naar ‘He Needs Me’ van de hogepriesteres van de soul en luister je nog een keer, en nog een keer, totdat ook jij je afvraagt wat Nina Simone in godsnaam dacht toen ze het opnam, welk getormenteerd gevoel ze opriep om het nummer dat ze niet zelf schreef zó wrang en wonderschoon verdrietig te kunnen zingen. Hoe trots moet Hamilton wel niet zijn geweest op de manier waarop Nina zijn nummer recht aandeed? Uiterst beheerst en invoelend geeft Nina het nummer de lading en omlijsting die het verdient.

He needs me
I oughta leave him,
But he needs me
I know that I ain’t very bright
Just to tag along
Oh, but right or wrong
I’m his… And I’m here

Tot aan de laatste noot: de blue note der blue notes, die plots te denken geeft. Hoorden we vanaf het begin nu aarzeling en ironie in haar stem? Vindt ze het zwaar? Wil ze wel dat iemand haar nodig heeft? Voor Nina lijkt het welhaast een vloek, een last. Waar Peggy zich opwerpt als de natuurlijke mantelzorger die haar plek in zijn leven nauwelijks onderschat, is Nina niet bereid zomaar haar rol van afhankelijke, trotse vrouw op te geven. Ze lijkt voor het grootste dilemma van haar leven te staan en geeft met bedeesde stem toe dat niet alleen hij haar nodig heeft, maar zij, tot haar verbazing, ook hem. Schoorvoetend geeft ze zich over aan haar eigen verwarring, die wordt belichaamd door een nog lang nazingende laatste noot. Tot op de dag van vandaag kan ik geen nummer bedenken dat zo weergaloos mooi verwarrend eindigt.

Nina Simone

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517720013/he-needs-me-door-nina-simone/feed/ 0
‘There’s A Light’ van Shirley Ann Lee http://www.nummervandedag.nl/post/5517719878/theres-a-light-van-shirley-ann-lee/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517719878/theres-a-light-van-shirley-ann-lee/#comments Sun, 26 Apr 2015 08:57:50 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517719878 Guuz Hoogaerts kennen we van zijn fantastische zuchtmeisjesblog Filles Sourires, zijn werk als journalist en muziekkenner voor The Guardian, in tijdschriften (o.a. Esquire, VaraGids), op de radio (o.a. VPRO, NCRV) en op tv (TopPop3). En van zijn stukken voor Nummer van de Dag natuurlijk – vandaag schreef hij alweer zijn vijfde gastblog. Momenteel werkt Guuz aan de biografie van Mojo Concerts, de grootste concertorganisator van Nederland, als hij niet in een donker zaaltje of fraaie kerk met geloofsgenoten Mooie Muziek opzoekt.

YouTube Video

Op 2 april jongstleden, Witte Donderdag, ging ik ter kerke. Zo’n mooi witgeschilderd godshuis, bijna helemaal van hout. Met een hemelsblauw geschilderd plafond, een fraaie kansel met houtsnijwerk en een pijporgel achterin. Ongemakkelijke stoeltjes, geen houten bankjes.

Ik kwam er samen met geloofsgenoten. We beleden ons geloof in Mooie Muziek. Onze liefde voor Eerlijke Teksten, en onze hoop op Nog Meer Fraaie Liedjes. De pijlers van dit blog, zeg maar.

Foto: Marco Bakker

Foto: Marco Bakker

Voorgangers waren geen dominee’s of pastoors, maar vier lekenpriesters: Michelle David, Onno Smit, Paul Willemsen en Toon Oomen. Gevieren hebben ze een plaat gemaakt, The Gospel Sesions Volume 1. Ze maken ook samen muziek in Lefties Soul Connection en Beans & Fatback. Bands die aanwijsbaar de afgelopen eeuw aan populaire muziek onder de naald hebben gehad. Die, in geval van de Amerikaanse Michelle David, de historie van populaire muziek van kinds af aan kreeg ingeprent. “There were stories of me in diapers being forced (with love) to hit operatic notes in the pews”, schrijft ze in de liner notes van The Gospel Sessions, waarin ze ook de naam van haar eerste bandje noemt: The Missions of Love. David was toen 5 jaar oud.

The Gospel Sessions is een plaat waarop gospel, de basis van vrijwel alle popmuziek, “uit elkaar wordt gehaald”, zoals Onno Smit het hier zegt. Dit is geen Sister Act. Geen James Brown in The Blues Brothers. Geen additieven in de vorm van massale koren, juichende Hammonds en extatisch rinkelende tamboerijnen. David, bekend van het uitbundige trio Big, Black & Beautiful en nota bene door Henk van der Meijden naar Nederland gehaald voor een Motown musical, zong vrijwel alle liedjes zittend. Voorover gebogen. Alleen zo kon ze zich inhouden.

En zo blijven de gitaren van Smit en Willemsen en de beperkte percussie van Oomen helder, in balans met de vocalen. Hier is niemand dwingend, maar allemaal even bepalend.

Dat David wel gelovig is en de mannen niet, wringt nergens. “Gospel music has not been just a form of entertainment for me”, schrijft David in de liner notes. “It’s my comfort in knowing that I have God to lean on.” Als katholiek opgevoed Brabants jongetje kan ik me bij dat gevoel wel wat voorstellen. En helemaal nadat ik ooit in opperste verwarring een EO-Jongerendag verliet. Ik was daar voor een radioreportage. Ik studeerde, ik zag hooguit een kerk als ik er voorbijfietste op weg naar de kroeg. God, het geloof, het had geen betekenis voor me. Maar na een dag te zijn ondergedompeld in blij zingende christenen, na leeftijdgenoten te hebben gesproken die eruitzagen als ik, maar ook het Woord van God behoorlijk letterlijk namen en zich daar heel, heel gelukkig bij voelden, begon het bij mij te knagen.

Ik was niet zo gelukkig. Ik hing van de twijfel aan elkaar. Mijn kompas tolde. Deed ik het fout? Was het geloof de houvast waarnaar ik op zoek was?

Dat was het niet. Muziekbeleving bleek een veel betere houvast. Daarin kon ik mezelf net zo goed verliezen, daarin waren genoeg iconen om voorbeeld aan te nemen, daarin vond ik genoeg geloofsgenoten en bleek dat het samen meebrullen met, zeg, Melissa Etheridge (haar show in 1989 in Noorderligt Tilburg is een van de meest intense waar ik ooit bij was) minstens zo louterend was als het zingen van een psalm.

Shirley Ann LeeZo af en toe komt die Doe-ik-het-wel-goed-zonder-Jezus-twijfel toch naar boven. Als ik het levensverhaal van Shirley Ann Lee lees, bijvoorbeeld. Ze groeide arm op in Ohio, had “a disastrous marriage” en voelde ineens de drang om de Heer te prijzen met muziek. Via een radioprogramma en een handvol singles. Het Numero label stelde er een cd van samen. Er staan nummers op met overstuurde sitarbegeleiding, een gitarist die net iets achter de tel harkt en het geluidsspectrum ‘wiebelig’ noemen is als zeggen dat windkracht 11 een ‘stevig briesje’ is. Maar die stem. Die stem is rotsvast op koers. “I was blind but know I see, Jesus came and he rescued me”, zingt ze in ‘There is a Light’. Zelf had ze haar opnames nooit meer teruggehoord, totdat iemand van Numero ze haar kwam laten horen. Omdat Shirley geen cd-speler bezat, moest dat in de auto. Dat leverde deze kippenvel-video op:

YouTube Video

De manier waarop ze op het eind “Thank you” zegt, is wonderschoon.

Shirley Ann Lee‘There is a Light’ van Shirley staat ook op The Gospel Sessions. Songs of Light, het album van Shirley Ann Lee was namelijk het eureka-moment waar Onno Smit naar op zoek was. Hij wilde, als fervent rootsmuziek-liefhebber, graag ‘iets’ doen met gospel, maar had geen idee wat. Toen hij via via Songs of Light kreeg toegespeeld, wist hij het wel. Niks massaal, niet vol optuigen, nee, het moest basaal. Maar fier. En gezongen door iemand die, net als Shirley Ann, geen twijfel kende in haar geloofsbeleving.

Die Witte Donderdag, in het witgeschilderde kerkje in Schellingwoude, zag een volle kerk vier mensen geloofwaardig zingen over liefde en hoop. Na afloop was ik niet verward. Ik kende geen twijfel. Mijn oren waren verwend, mijn hart was verwarmd, mijn keel was schor (natúúrlijk zong ik mee) en ik voelde dat het goed was geweest. Heel goed. Mijn geloof is muziek. En dit was mijn gebed.

YouTube Video

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517719878/theres-a-light-van-shirley-ann-lee/feed/ 0
‘Johnny’ van Opticks http://www.nummervandedag.nl/post/5517719943/johnny-van-opticks/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517719943/johnny-van-opticks/#comments Sat, 25 Apr 2015 05:00:24 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517719943

Arme Johnny. Bezongen in verschrikkelijk veel liedjes, maar echt goed komt hij er eigenlijk nooit vanaf. Volgenz azlyrics zijn er meer dan duizend nummers met de naam Johnny in de titel, en in de meeste gevallen wordt Johnny ontslagen, komt hij op straat te staan, gaat hij uit wanhoop maar het leger in, maar het vaakst nog gaat hij gewoon dood. En dan negeren we nog even de ontelbare liedjes over Johnny-variaties, zoals Johnnie met ie ee, John, de anonieme dood gevonden John Doe, et cetera.

Hij heeft zijn naam ook niet mee. Wanneer je aan Google vraagt wie Johnny is, dan krijg je meteen de volgende twee verklaringen:

  1. Used as a name for an unknown man, often suggesting that he is unimportant or insignificant.
  2. A condom.

Uitgaande van die eerste verklaring zijn we eigenlijk allemaal Johnny’s, wij dappere ploeteraars die iedere dag maar doorgaan met een leven dat in het grote geheel vrijwel onopgemerkt zal blijven. Maar de Johnny’s uit al die liedjes lijken toch wel zoveel op elkaar, dat je het idee krijgt dat het gaat om één specifieke Johnny, een ultieme pechvogel die met ieder liedje dat over hem wordt geschreven weer een extra trauma opgedrongen krijgt om te verwerken.

Johnny als slappe zak

Joannie Sommers noemde hem in ‘Johnny Get Angry’ een slappe zak die nooit voor zichzelf opkomt. Want Joannie wil een echte man, eentje die haar van een stevig weerwoord voorziet als ze hem uitdaagt:

Every time you dance with me,
You let Freddy cut in constantly
When he does, you never speak
Must you always be so mean?

Oh Johnny get angry, Johnny get mad
Give me the biggest lecture that I ever had
I want a brave man, I want a cave man
Johnny show me that you care, really care for me
– ‘Johnny Get Angry’ van Joannie Sommers

Johnny als muzikant

Johnny is dan al geen held op de dansvloer; volgens Judie Garlands ‘Johnny One Note’ kan de arme schlemiel ook maar één noot zingen. Gelukkig neemt Chuck Berry het in ‘Johnny B. Goode’ voor hem op. Al kan hij niet zingen, Johnny is in ieder geval de beste gitarist die Berry ooit aan het werk heeft gezien. Helaas wordt dit compliment meteen weer ontkracht door het noemen van een paar mindere kwaliteiten: Johnny heeft nooit goed leren lezen of schrijven.

There stood a log cabin made of earth and wood
Where lived a country boy named Johnny B. Goode
Who never ever learned to read or write so well
But he could play the guitar just like a ringing a bell
– ‘Johnny B. Goode’ van Chuck Berry

YouTube Video

Johnny als harde werker

Dat Johnny als analfabeet door het leven moest, onderschrijft Don Henley met zijn hopeloos ouderwetse synthpopsong ‘Johnny Can’t Read’. Toch is Johnny een harde. Hij krijgt een baan in de fabriek en groeit uit tot de man die Joannie Sommers ooit van hem hoopte te maken. ‘You Can’t Keep Johnny Down’, vinden They Might Be Giants. Helaas keert het tij weer wanneer Neil Young met het lot van onze anti-held aan de slag gaat. In ‘Johnny Magic’ wordt Johnny ontslagen, ondanks zijn bijna legendarische reputatie in de staalfabriek. Ook in Bruce Springsteens ‘Johnny 99′ komt de arme drommel ineens zonder baan te zitten, waarna hij een cruciale beslissing neemt die in nog veel liedjes bezongen zal worden: in een kwade dronk laat hij het rechte pad achter zich en koopt een geweer.

Well they closed down the auto plant in Mahwah late that month
Ralph went out lookin’ for a job but he couldn’t find none
He came home too drunk from mixin’ tanqueray and wine
He got a gun shot a night clerk now they call ‘m Johnny 99
– ‘Johnny 99′ van Bruce Springsteen

YouTube Video

Johnny koopt een geweer

‘Johnny’s Got A Boom Boom’ zingt ook Imelda May, al heeft zij het wat beter met de man voor: de boom boom staat voor een drumstel waarmee Johnny het hart van de zangeres op hol laat slaan. Helaas valt haar interpretatie in het niet bij de talloze versies van het verhaal waarin Johnny wel degelijk een geweer koopt; zo laat folkzanger Tom Paxton er geen twijfel over bestaan met ‘Johnny Got A Gun’. Vanaf hier is het bergafwaarts. In ‘Johnny Don’t Do It’ proberen de mannen van 10CC zijn flirts met het criminele circuit nog tegen te houden. Maar Donovans ‘Johnny Tuff’ staat hij al bekend als straatvechter, in Rancids ‘The Ballad Of Jimmy And Johnny’ als gevreesde skinhead, in Sheena Eastons ‘Johnny’ als hosselaar, in ‘Johnny Ryall’ van de Beastie Boys als zwerver, in Black Sabbaths ‘Johnny Blade’ als messentrekker, in D.I.‘s ‘Johnny’s Gotta Problem’ als junk. Veel van deze liedjes tonen nog een soort bewondering voor Johnny, zien vooral de legendarische en gevreesde straatrat, en zijn blind voor de tragedie. Zo niet The Slickers met hun ‘Johnny Too Bad’, die de vicieuze cirkel waarin onze protagonist in terecht is gekomen boven alles betreuren.

Walking down the road
With your pistol in your waist,
Johnny you’re too bad.
Walking down the road
With your ratchet in your waist,
Johnny you’re too bad.

You’re just robbing and you’re stabbing and you’re looting and you’re shooting
Now you’re too bad.
You’re just robbing and you’re stabbing and you’re looting and you’re shooting
Now you’re too bad.
– ‘Johnny Too Bad’ van The Slickers

YouTube Video

Johnny gaat dood

De meeste liedjes hebben dezelfde afloop: Johnny houdt het leventje als kleine crimineel niet lang vol en wordt vroeg of laat doodgeschoten. Door de politie, door een rivaal, door een goede vriend. Wiley heeft geen medelijden met hem: ‘Johnny Was A Bad Boy’. Maar Bob Marley weet net als zijn reggae-collega’s van The Slickers dat het anders had kunnen aflopen, dat Johnny deze afloop eigenlijk niet verdiende. ‘Johnny Was A Good Man’, klaagt hij in één van zijn beste tracks. Wat fijn dat de rastafari’s in ieder geval nog mededogen tonen voor de pechvogel.

Woman hold her head and cry,
‘Cause her son had been shot down in the street and died
From a stray bullet.
(…)
She cried: Ah-um, I – I know!
“Johnny was a good man,” I – I know! (never did a thing wrong)
– ‘Johnny Was’ van Bob Marley

YouTube Video

Johnny wordt soldaat

De verhaallijn waarin Johnny na de aankoop van zijn geweer het slechte pad op gaat en uiteindelijk de dood vindt, is gelukkig niet de enige variant. In veel liedjes heeft hij een nobeler plan, zet hij zijn strijdlustigheid in voor zijn vaderland. Johnny gaat het leger in, als we de oude Engelse traditional ‘Johnny Has Gone For A Soldier‘ mogen geloven. En dat geloven we graag, want we gunnen hem een beter lot, al weten we stiekem dat we onszelf waarschijnlijk valse hoop geven.

Volgens Richie Havens doet hij het in ‘Handsome Johnny’ best goed als soldaat, volgens ‘Johnny’s Gone In The War’ van Country Joe & The Fish valt dat wel weer mee. Peter, Paul & Mary zingen in ‘Cruel War’ dat Johnny sneuvelt op het slagveld. Maar zoals Imelda May’s interpretatie van Johnny’s boom boom door veel andere liedjes werd weggestemd, zijn gelukkig de meeste muzikanten het erover eens dat de soldaat wel degelijk heelhuids terugkomt van de oorlog. Zo zien we het graag. In ‘English Civil War’ van The Clash komt Johnny marcherend thuis, opgeheven hoofd en al. Steve Earle voegt daar in ‘Johnny Come Lately’ zelfs nog een paar eremedailles aan toe:

But when Johnny come lately, comes marching home
With a chest full of medals and a G.I. loan
They’ll be waitin’ at the station down in San Antone
When Johnny comes marching home

– ‘Johnny Come Lately’ van Steve Earle

YouTube Video

Johnny komt thuis. Maar wat nu?

Ondanks het optimisme van Steve Earle en The Clash, moet het verhaal van Johnny een tragedie zijn. Volgens Alice Cooper wordt ‘Jackknife Johnny’ als veteraan slecht door de overheid behandeld en eindigt hij toch weer op straat. Vandaag weet de Nederlandse band Opticks met hun ‘Johnny’ een realistischere draai aan dit grimmige lot te geven: Johnny komt terug in de maatschappij, wordt omarmd door vrienden en familie, doet zijn best de draad weer op te pakken, maar de trauma’s uit de oorlog blijven hem achtervolgen. Johnny bezoekt een toneelstuk en heeft een speciaal plekje gekregen op de eerste rang. Nadat het doek opengaat blijkt echter al snel dat de taferelen die zich op de planken afspelen, angstaanjagend veel gemeen hebben met de nachtmerries die hij sinds zijn terugkomst keer op keer moet herleven.

Waar alle liedjesschrijvers tot nu toe vooral fysieke en externe narigheid voor Johnny in petto hadden, gaan Opticks in de psyche van de arme man zitten, laten zien dat de echte tragedies zich vaak in ons eigen hoofd afspelen. In bijna vijf minuten wordt Johnny’s paranoia en vervreemding steeds intenser, ondersteund door gruwelijk feedbackende gitaren en soms misselijkmakende wendingen van majeur naar mineur. Een interessante toevoeging aan de Johnny-canon, waarvan wij trots zijn dat we hem vandaag als primeur aan jullie mogen laten horen. En laten we ondertussen hoopvol doorbidden voor onze dappere Johnny. Dat er ooit nog een liedje mag komen dat hem de rust geeft die hij na al dit tumult verdient.

The hero’s return, medals and all
But the writing’s on the wall
You can’t pick up the pieces
Of a life that you recall
When Johnny comes back from the war
New locks are on the door
– ‘Johnny’ van Opticks

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517719943/johnny-van-opticks/feed/ 0
‘Never Surrender’ van Blitz http://www.nummervandedag.nl/post/5517719950/never-surrender-van-blitz/ http://www.nummervandedag.nl/post/5517719950/never-surrender-van-blitz/#comments Fri, 24 Apr 2015 07:31:47 +0000 http://www.nummervandedag.nl/?p=5517719950 YouTube Video

Er zijn op dit moment best veel mensen die ik eens flink op hun bek zou willen slaan. Om te beginnen met die oetlul die op de RTL-website onder het nieuwsbericht over de honderden verdronken vluchtelingen schreef: “Dat scheelt weer 700 uitkeringen, maal 50 jaar. Kassa.” Wat voor een harteloze lul ben je dan toch als je zoiets uit je vingers krijgt, al is het maar een grap of provocatie. Ik snap best dat het een ingewikkelde kwestie is, maar mensen die hun leven wagen om ergens een beter leven op te bouwen, help je. Of dat nou is door ze hier op te vangen, of door te proberen die mensen perspectief te bieden in hun thuisland. Maar je gaat niet smalend lopen doen als ze massaal verdrinken.

Falafel

Van een andere orde, maar wie ik ook eens flink te lijf wil gaan, zijn de twee jongens die in de snackbar werken bij mij in de buurt. Sowieso heb ik al ruzie met ze. Een tijdje geleden sta ik in hun winkel en bestel een falafel in een dürüm. Als de minst snuggere van de twee met de gore shoarmaschep vol resten vlees de sla en falafel in de dürüm doet, maak ik daar een opmerking over. “Gadver, dat vind ik smerig.” Ik zeg het niet erg vriendelijk, dat geef ik toe. Maar ik zie de lappen dood dier aan de tomaat kleven. En dat moet ik zo naar binnen werken (ik ben al 20 jaar vegetariër)? No way. “Dan eet je het toch niet”, is het bijdehante antwoord. Een keer eerder gebruikt hij nota bene netjes een schone schep. “Dan niet”, antwoord ik en ik vertrek. Met honger, maar wel met het morele gelijk aan mijn zijde. Een paar dagen geleden loop ik ze weer tegen het lijf. “Buurman, durf je weer een keer te komen”, zeggen ze treiterend. Ik wil ze op hun bek slaan.

Slechte chauffeur

Lekker schijt aan alles en iedereen.

Het is geen grap

Wie ik ook eens op fysieke wijze een les wil leren, is die eikel uit dat filmpje dat ik laatst op Dumpert.nl zag. Een jonge autochauffeur wordt aangehouden door de politie omdat hij nogal slordig en vreemd rijdt. Wat zich dan voor de camera ontvouwt, is een waanzinnig debiel tafereel. Op de een of andere manier denkt die jongen dat het nodig is om te laten zien dat ie toch best stoer is. Nare opmerkingen, slechte grappen, niveautje kleuterruzie over wie eerst het rode potlood mag hebben en intimiderend gedrag. En dan zeggen: “Raak me niet aan jongen, je mag me niet aanraken jongen, ga weg jongen, ik mag hier gerust staan hoor jongen, waarom moet ik zitten jongen, ik ga gewoon staan jongen, je moet me niet intimideren, jongen.” Het is vast niet als een grap bedoeld, toch denk ik dat wel altijd. Hij heeft schijt aan iedereen. Zoveel is duidelijk. En mijn vuisten jeuken.

Hoesooooo?

Gisteren. In een volle metro stiefelt een oude en broze vrouw met blindenstok richting de zitplaats voor invaliden. Het meisje dat er zit – neus in haar iPhone, dopjes in de oren  – kijkt niet op of om. De oude vrouw vraagt of ze daar mag zitten. “Hoesooooo?” Het meisje kijkt nog steeds niet op. Anderen zijn al opgestaan om plaats te maken voor de vrouw en ik loop richting het meisje om haar uit de stoel te meppen en te roepen: “Rot op, trut, laat die vrouw zitten en kijk godverdomme iemand aan die jou iets vraagt.” Gelukkig is iemand net iets sneller dan ik en zegt vriendelijk doch dwingend: “Ik zou heel snel opstaan voor die mevrouw zodat die op deze plek kan zitten. Die is immers bedoeld voor invaliden.” Het meisje staat verveeld op. Ik geloof dat ze tijdens dit voorval – dat maar een ogenblik duurt, de oude vrouw zit voordat de metro verder rijdt – geen een keer haar blik van haar mobiel wendde.

Stoom afblazen

Even stoom afblazen.

Opluchting

Natuurlijk ga ik nooit van mijn leven iemand echt op zijn bek slaan. Dat doe je niet. Het blijft bij een opmerking, een scheldpartij en mijn soms onverbloemde mening. Maar wat zou ik het soms toch graag willen. Anders moet je weer dat gesprek aangaan, luisteren naar kulargumenten en flauwe smoezen, terug praten. Het kost tijd, moeite, energie. Een snelle tik zou dan zo opluchten en heel goed uitdrukken waar ik soms veel woorden voor nodig heb.

Gelukkig haalt een stoer potje punk dan al snel de stoom van de ketel. Ruige mannen die over ruige dingen zingen, zoals je nooit overgeven en voor jezelf op blijven komen. Een mooie soundtrack voor als ik dan even mijn ogen sluit en voorstel hoe ik korte metten maak met al die hufters waar je dagelijks tegenaan loopt en mee moet wedijveren. “Never give in to things they say / Better move fast before it’s too late / Lose the race, lose your face / Never surrender!”

]]>
http://www.nummervandedag.nl/post/5517719950/never-surrender-van-blitz/feed/ 0